Công ty BGI của Trung Quốc có tham vọng tách gien của 1 triệu người, 1 triệu động vật, và 1 triệu thực vật.

Công nghệ nhân bản không phải mới, nhưng lối tiếp cận của Trung Quốc đáng kinh ngạc trong tính công nghiệp hóa của nó.

BGI là công ty hàng đầu về nghiên cứu nhân bản của Trung Quốc, với cơ sở đặt Thâm Quyến. Những thành tích về khoa học và công nghệ của công ty này gần đây đã thu được sự chú ý của quốc tế, với bài điều tra của BBC.

Nhưng BGI không phải là tất cả ngành nhân bản của Trung Quốc, mà vẫn còn nhiều đối thủ cạnh tranh nữa.

Các nhà khoa học và kỹ sư của BGI đã thành công khi nhân bản một con cừu bị ghép gien để chứa nhiều mỡ “tốt”, loại mỡ chỉ có ở hạt, cá và lá cây giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Cộng tác với BGI trong dự án đó có Viện Di truyền và Sinh học Phát triển trực thuộc Học viện Khoa học Trung Quốc, và Đại học Shiheji ở Tân Cương.

Cừu Peng peng và mẹ ở trang trại vùng Tân Cương, Trung Quốc

Về cơ bản, có 4 bước.

Lấy gene liên quan tới khả năng sản xuất axit béo chưa no từ giun tròn. Ghép gen đó vào tế bào lấy từ tai một con cừu Merino trưởng thành. Ghép tế bào đó vào tế bào trứng cừu. Thụ tinh nhân tạo tế bào trứng đó cho cừu mẹ.

Con cừu sinh ra, tên Peng Peng, có tỉ lệ mỡ béo chưa no cao hơn, khiến thịt nó có lợi cho sức khỏe và ngon hơn.

Vậy nền tảng của tiến bộ Trung Quốc trong lĩnh vực nhân bản là ở đâu. Câu trả lời có thể tìm thấy ở cơ sở làm việc của công ty BGI tại Thẩm Quyến.

Tại đây đoàn phóng viên BBC được giới thiệu với phương pháp công nghiệp nhân bản lợn của BGI. Nơi đây nuôi những con lợn nhân bản, hoặc nhân bản từ những con lợn nhân bản.

Có những con lợn đã bị rút bỏ gien tăng trọng, ngừng lớn khi ngoài 1 năm tuổi. Có những con khác bị ghép hoặc điều chỉnh gien để dễ bị chứng bệnh già lẫn cẫn Alzheimer hơn. Mục đích của chúng là để dành cho thí nghiệm thuốc sẽ dùng lên người, cũng như tạo ra các dòng lợn mới.

Trung bình một năm cơ sở lợn của BGI cho ra 500 con lợn nhân bản. BGI là công ty đứng đầu Trung Quốc về nhân bản lợn.

Nhưng đó chỉ là một khía cạnh trong hoạt động nghiên cứu của BGI. Vậy nền tảng của họ là gì? Câu trả lời là “công nghiệp hóa”.

Tại tổng hành dinh của BGI, các kỹ thuật viên làm việc theo dây chuyền trong các công đoạn nhân bản mà BGI gọi là “nhân bản bằng tay”, về cơ bản là dùng sức người để thay thế máy móc đắt tiền. Không phải tất cả các bước, mà ở những chỗ thích hợp khiến cho công việc nhanh hơn với chi phí thấp hơn.

Phòng cấy ghép thai cho lợn của BGI, không điều hòa và không vô trùng, Thẩm Quyến, Trung Quốc, 2014

Tất nhiên là BGI có máy móc hiện đại để tách ghép gien. Nhưng tầm cỡ của hoạt động công nghiệp ở đây vượt xa mức ở châu Âu. Nếu như trung tâm tách ghép gien lớn nhất EU là Viện Wellcome Trust Sanger gần Cambridge Anh có 30 máy, thì BGI có 156 máy và đã thâu tóm công ty Mỹ chuyên sản xuất chúng.

Nhưng chú trọng của BGI không nhấn mạnh quá mức ở tính công nghệ cao và đắt tiền ở tất cả các khâu. Trại nuôi lợn của họ có phòng phẫu thuật ngay cạnh đó để thụ tinh cho lợn. Phẫu thuật thực hiện không có điều hòa không khí, cũng không quá sạch, với ruồi bay trong phòng. Các phôi lợn được chuyển từ tổng hành dinh tới được chứa trong tủ lạnh.

Khả năng lớn vì tham vọng cũng lớn. Nếu dự án của Anh muốn tìm kiếm 10.000 gien người, BGI có tham vọng tách gien của 1 triệu người, 1 triệu động vật, và 1 triệu thực vật. Họ muốn có súc vật lớn nhanh hơn, nhiều thịt hơn, chất lượng hơn, mùa vụ bội thu hơn v.v….

Đứng đằng sau tham vọng đó là nhu cầu khổng lồ của một lục địa.

22 phần trăm dân số thế giới sống trong biên giới Trung Quốc, nhưng nước này chỉ có 7% đất canh tác được của Trái Đất. Các công ty và con người Trung Quốc đã tiến hành đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực nông nghiệp ở những nơi như Ukraina, Nga, châu Phi và vân vân để nhập khẩu sản phẩm nông nghiệp. Để nâng cao năng suất trong nước, họ đã dồn sức đầu tư để tăng sản lượng lúa gạo, thịt và các sản phẩm thực phẩm khác.

Tuy vậy vẫn còn những băn khoăn về an toàn của thực phẩm biến đổi gien nên sẽ còn vài năm nữa Trung Quốc mới cho phép các sản phẩm đó xuất hiện trên thị trường nội địa.

Mối lo về đạo đức trong nhân bản đang kiềm hãm một phần hoạt động khai thác công nghệ nhân bản ở phương Tây. Bộ phim The Island nói về chuyện nhân bản người để lấy nội tạng, là một trong nhiều bộ phim về chủ đề này

Đối thủ cạnh tranh chính của Trung Quốc

Hiện nay Hoa Kỳ được công nhận là nước dẫn đầu thế giới về các vụ thu hoạch sản phẩm biến đổi gien. Cơ quan quản lý thực phẩm và thuốc của họ đã cho phép bán thức ăn làm từ động vật nhân bản vì các sản phẩm đó không khác gì đến từ động vật không nhân bản.

Nhân bản Cá hồi Đại Tây Dương của hãng AquaBounty đã được đăng ký bản quyền với tuyên bố lớn nhanh gấp đôi cá tự nhiên.