Trước khi Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội diễn ra, những người yêu mảnh đất kinh kỳ nghìn năm văn hiến đã háo hức, đợi chờ và coi đây là cơ hội để Hà Nội được đón nhận những tác phẩm để đời trong thời khắc trọng đại này. Vì thế, khi những ngày Đại lễ kết thúc, nhiều người chợt chơi vơi với câu hỏi: đọng lại những tác phẩm văn học nghệ thuật ở thời điểm Hà Nội 1.000 năm tuổi là gì?

Những bộ phim điện ảnh và truyền hình được ra đời để đón chào 1000 năm Thăng Long - Hà Nội là các sự kiện được chờ đợi nhiều nhất, khi đây là những dự án được giới thiệu ồn ào ngay từ khi bắt đầu, với vô vàn chiêu thức quảng cáo hấp dẫn, cả giật gân, khiến công chúng khấp khởi vui mừng vì ngỡ sắp được thưởng thức những kiệt tác nghệ thuật vì phim nào cũng "kịch bản hấp dẫn, diễn viên hạng sao và đạo diễn tên tuổi". Song, sự thực thì hầu như các phim đều chỉ gây ồn ào, tạo sự chú ý khi ra mắt, còn sau đó là… "đầu voi đuôi chuột", khiến mọi người hẫng hụt, thậm chí thất vọng. Khi 10 ngày Đại lễ chính thức khai màn, thiên hạ mới ngớ ra trước danh sách "Tuần phim Việt Nam" chỉ hầu hết là phim về Hà Nội do các nhà điện ảnh tên tuổi xây dựng từ nhiều năm trước: “Hà Nội mùa đông năm 46”, “Hà Nội 12 ngày đêm”, “Em bé Hà Nội”, “Hà Nội mùa chim làm tổ”... Chỉ có "Tây Sơn hào kiệt" và "Long thành cầm giả ca" mới đích thực là phim làm để đón Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm. Khi không khí náo nhiệt của Đại lễ đã đi vào giai đoạn chót, "Khát vọng Thăng Long" mới được ra mắt, song cũng chỉ là giới thiệu chứ chưa chính thức công chiếu. Các dự án phim về vua Lý Công Uẩn cũng nhiều, nhưng đến đúng ngày Đại lễ, chỉ có bộ phim hoạt hình "Người con của Rồng" của Hãng phim Hội Điện ảnh Việt Nam là được trình chiếu rộng rãi. Cảnh trong phim "Lý Công Uẩn - Đường đến thành Thăng Long", bộ phim chào đón 1.000 năm gây phản cảm. Bên thềm Đại lễ, một liên hoan sân khấu về đề tài lịch sử do Bộ VH,TT&DL tổ chức cũng không mang lại dấu ấn nhiều nhặn gì với khán giả, dẫu đã có 14 tác phẩm sân khấu các thể loại được công diễn nhiều ngày tại Nhà hát Hồng Hà, Nhà hát Kim Mã, Nhà hát Lớn, nhiều trường đại học v.v… như “Thanh gươm cô đô đốc” (Nhà hát tuồng Việt Nam), “Những vần thơ thép” (Nhà hát chèo Việt Nam), “Trọn đời trung hiếu với Thăng Long” (Nhà hát Cải lương Việt Nam), “Mỹ nhân và anh hùng” (Nhà hát kịch Việt Nam)... Sát ngày Đại lễ, Nhà hát cải lương Hà Nội cũng dựng vở "Luận anh hùng" và Nhà hát kịch Quân đội cũng lên sàn vở "Dời đô". Nhìn chung, sân khấu đã có được những vở diễn đề tài lịch sử đón chào Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội đáng được ghi nhận, thế nhưng, những vở diễn tạo được sức hút thật sự với khán giả dường như vẫn còn ở phía trước. Vẫn có những giải thưởng được trao, song tìm một điểm nhấn thực sự thì cũng là trống vắng. Thật tiếc, khi dịp đặc biệt này, sân khấu đã không tìm lại được quá khứ huy hoàng mà nhiều người mong đợi. Thật tiếc khi cơ hội "ngàn năm có một" đã đến và đã qua, mà những gì để lại cho ngàn năm sau thì không có. Nhà văn Ngô Thảo - một nhà sân khấu đầy tâm huyết, chia sẻ: Dịp Thăng Long - Hà Nội 1.000 năm tuổi, công chúng đã không nhìn thấy một tác phẩm sân khấu để người ta phải háo hức đi xem và giới chuyên môn phải quan tâm bàn luận. Ở đỉnh cao của 1.000 năm kể từ khi kinh đô nước Việt chuyển từ Hoa Lư ra Đại La, mà không có câu chữ, bài văn nào hay, đủ để vượt qua được áng văn "Chiếu dời đô" có từ thời Lý. Không có nhà văn hóa nào sáng tác được cái gì đó trong dịp Hà Nội 1.000 năm tuổi, để 1.000 năm sau người ta còn đọc, như "Chiếu dời đô" để sau 1.000 năm, chúng ta vẫn còn nguyên niềm ngưỡng mộ. Nhà thơ Vương Trọng: Dịp Đại lễ này, tôi chưa gặp được sáng tác về văn học nghệ thuật nào gây sức hút đến mức trở thành hiện tượng. Để có được tác phẩm văn học xứng tầm với sự kiện Hà Nội bước vào 1.000 năm tuổi quả thật khó khăn. Ấn tượng về các giá trị văn học thời điểm này lại là cuốn "Tuyển tập thơ 1000 năm về Hà Nội" gồm những bài thơ hay từ thời Lý đến nay, chứ không phải là một tác phẩm thuộc loại sáng tác nào của các nhà văn đương đại.