GD&TĐ - Triển lãm “Sống và vẽ” của cố họa sỹ Phạm Ngọc Liệu khai mạc chiều nay (11/3) tại Hà Nội diễn ra trong không gian ấm cúng, tràn đầy tình cảm yêu thương của gia đình, bạn bè họa sỹ. Họ yêu ông như vậy, chắc chắn, tình cảm của họa sỹ Phạm Ngọc Liệu dành những người yêu mình cũng chan chứa không kém!

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 1

Ông Trương Sỹ Tiến - nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị - người bạn tâm giao, người anh kết nghĩa của cố họa sĩ Phạm Ngọc Liệu - xúc động hồi tưởng về những kỷ niệm

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 2

Thay mặt gia đình, nhà báo Nguyễn Thị Trâm (trái) nhận Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Mỹ thuật Thủ đô

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 3

Cắt băng khai mạc triển lãm

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 4

Nhà báo Nguyễn Thị Trâm - vợ cố họa sĩ Phạm Ngọc Liệu - xúc động phát biểu tại buổi lễ

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 5

Đông đảo đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè, người thân đến tham quan triển lãm

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 6

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 7

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 8

Năm 1973, họa sĩ Phạm Ngọc Liệu gặp người con gái mà hai năm sau trở thành vợ ông. Ông tự đóng chiếc tủ này, chắc để chuẩn bị cưới vợ. Một bên cánh tủ được làm bằng chất liệu sơn mài dát vỏ trứng (sơn mài là chuyên ngành ông được đào tạo tại Trường CĐ Mỹ thuật Hà Nội – nay là Trường ĐH Mỹ thuật Hà Nội). Bức tượng bán thân trên tủ do Phạm Bảo Sơn - con trai họa sĩ sáng tác tặng bố nhân dịp họa sĩ 70 tuổi.

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 9

Họa sỹ Nguyễn Thị Trâm và những người bạn của gia đình.

1. Thế hệ hậu sinh chúng tôi được gặp gỡ, trò chuyện với họa sỹ Phạm Ngọc Liệu khi ông đã sở hữu mái tóc trắng bồng bềnh như mây, trở thành “gã đầu bạc” – câu nói vui của nhà báo Nguyễn Thị Trâm vợ ông!

Đến nhà ông chơi, la liệt là tranh vẽ, tượng đắp, tràn từ trên ghế xuống dưới ngăn bàn, ngổn ngang ngay góc cửa hay lấp ló trên kệ sách. Tường nhà thì đương nhiên không có chỗ trống! Cả nhà yên ấm trong không gian đam mê của ông, và cùng hỗ trợ ông khơi gợi sáng tạo để vẽ, để đi thực tế.

Tôi cảm nhận được đó là không gian của tình yêu, của lòng kính trọng mà vợ và các con dành cho ông, người chồng, người cha luôn thương vợ, quấn con, lạc quan, yêu đời.

Những ký ức của bạn bè về ông là nét phác thảo ngay trận địa còn đang ầm ỳ súng đạn, là những chuyến đi mòn chân ở vùng đất Quảng Trị, là những kỹ thuật vẽ điêu luyện của người được đào tạo bài bản trong trường Mỹ thuật, là những cú chuyển mình kỳ diệu trong sáng tạo ngay cả khi ông đang mang trong mình mầm bệnh ung thư quái ác…

Vậy mà không hiểu tại sao, trong không gian của 72 bức tranh và ký họa, cùng 12 cụm hiện vật của họa sĩ Phạm Ngọc Liệu tại bảo tàng Lịch sử quân đội, lại như thấy ông đang khiêu vũ như hồi còn “bay nhảy” ở báo Giáo dục và Thời đại – cơ quan vợ ông - với những bước chân lả lướt, ánh mắt có đuôi cười nheo nheo sau cặp kính viền đen trông rõ “tình”!

Phải chăng đó là cảm nhận khác của thế hệ con cháu về ông, để cho dù khi xem tranh ông vẽ là súng đạn, là chiến đấu, là dân quân, là hỏa tuyến… có hào hùng, có lòng dũng cảm, nhưng trên hết vẫn cứ rung lên trong tim sự lạc quan, đong đầy yêu thương khi tâm hồn nghệ sỹ khéo lồng cảm xúc của mình qua mỗi nét vẽ.

2. Một người đồng đội của ông phát biểu trong triển lãm: "Họa sỹ Phạm Ngọc Liệu sống để vẽ, và vẽ để sống, và tên đặt cho triển lãm rất đúng với những năm tháng cống hiến của ông"! Tôi cứ nghĩ mãi về điều này, dường như trong cái tên “Sống và vẽ” lại giấu sợi lạt mềm quấn chặt những hy sinh.

