Ngày 6-9, tại Nhà Quốc hội, các đại biểu dự phiên họp thứ bảy Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Phòng chống tham nhũng (sửa đổi). Một trong những quy định mới đề cập về bản kê khai tài sản, thu nhập của người dự kiến được bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý phải được công khai tại cuộc họp lấy phiếu tín nhiệm.

Nhieu co che kiem soat, giam sat du manh de phong, chong tham nhung - Anh 1

Nhieu co che kiem soat, giam sat du manh de phong, chong tham nhung - Anh 2

Hoàn thiện quy định về minh bạch tài sản, thu nhập

Tại phiên họp sáng nay của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cho ý kiến về Luật PCTN (sửa đổi). Sửa đổi luật lần này sẽ làm rõ và cụ thể hóa những vấn đề bất cập, tồn tại lâu nay.

Phó Tổng thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Thanh cho biết, dự thảo luật quy định cụ thể các trường hợp để loại trừ việc quan chức bố trí những người có quan hệ gia đình cùng làm một số công việc dễ xảy ra tham nhũng.

Một trong những chế định mới của dự thảo Luật là xây dựng liêm chính trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Về xây dựng chế độ liêm chính, Ban soạn thảo cho biết, dự thảo luật nhấn mạnh đây là nội dung cơ bản, trụ cột trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị, qua đó góp phần PCTN. Đây là một quy định mới được quy định trên cơ sở tập hợp và hệ thống hóa một số nhóm quy định của luật hiện hành, bao gồm: quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức; những việc cán bộ, công chức, viên chức không được làm; quy định về quà tặng và nhận quà tặng, quy tắc đạo đức nghề nghiệp, quy tắc đạo đức kinh doanh...

Nhằm tăng cường quản lý, giám sát chặt chẽ cán bộ, đảng viên; hoàn thiện, thực hiện nghiêm các quy định về công tác tổ chức, cán bộ làm công tác PCTN, lãng phí, dự thảo luật quy định tại Điều 23 về quy tắc ứng xử đối với người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị, nhằm thực hiện việc không bố trí những người có quan hệ gia đình cùng làm một số công việc dễ xảy ra tham nhũng.

Theo đó, quy định cụ thể những việc mà người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị không được làm; các trường hợp không bố trí là người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị...

Theo báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN) mới đây, về quá trình minh bạch tài sản, thu nhập, số người đã kê khai tài sản, thu nhập năm 2016 là hơn 1,11 triệu người, tỷ lệ kê khai và được công khai bản kê khai đạt hơn 99,8%.

Báo cáo của Thanh tra Chính phủ cho biết, qua việc xác minh tài sản, thu nhập của cơ quan có thẩm quyền, phát hiện và xử lý một số trường hợp vi phạm về kê khai tài sản, thu nhập, trong đó có cả cán bộ cao cấp...

Từ nghiên cứu thực tiễn, dự thảo Luật PCTN được sửa đổi lần này quy định thành một chương riêng với nhiều quy định mới, thực chất nhằm hướng tới việc kiểm soát được tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức và một số người có chức vụ, quyền hạn khác.

Nội dung của chương này bao gồm quy định về kê khai tài sản, thu nhập; quản lý bản kê khai; theo dõi biến động; xác minh tài sản, thu nhập, xử lý tài sản, thu nhập kê khai không trung thực, không được giải trình hợp lý.

Đặc biệt, để khắc phục tính hình thức trong việc kê khai tài sản, kiểm soát tài sản, thu nhập, dự thảo luật đã bổ sung quy định về cơ quan, đơn vị kiểm soát tài sản, thu nhập gồm: Thanh tra Chính phủ; Văn phòng Quốc hội; Văn phòng Chủ tịch nước và cơ quan T.Ư của các tổ chức chính trị- xã hội, tổ chức chính trị xã hội- nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội- nghề nghiệp có sử dụng ngân sách nhà nước; TAND tối cao, Viện KSND tối cao, Kiểm toán Nhà nước; Thanh tra các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, đơn vị phụ trách công tác tổ chức- cán bộ tại nơi không có cơ quan thanh tra, Thanh tra tỉnh (Điều 40).

Đáng chú ý, bản kê khai tài sản, thu nhập của người dự kiến được bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý phải được công khai tại cuộc họp lấy phiếu tín nhiệm khi tiến hành quy trình bổ nhiệm. Để bảo đảm việc kê khai được chính xác, trung thực, kiểm soát có hiệu quả hơn tài sản, thu nhập của người kê khai, dự thảo mở rộng căn cứ xác minh tài sản, thu nhập so với quy định hiện hành.

Theo đó, các trường hợp phải xác minh tài sản, thu nhập gồm: khi có dấu hiệu rõ ràng về việc kê khai không trung thực, không minh bạch hoặc khi có dấu hiệu tăng, giảm bất thường về tài sản, thu nhập, chi tiêu mà không giải trình hợp lý; khi có tố cáo về việc kê khai tài sản, thu nhập.

