(TBKTSG Online) – Lập các quỹ phát triển khoa học và công nghệ (KHCN) từ trung ương đến địa phương và các doanh nghiệp để cấp kinh phí ngay từ khi đề tài khoa học được duyệt là một nội dung quan trọng của Dự thảo Nghị định về quy định đầu tư và cơ chế tài chính đối với hoạt động KHCN.

Hoàng Phi

Bên trong phòng thí nghiệm của một doanh nghiệp. Ảnh: Hoàng Phi

Một trong những cơ chế mới nhằm tháo gỡ khó khăn cho nghiên cứu KHCN là các quỹ phát triển KHCN sẽ chỉ phải quan tâm đến kết quả cuối cùng chứ không cần đến các hóa đơn, chứng từ để thanh toán.

Dự thảo này là một trong các nghị định và thông tư mà Bộ KHCN soạn thảo và xây dựng để trình chính phủ ban hành nhằm thực hiện Luật KHCN sửa đổi đã được Quốc hội thông qua hồi tháng 5.

Trao đổi với TBKTSG Online, Giám đốc Sở KHCN TPHCM Phan Minh Tân cho biết có thể sắp tới, phương thức xét duyệt đề tài sẽ đưa vào quỹ hết.

Theo đó, các quỹ cũng sẽ thành lập các hội đồng xét duyệt để cấp kinh phí thực hiện, như vậy không theo niên độ hàng năm, mà cấp kinh phí ngay khi đề tài được duyệt.

“Phương thức này cũng gần với cái mà TPHCM đang áp dụng, tức sau khi đề tài được duyệt thì cấp kinh phí, chủ nhiệm đề tài có quyền chi tiêu, tự đảm bảo việc chi tiêu, khoán gọn. Sản phẩm cuối cùng phải giao nộp, chứ không phải giao nộp chứng từ”, ông Tân nói.

Trước đây, cơ chế tài chính là một trong những nút thắt khiến nhiều nhà khoa học phải lên tiếng rằng họ phải “nói dối” vì phải nghĩ ra đủ cách để hợp thức hóa chứng từ.

Hơn nữa, mỗi năm, cơ quan tài chính chỉ xét duyệt và cấp kinh phí một lần duy nhất, và các đề tài khoa học phải cần đến rất nhiều thủ tục rất nhiêu khế

Nay, với cơ chế khoán, các nhà khoa học chỉ cần tập trung vào việc nghiên cứu và cho ra sản phẩm cuối cùng, và hội đồng khoa học sẽ nghiệm thu đề tài đó.

Trong một lần trao đổi với TBKTSG Online mới đây, Bộ trưởng Bộ KHCN Nguyễn Quân cho biết, trước hết, các doanh nghiệp nhà nước bắt buộc phải lập quỹ phát triển KHCN, và nếu không sử dụng hết thì sẽ nộp vào quỹ của bộ, ngành hay địa phương.

Theo dự thảo nghị định này, các doanh nghiệp nhà nước, tùy theo lĩnh vực hoạt động, sẽ phải trích tối thiểu từ 3 đến 8% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp cho quỹ phát triển KHCN của mình.

Trong khi đó, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng được khuyến khích thành lập các quỹ này, với mức tối đa là 10% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp phản ánh rằng họ rất khó khăn khi sử dụng chính quỹ riêng của mình, vì theo quy định, họ phải báo cáo chi tiết với các sở khoa học công nghệ địa phương, và chỉ khi được phê duyệt mới được sử dụng.

Ông Tân của Sở KHCN TPHCM cho biết đang kiến nghị với ngành tài chính sửa đổi quy định này theo hướng doanh nghiệp được chủ động chi tiêu, tự quyết quỹ của mình và chỉ quyết toán với cơ quan thuế mà thôi.