Hiện nay, nhiều thương hiệu đồ gỗ của các nước trong khu vực đã và đang hình thành mạng lưới phân phối tại thị trường Việt Nam. Trước tình hình đó, các doanh nghiệp đồ gỗ trong nước đã bắt đầu "giật mình", tìm cách phát triển thị trường trong nước.

Sản xuất đồ gỗ xuất khẩu tại Công ty cổ phần gỗ Đức Thành.

Hiện nay, nhiều thương hiệu đồ gỗ của các nước trong khu vực đã và đang hình thành mạng lưới phân phối tại thị trường Việt Nam. Trước tình hình đó, các doanh nghiệp đồ gỗ trong nước đã bắt đầu "giật mình", tìm cách phát triển thị trường trong nước.

Sức ép hàng ngoại ngày càng tăng

Theo Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP Hồ Chí Minh (Hawa), vài năm trở lại đây, thị trường tiêu thụ đồ gỗ trong nước đã sụt giảm. Sức tiêu thụ cao nhất của thị trường này năm 2009 đạt 2,7 tỷ USD, sang năm 2012 đã giảm xuống còn 1,7 tỷ USD. Dự báo sức mua năm 2013 cũng sẽ chỉ khoảng 1,7 tỷ USD, bằng năm 2012. Nguyên nhân là do thời gian gần đây, các công trình xây dựng mới giảm hẳn, mà các công trình xây dựng lại chiếm khoảng 60% lượng tiêu thụ các sản phẩm từ gỗ; 40% còn lại là tiêu dùng dân cư và thị phần này thời gian gần đây sức mua cũng giảm mạnh. Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Hawa Huỳnh Văn Hạnh, tiềm năng thị trường đồ gỗ trong nước với sức tiêu thụ của hơn 90 triệu dân là rất lớn. Tiềm năng này đang được các nước trong khối ASEAN, vốn mạnh về sản phẩm gỗ bắt đầu chú ý. Thái-lan đang chuẩn bị xâm nhập thị trường gỗ Việt Nam qua việc tăng các hoạt động của các doanh nghiệp (DN) có mặt Việt Nam. Nhiều DN Thái-lan cũng đang âm thầm thu mua lại các cửa hàng bán sản phẩm gỗ trong nước để chuẩn bị hình thành hệ thống phân phối. Bên cạnh thị trường đồ gỗ, Thái-lan cũng chuẩn bị cho nhiều mặt hàng khác tham gia thị trường ASEAN, trong đó có Việt Nam, qua việc đã thành lập Ủy ban hội nhập ASEAN và cho phép dạy tiếng Việt tại một số trường thương mại. Ma-lai-xi-a cũng có kế hoạch mở rộng việc xuất khẩu sản phẩm đồ gỗ ra thị trường thế giới. Hiện kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ của nước này đạt khoảng 3,5 tỷ USD và Việt Nam là một trong những thị trường tiêu thụ lớn ở ASEAN mà Ma-lai-xi-a nhắm đến...

Sở dĩ các nước này chuẩn bị xâm nhập thị trường Việt Nam vì bên cạnh việc nắm bắt sức tiêu thụ lớn, họ còn dự báo được tương lai nền kinh tế Việt Nam sẽ tốt hơn do các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô, chống lạm phát... của Chính phủ Việt Nam bắt đầu có hiệu quả, nên sức mua của thị trường cũng sẽ tăng. Trước các xu hướng trên, nhiều DN chế biến gỗ trong nước vốn chủ yếu chú trọng xuất khẩu đang tìm cách quay lại thị trường trong nước bằng việc thay đổi thiết kế và thành lập những xưởng riêng chuyên sản xuất hàng phục vụ nhu cầu trong nước. Nhiều DN cũng đã đa dạng hóa sản phẩm để phù hợp hơn với thị trường trong nước. Một số cửa hàng phân phối sản phẩm gỗ cấp cao cũng tái cơ cấu nguồn hàng để tiếp cận người tiêu dùng trong nước...

