(TBKTSG) - Từ vai trò cứu đói, bảo đảm an ninh lương thực, nay hạt lúa, hạt gạo đã được xem như thứ hàng hóa quý giá. Lần đầu tiên, một festival quy mô dành cho lúa gạo được tổ chức tại tỉnh Hậu Giang từ ngày 28-11 đến ngày 2-12-2009.

Hồ Hùng Niềm vui của người nông dân trong ngày thu hoạch lúa. Ảnh: Lê Hoàng Vũ. Những ngày này, trên các tuyến đường Ba Tháng Hai, Một Tháng Năm, chân cầu Ba Mươi Tháng Tư... của thị xã Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang, nhiều công trình trùng tu lề đường, mở rộng mặt ngang... đang được khẩn trương hoàn thiện. Những chiếc băng rôn, tranh cổ động, giàn hoa... được treo rải rác khắp khu vực nội ô. Tất cả chỉ chờ ngày khai mạc Festival Lúa gạo. Một trong những lý do để Festival Lúa gạo lần đầu tiên được tổ chức, theo ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), là nhiều nước đã tổ chức lễ hội tôn vinh cây lúa nước, còn Việt Nam vẫn chưa có. Vì sao lại chọn Hậu Giang để tổ chức Festival Lúa gạo, dù đây không phải là tỉnh có sản lượng lúa, gạo hàng năm cao nhất so với các tỉnh, thành khác ở ĐBSCL? Ban tổ chức Festival cho rằng, lý do chính yếu là vùng đất này vốn đã là cái nôi của cây lúa, hạt gạo. Theo số liệu năm 1899, Nam Kỳ xuất cảng được 0,5 triệu tấn gạo, phần lớn lấy nguyên liệu từ Hậu Giang. Và sau khi có kênh xáng Xà No xuyên qua tỉnh Hậu Giang hiện hữu, thì lượng gạo xuất cảng đã tăng lên 1,3 triệu tấn. Rõ ràng, kênh xáng Xà No có thể ví như “con đường lúa gạo” của miền Hậu Giang, là tuyến giao thông thủy huyết mạch để vận chuyển lúa gạo trong địa phương và cả các tỉnh lân cận. Năm 1913, vùng Hậu Giang đã xuất khẩu hơn 1 triệu tấn gạo và đến năm 1928, vùng này đã có hệ thống kho có sức chứa đến 100.000 tấn... Theo ông Trịnh Quang Hưng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang, thực chất Festival Lúa gạo không dành riêng cho vùng ĐBSCL mà có tính toàn quốc. “Tối thiểu, sẽ có 50% tỉnh, thành trong cả nước tham gia trưng bày, triển lãm sản phẩm lúa gạo tại đây”, ông nói. Mỗi địa phương, doanh nghiệp... sẽ chọn các hạt gạo ngon, đặc thù của mình để “chào hàng” với những khách hàng có nhu cầu trong và ngoài nước. Theo thống kê của ban điều hành website www.festivalluagao.vn, tính đến giữa tháng 11-2009 đã có người của 62 quốc gia và 326 thành phố lớn trên thế giới quan tâm truy cập, tìm thông tin về sự kiện này. Một số nhà nhập khẩu gạo, cung cấp máy móc nông ngư cơ của nước ngoài cũng đã liên hệ trực tiếp với ban tổ chức tìm hiểu thông tin, nhờ hướng dẫn đường đến Hậu Giang... Còn ở trong nước, đã có trên 300 đơn vị, trong đó có 23 tỉnh, thành và 32 doanh nghiệp kinh doanh lương thực, các sản phẩm công nghiệp phục vụ sản xuất lúa gạo... đăng ký trưng bày sản phẩm với hơn 500 gian hàng. Ngoài hơn 300 gian hàng trưng bày các sản phẩm lúa, gạo và sản phẩm phục vụ sản xuất. Tại Festival Lúa gạo còn có khu triển lãm các nông cụ, mô hình và quy trình sản xuất lúa, gạo của Việt Nam, giới thiệu đặc trưng cây lúa của từng vùng, miền. Bên cạnh đó, còn có khu trưng bày, tái hiện nét văn hóa, sinh hoạt của nông thôn và nông dân, nơi xuất xứ của hạt lúa. Cả một tờ giấy viết tay hồi năm 1909 của một nông dân, xin phép được khẩn hoang trồng lúa, cũng được trưng bày, nhằm giúp khách tham quan hiểu rõ nỗi nhọc nhằn, truân chuyên của người nông dân Việt Nam. Trong khuôn khổ Festival, một số hội thảo với chủ đề xoay quanh việc nâng sản lượng, chất lượng và giá trị hạt gạo cũng sẽ được tổ chức với sự tham gia của đại diện nhiều doanh nghiệp, các nhà khoa học, nhà quản lý và các chuyên gia của Tổ chức Lương nông Liên hiệp quốc (FAO), Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI)... Dĩ nhiên, ngoài mục đích chính là tôn vinh nền văn minh lúa nước, tiềm năng, thế mạnh sản xuất lúa, gạo của Việt Nam và giới thiệu đến các nhà đầu tư trong và ngoài nước những thế mạnh của “chủ nhà” Hậu Giang, điều mà ban tổ chức kỳ vọng nhiều là qua festival, sẽ có thêm nhiều khách hàng nước ngoài biết đến hạt gạo Việt Nam và thúc đẩy ký kết những hợp đồng mua bán lớn. Ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hậu Giang, cho biết tại festival cũng sẽ thí điểm tổ chức mua bán gạo qua mạng. Nếu có hiệu quả, tỉnh sẽ lập đề án phát triển sàn giao dịch gạo, trình Trung ương phê duyệt. Hiện nay, Tổng công ty Lương thực miền Nam cũng đang xúc tiến xây dựng một chợ gạo tập trung ngay sát kênh xáng Xà No, thuộc huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang. Theo ông Đồng, nếu có sàn giao dịch chính thức như cà phê thì lúa, gạo cũng sẽ có được kênh công khai về giá theo đúng diễn biến cung cầu của thị trường; đồng thời tạo lập được môi trường mua bán sòng phẳng, giảm dần nạn đầu cơ và giúp nông dân có lợi hơn.