Thì đây, lắng lại một chút thôi sẽ thấy, cuộc sống phải có tình yêu thì mới có sự thăng hoa. Họa sỹ Phạm Ngọc Liệu khi hạ cọ nghỉ ngơi là một người đàn ông viên mãn hạnh phúc với vợ đẹp, đảm đang, với ba con hai trai một gái ngoan ngoãn, thông minh, với gia đình đủ đầy ấm áp luôn đầy ắp niềm vui đón ông trở về sau mỗi chuyến công tác thực tế dài ngày.

Nhà báo Nguyễn Thị Trâm đã nguyện gánh nhiều việc trong gia đình, chăm lo nội ngoại, dạy con, trông cháu… để chồng yên tâm sáng tác, nghiền ngẫm ý tưởng, theo đuổi đam mê. Khi nói về chồng, ánh mắt bà lúc nào cũng lấp lánh, miệng cười tủm tỉm, bắt đầu câu chuyện bằng: Anh Liệu nhà em… Hay như khi họa sỹ gọi vợ dịu dàng: Trâm ơi, anh bảo… “Gã đầu bạc” sống và vẽ, và tình cảm vợ chồng, con cái, người thân… chỉ có thể là yêu!

Một triển lãm nhớ đến ông một năm ngày mất, nhưng lại như một bức vẽ lấp lánh những trải nghiệm đáng nhớ trong nghề, những cảm nhận hạnh phúc trong đời của họa sỹ Phạm Ngọc Liệu.

Ông sống và vẽ, và dù ở nơi đâu, ông vẫn mải miết vẽ trên những tấm toan dệt bằng sợi yêu thương.

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 10

Họa sĩ Phạm Ngọc Liệu

Họa sĩ Phạm Ngọc Liệu sinh năm 1942, nhập ngũ tháng 2/1965. Năm 1969, ông được cử đi học trường Cao đẳng mỹ thuật Việt Nam (nay là Đại học Mỹ thuật Hà Nội).

Ông nguyên là họa sĩ thuộc Bộ Tư lệnh Thông tin Liên lạc. Ông đã dành nhiều tâm huyết trong cuộc đời sáng tác của mình để vẽ về đề tài "Lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".

Ngay trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông đâ có mặt ở chiến trường Quảng Trị, phục vụ chiến đấu, chiến đấu bằng cây bút ký họa tại chiến trường. Sau này, ông vẫn tích cực sáng tác, tham gia các triển lâm tranh toàn quân và toàn quốc. Tháng 4/2009, ông đã có triển lãm chuyên đề "Ký họa thời chiến" tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam gây tiếng vang lớn.

Những tác phẩm của ông đã giành được một số giải thưởng Mỹ thuật trong các triển lãm của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Hội Mỹ thuật Việt Nam và triển lâm của Quân đội về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng; nhiều tác phẩm đâ được lưu giữ tại các Bảo tàng trong đó có Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam.

Bên cạnh sự phong phú về nội dung, tác phẩm của họa sĩ Phạm Ngọc Liệu cũng rất đa dạng về hình thức thể hiện, cả chất liệu và phong cách. Ngoài sơn mài là chuyên ngành chính được đào tạo bài bản, họa sĩ Phạm Ngọc Liệu còn có sơn khắc, sơn dầu, bột màu, gò đồng nhôm...

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 11

Ông Trương Sỹ Tiến - nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị - người bạn tâm giao, người anh kết nghĩa của cố họa sĩ Phạm Ngọc Liệu - xúc động hồi tưởng về những kỷ niệm

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 12

Thay mặt gia đình, nhà báo Nguyễn Thị Trâm (trái) nhận Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Mỹ thuật Thủ đô

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 13

Cắt băng khai mạc triển lãm

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 14

Nhà báo Nguyễn Thị Trâm - vợ cố họa sĩ Phạm Ngọc Liệu - xúc động phát biểu tại buổi lễ

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 15

Đông đảo đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè, người thân đến tham quan triển lãm

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 16

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 17

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 18

Năm 1973, họa sĩ Phạm Ngọc Liệu gặp người con gái mà hai năm sau trở thành vợ ông. Ông tự đóng chiếc tủ này, chắc để chuẩn bị cưới vợ. Một bên cánh tủ được làm bằng chất liệu sơn mài dát vỏ trứng (sơn mài là chuyên ngành ông được đào tạo tại Trường CĐ Mỹ thuật Hà Nội – nay là Trường ĐH Mỹ thuật Hà Nội). Bức tượng bán thân trên tủ do Phạm Bảo Sơn - con trai họa sĩ sáng tác tặng bố nhân dịp họa sĩ 70 tuổi.

Nhung tam toan det bang soi yeu thuong - Anh 19

Họa sỹ Nguyễn Thị Trâm và những người bạn của gia đình.