Hình thành khâu phân phối chuyên nghiệp

Theo Phó Chủ tịch Hạnh, điều đáng lo hiện nay là dù chúng ta có nguồn cung và nhu cầu đồ gỗ rất lớn, nhưng hệ thống phân phối cho sản phẩm gỗ trong nước lại chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Một số DN như Hoàng Anh Gia Lai, Hòa Phát... bước đầu đã có hệ thống phân phối riêng, nhưng còn nhỏ lẻ. Phó Tổng Giám đốc Công ty gỗ Đức Thành Lê Hồng Thắng cho biết, thị trường trong nước chưa có những DN phân phối chuyên nghiệp nên Công ty Đức Thành vừa sản xuất, vừa phải lo phân phối, rất tốn kém lại không chuyên nghiệp. Ông Hạnh cũng cho rằng, phần lớn DN ngành gỗ trong nước chưa đủ tiềm lực để hình thành khâu phân phối bởi việc này tốn kém và thời gian thu hồi vốn chậm. Bà Nguyễn Thị Đằng Loan, Giám đốc chuỗi bán lẻ Nhà Xinh cho biết, khó khăn nhất hiện nay là khâu sản xuất đại trà cho thị trường trong nước. Hiện trong số khoảng gần 4.000 DN hoạt động trong ngành gỗ và lâm sản cả nước chỉ có khoảng 10% là có quy mô vừa và lớn, còn lại là nhỏ lẻ nên tự thân DN hình thành cho mình mạng lưới phân phối là điều không thể thực hiện được. Tại TP Hồ Chí Minh, đồ gỗ chủ yếu là sản phẩm của các công ty nhỏ hoặc hộ gia đình. Các cơ sở này gần như không có kênh phân phối mà chỉ ký gửi sản phẩm tại các cửa hàng đồ nội thất hay làm theo đặt hàng của khách là hộ gia đình...

Theo các chuyên gia, dù khó khăn trong khâu phân phối nhưng trước tiềm năng rất lớn của thị trường trong nước và xu hướng muốn chiếm lĩnh thị trường này của các nước có thế mạnh về đồ gỗ trong khu vực, DN trong nước không thể bỏ ngỏ thị trường này mà phải tìm cách đón đầu thị trường. Nhưng để làm được việc này, thị trường đồ gỗ trong nước cần có một hệ thống phân phối hiệu quả, mà điều này cần phải có sự hỗ trợ của các cơ quan liên quan. Bên cạnh đó, sản phẩm gỗ cho thị trường trong nước cũng nên được miễn, giảm các loại thuế như thuế tài nguyên, thuế thu nhập DN, thuế môn bài... để có thể hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh. Nếu vẫn còn tồn tại các thứ thuế này thì đến năm 2015, khi các mức thuế trong khối ASEAN giảm xuống, sản phẩm gỗ các nước sẽ tràn ngập thị trường trong nước. Để góp phần khắc phục khó khăn hệ thống phân phối, Hawa cho biết, sang năm 2014, sau khi đánh giá xong tình hình, Hawa sẽ thành lập một trung tâm phân phối sản phẩm gỗ cho các DN. Qua trung tâm, các DN sẽ có đơn hàng lớn tập trung để sản xuất, không nhỏ lẻ khó khăn như hiện nay. Theo ông Hạnh, qua trung tâm, mỗi DN chỉ sản xuất một kiểu sản phẩm bán cho 63 tỉnh, thành phố thì doanh thu mang về sẽ là rất lớn.

Trước mắt, để hỗ trợ DN tiếp cận thị trường trong nước, từ ngày 14 đến 17-11, Hawa tổ chức Hội chợ đồ gỗ và trang trí nội thất Việt Nam 2013 (VIFA Home 2013), quy tụ 95 DN ngành chế biến gỗ và hàng thủ công mỹ nghệ; trong đó 65% là DN trên địa bàn, còn lại là các DN của 16 tỉnh khác trong cả nước. VIFA Home năm nay có chủ đề "Giải pháp mua sắm cho ngôi nhà Việt". VIFA Home sẽ là cầu nối giúp DN tiếp cận người tiêu dùng trong nước dễ dàng hơn, nhất là trong thời điểm vàng cho mùa mua sắm cuối năm.

QUAN VŨ