Quy định việc xác minh bắt buộc đối với những người dự kiến bầu, bổ nhiệm, phân công giữ chức vụ và hưởng phụ cấp trách nhiệm từ 0,9 trở lên và các vị trí khác (do Chính phủ quy định) nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức liêm chính...

Người thân cũng phải kê khai tài sản

Một điểm mới đáng chú ý nữa là dự luật lần này tuy giữ nguyên quy định hiện hành về nghĩa vụ kê khai nhưng có điều chỉnh rõ ràng hơn. Theo đó, người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập phải kê khai và kê khai bổ sung tài sản, thu nhập của mình, của vợ hoặc chồng và con chưa thành niên.

Dự luật cũng dành một chương riêng hướng tới việc kiểm soát được tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức và một số người có chức vụ, quyền hạn khác.

Cụ thể, khoản 1, điều 40 dự thảo quy định: Cơ quan, đơn vị kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai thuộc diện quản lý của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và người có nghĩa vụ kê khai trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng được thực hiện theo quy định của Đảng.

Nhieu co che kiem soat, giam sat du manh de phong, chong tham nhung - Anh 3

Các đại biểu bộ ngành và đại biểu QH tham dự phiên họp.

Về đối tượng kê khai, dự luật điều chỉnh theo tinh thần nghị quyết Trung ương 3 (khóa 10) đối với tất cả công chức khi được bổ nhiệm vào ngạch; viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý; cán bộ, công chức khi được bầu, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại…

Cùng với đó là bỏ quy định về kê khai hàng năm và thay vào đó là kê khai lần đầu và kê khai bổ sung. Kê khai lần đầu được thực hiện với tất cả người có nghĩa vụ kê khai ngay sau khi luật sửa đổi có hiệu lực. Kê khai bổ sung đối với người đã kê khai lần đầu được dự kiến bầu, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, cử làm đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp; khi có biến động về tài sản hoặc thu nhập có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên.

Phát biểu ý kiến tại phiên thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết "chúng ta chịu nhiều áp lực", vì người dân đang kỳ vọng lần này việc sửa đổi Luật PCTN sẽ cho kết quả tích cực.

Đề cập đến chế định liêm chính, đại biểu Lê Thị Nga và một số đại biểu cho rằng, trong thực tiễn dư luận đang quan tâm một số vụ việc liên quan đến người nhà của cán bộ. Theo đó, khi giải trình thì các bên đã viện dẫn quy định hiện hành, cho rằng luật chỉ cấm người đứng đầu, cấp phó ở các cơ quan không được để vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con kinh doanh trong phạm vi do mình quản lý trực tiếp.

Theo đó, dự thảo luật đã mở rộng diện người thân, tuy nhiên quy định như dự thảo luật là thiếu đối tượng là anh chồng, em chồng...

Dự thảo luật được bố cục gồm 11 chương, 131 điều, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp cuối năm nay.

Nhiều đại biểu Quốc hội và cử tri cho rằng, bên cạnh hoàn chỉnh dự án Luật PCTN (sửa đổi), Luật Tố cáo (sửa đổi) trình QH khóa XIV giúp tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc ngăn chặn, phát hiện và xử lý kịp thời các hình vi tham nhũng; các cơ quan hữu quan cần tổng kết và sửa đổi Luật Thanh tra, hoàn thiện pháp luật về thanh tra.

Bên cạnh đó, cơ quan Thanh tra tăng cường cơ chế phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát xử lý kịp thời các vụ việc có dấu hiệu tội phạm tham nhũng được phát hiện trong quá trình thanh tra.

Thực tiễn hiện nay cho thấy tham nhũng trong khu vực ngoài nhà nước diển ra khá nghiêm trọng, phức tạp, tuy nhiên lại chưa được Luật PCTN điều chỉnh. Nhiều quan điểm cho rằng nếu Luật PCTN không đưa khu vực tư vào đối tượng điều chỉnh, kiểm soát thì việc PCTN trong khu vực công sẽ giảm đi hiệu quả đáng kể.

Nhiều chuyên gia ví khu vực công- tư như “bình thông nhau”, bởi trong nhiều trường hợp, khu vực tư chính là nơi trú ẩn, “rửa tiền”, là “sân sau” của những quan chức có hành vi tham nhũng trong khu vực công.

(Theo Báo cáo đánh giá tác động dự thảo Luật PCTN của Thanh tra Chính phủ)

Thực tiễn hiện nay cho thấy tham nhũng trong khu vực ngoài nhà nước diển ra khá nghiêm trọng, phức tạp, tuy nhiên lại chưa được Luật PCTN điều chỉnh. Nhiều quan điểm cho rằng nếu Luật PCTN không đưa khu vực tư vào đối tượng điều chỉnh, kiểm soát thì việc PCTN trong khu vực công sẽ giảm đi hiệu quả đáng kể.

Nhiều chuyên gia ví khu vực công- tư như “bình thông nhau”, bởi trong nhiều trường hợp, khu vực tư chính là nơi trú ẩn, “rửa tiền”, là “sân sau” của những quan chức có hành vi tham nhũng trong khu vực công.

(Theo Báo cáo đánh giá tác động dự thảo Luật PCTN của Thanh tra Chính phủ)

VĂN CHÚC