Đó là nơi an nghỉ của những chiến sĩ không quân Triều Tiên trong thời kỳ đế quốc Mỹ sử dụng không lực ném bom miền Bắc dữ dội (1965 - 1968), và cũng là nghĩa trang duy nhất tại Việt Nam dành cho liệt sĩ nước ngoài đã hi sinh trong khi bảo vệ Tổ quốc ta.

Chiều tháng tư lộng gió, chúng tôi đến khu đồi Rừng Hoàng thuộc xã Tân Dĩnh, huyện Lạng Giang (Bắc Giang), một màu xanh ngút mắt của những hàng cây vải thiều, bạch đàn phủ kín lối vào, trên đỉnh đồi là 14 bia mộ liệt sĩ khắc hai ngôn ngữ Việt Nam - Triều Tiên. Đó là nơi an nghỉ của những chiến sĩ không quân Triều Tiên trong thời kỳ đế quốc Mỹ sử dụng không lực ném bom miền Bắc dữ dội (1965-1968) và cũng là nghĩa trang duy nhất tại Việt Nam dành cho liệt sĩ nước ngoài đã hi sinh trong khi bảo vệ Tổ quốc ta.

Mặt trước khu nghĩa trang

Ông Dương Văn Dậu ở thôn Tân Văn - người quản trang ở đây đã nhiệt tình dẫn chúng tôi đến viếng thăm khu bia mộ. Mấy chục năm trông nom, bảo vệ và thường xuyên hương khói cho mộ phần của các chiến binh ngoại quốc, ông Dậu không hề được nhận một đồng thù lao, và cả khi hài cốt của những chiến sĩ ấy đã được chuyển về “đất mẹ” (năm 2002), nhưng với lòng trắc ẩn, sự ngưỡng mộ trước tinh thần bất khuất, nghĩa tình của họ, ông Dậu vẫn tiếp tục lo hương khói cho khu mộ bia.

Ông Dậu kể, từ năm 2004 trở về trước, cứ đến ngày 25/ 4 (ngày Truyền thống Quân đội Nhân dân Triều Tiên), Đại sứ quán Triều Tiên tại Việt Nam đều đến khu nghĩa trang này để đặt vòng hoa, thắp hương tưởng niệm những người lính đã anh dũng hy sinh, và năm nào cũng thế, cứ gần đến Ngày thương binh - liệt sĩ (27/7), người dân địa phương đều đến thắp hương viếng họ…

Ông Dậu bên những tấm bia mộ liệt sĩ Triều Tiên

Chỉ vào một tấm bia mộ, ông Dậu chỉ nói: “Đó là Ươn-Hông-Xang (19 tuổi) hi sinh vào tháng 9/1965 - chiến binh trẻ tuổi nhất trong số 14 người Triều Tiên đã anh dũng hi sinh. Người cuối cùng tên là Kim-Chi-Hoan hy sinh vào ngày 12/2/1968… Nhà nước ta đã công nhận họ là những liệt sĩ ngay sau đó và đồng ý cho Triều Tiên tìm nơi đặt hài cốt của họ".

Khu nghĩa trang Triều Tiên rộng 1 ha, do Đại sứ quán Triều Tiên tại Việt Nam chọn. 14 bia mộ ghi đầy đủ tên, tuổi, ngày, tháng, năm hi sinh. Khu nghĩa trang được chọn theo hướng Đông với ý nghĩa, người Triều Tiên luôn hướng về tổ quốc, quê hương.

Đặc biệt, khi đặt hài cốt những liệt sĩ này, người Triều Tiên đã nhờ dân làng tìm giúp cá chép và chó đen để an táng theo các người lính, vì đó là phong tục truyền thống của dân tộc Triều Tiên.

Ông Dậu vẫn thường hương khói và quét dọn tại khu nghĩa trang

Cũng theo ông Dậu, hài cốt các liệt sĩ Triều Tiên đến nay đã được đưa về nước, về lý thì không còn gì nữa nhưng để ghi nhớ sự quả cảm, tinh thần anh dũng của họ, tỉnh Bắc Giang đã đầu tư xây đựng khu nghĩa trang này như là một nơi để tượng niệm về những người lính ấy.

Khí phách Triều Tiên

Những năm 1064 - 1965 là thời kỳ đế quốc Mỹ mở rộng tấn công ra miền Bắc bằng không quân. Lúc đó với những chiếc Mig 17, Mig 19 của Liên Xô, các cán bộ kỹ thuật không quân Việt Nam đã tự mày mò rồi nâng cấp, cải tiến, lắp ghép thêm một khẩu trọng pháo nhằm tăng thêm hỏa lực, lực lượng không quân Việt Nam đã hạ gục hàng loạt máy bay siêu âm hiện đại của không lực Hoa Kỳ thời đó như F4, F111... khiến địch phải khiếp vía và thế giới phải thán phục.

Bia mộ khắc tên, tuổi, ngày hi sinh của những người lính không quân Triều Tiên bằng tiếng Triều Tiên

Cùng với sự ngưỡng mộ đó, nước bạn Triều Tiên đã cử 14 chiến sĩ không quân đến sân bay Kép thuộc Quân đoàn 2 đóng tại Lạng Giang (Bắc Giang) để học hỏi kinh nghiệm và nghệ thuật chiến đấu trên không. Tại đây, họ đã được chúng ta truyền đạt cho những lý thuyết và kỹ thuật thực hành chiến đấu trên không.

Năm 1965, những người lính không quân Triều Tiên đã xung phong ra trận chiến đấu trước sự tấn công ác liệt của đế quốc Mỹ tại miền Bắc Việt Nam, với tinh thần cảm tử, anh dũng.

Trên bầu trời, khi phát hiện mục tiêu thì họ lập tức áp sát địch. Với quan niệm đã xuất kích là phải tiêu diệt được đối phương, không bảo vệ được phi cơ thì không quay về, họ đã không trang bị những phương tiện thoát hiểm. Trong chưa đầy ba năm, tất cả 14 chiến sĩ Triều Tiên được cử sang học hỏi rồi tình nguyện chiến đấu ở Việt Nam đều hy sinh. Trong đó, 11 người hy sinh trên bầu trời tỉnh Hà Bắc cũ (nay là Bắc Ninh và Bắc Giang), 2 người tại Vĩnh Phúc và 1 ở Hải Hưng (nay gồm Hải Dương và Hưng Yên).

Một mặt bia mộ được khắc bằng tiếng Việt

Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ của Việt Nam đã lùi vào quá khứ gần 40 năm, nhưng tình cảm hữu nghị và tình bạn bè quốc tế Việt – Triều vẫn in đậm trên đất Bắc Giang...