Đánh giá của Cục CSGT đường bộ - đường sắt (Bộ Công an) cho thấy, tình hình trật tự an toàn giao thông (TTATGT), tai nạn giao thông (TNGT) 11 tháng trong năm 2013 đã có những chuyển biến, tuy nhiên trên một số tuyến quốc lộ vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất TTATGT, tình trạng xe khách vi phạm diễn tiến phức tạp.

Đứng trước thực trạng trên, mới đây, Cục CSGT đường bộ - đường sắt đã triển khai kế hoạch mạnh tay xử lý vi phạm trên một số tuyến, nhất là đối với hoạt động xe khách. Song, để ngăn chặn vi phạm, đẩy lùi tai nạn đau lòng do xe khách gây ra, rất cần sự nhập cuộc từ các ngành, các cấp.

Nhằm tạo sức răn đe với các lỗi vi phạm của xe khách là nguyên nhân trực tiếp gây ra tai nạn như: phóng nhanh vượt ẩu, đi sai làn đường, dừng đón trả khách không đúng quy định, không đóng cửa lên xuống khi xe đang chạy… Nghị định 71/2012/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định 34/2010/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ đã tăng nặng mức xử phạt nhiều lỗi vi phạm. Đơn cử như, phạt tiền từ 500 ngàn đồng đến 800 ngàn đống nếu người điều khiển xe ôtô chở khách vi phạm: “không đóng cửa lên xuống khi xe đang chạy”; phạt tiền từ 800 ngàn đồng đến 1 triệu đồng trên mỗi người vượt quá quy định được phép chở của phương tiện đối với người điều khiển xe ôtô chở hành khách chạy tuyến có cự ly lớn hơn 300km vi phạm hành vi v.v..

Chế tài tăng nặng là thế, song, vì tư lợi, nhiều tài xế xe khách, nhất là vào dịp cuối năm đã bất chấp quy định về TTATGT, điều khiển phương tiện vi phạm, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn đau lòng. Nói vậy cũng bởi, có đi, có ghi nhận thực tế trên một số tuyến quốc lộ tập trung đông xe khách tham gia hoạt động mới thấy hết thế nào là “hung thần” xa lộ - xe khách vi phạm. Tình trạng phóng nhanh vượt ẩu, tranh giành khách, chở quá số người quy định diễn ra khá phổ biến.

15h30 ngày 8/11, sau khi lên xe khách chạy tuyến Tuyên Quang – Hà Nội mang BKS 22B-001xx, chúng tôi cũng như nhiều hành khách trên xe hơn một lần thót tim trước cảnh tài xế xe khách sau khi nhận được điện thoại của “chim báo” về việc không có lực lượng CSGT làm nhiệm vụ phía trước đã phóng bạt mạng trên đường. Nhân viên lơ xe có độ tuổi ngoài 30 thản nhiên mở cửa xe, thò đầu ra bên ngoài để “vợt” khách mặc cho chiếc xe đang chạy với tốc độ cao.

Dọc tuyến đường từ Tuyên Quang – Việt Trì (Phú Thọ) – Vĩnh Yên – Phúc Yên (Vĩnh Phúc) – Bắc Thăng Long (Hà Nội)… cả thảy chúng tôi đếm được hơn chục lần chiếc xe này hễ thấy khách vẫy xe dọc đường là y như rằng phanh đến két một cái, rồi tấp vội vào lề đường bất chấp những nguy cơ va chạm, TNGT luôn tiềm ẩn xảy ra bất cứ lúc nào. Nhiều xe máy, ôtô lưu thông phía sau thiếu chút nữa do không làm chủ tay lái đã va phải chiếc xe khách mà chúng tôi ghi nhận thực tế.

Tìm hiểu cũng như nghe tâm sự của nhân viên lơ xe, chúng tôi được hay, do đây là tuyến QL2 đi qua địa bàn nhiều tỉnh như: Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Tuyên Quang, Hà Giang… có nhiều hãng xe khách hoạt động chạy trên tuyến, do vậy, để “vợt” được nhiều khách dọc đường không thể không phóng nhanh, vượt ẩu, nhồi nhét khách. Theo lý giải của nhân viên lơ xe, nhiều lúc chỉ đi chậm 5 phút, có thể bị chiếc xe khách khác “vợt” mất 2-3 khách, thế nên việc tài xế xe khách chấp hành nghiêm Luật Giao thông đường bộ: không phóng nhanh vượt ẩu, đón trả khách đúng nơi quy định; chở đúng số người quy định… là rất hiếm. Chỉ cần vắng bóng lực lượng chức năng, những lỗi vi phạm có liên quan rất dễ sẽ xảy ra.

Không chỉ QL2, trên tuyến QL1 chạy qua địa bàn một số tỉnh như: Bắc Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn...; QL18 qua tỉnh: Hải Dương, Quảng Ninh… những vi phạm liên quan đến xe khách thời gian qua cũng diễn biến khá phức tạp.

Đại tá Trần Sơn Hà, Cục phó Cục CSGT đường bộ - đường sắt (Bộ Công an) cho biết, mặc dù tình hình TTATGT, TNGT 11 tháng trong năm 2013 trên cả nước đã có những chuyển biến, tuy nhiên tại một số địa phương những vi phạm liên quan đến người điều khiển xe ôtô vi phạm: chạy quá tốc độ, tránh vượt không đúng quy định, dừng đón trả khách không đúng quy định, chở quá số người… vẫn diễn ra khá phổ biến. Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến gần đây, trên một số địa phương liên tiếp xảy ra các vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng.

Như vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại tỉnh Lào Cai vừa qua là một ví dụ. Trước đó, khoảng 18h35 ngày 25/10, trong quá trình chở khách lên khu vực đền Bảo Hà (Bảo Yên – Lào Cai), xe ôtô mang BKS 15B-010xx đã lao xuống vực khiến 7 người thiệt mạng cùng nhiều người bị thương.

Xe khách mang BKS 22B-001xx mở cửa xe “vợt” khách khi xe đang chạy. (Ảnh chụp chiều 8/11).

Qua các vụ TNGT nghiêm trọng liên quan đến xe khách cho thấy, chiếm đa phần số vụ tai nạn đều là do lỗi chủ quan của người điều khiển phương tiện trong quá trình tham gia giao thông. Và thật đáng trách thay, trong nhiều trường hợp, mặc dù tài xế xe khách lái xe ẩu, vi phạm quy định của Luật Giao thông, song số hành khách ngồi trên xe thì tỏ ra thờ ơ trước những vi phạm có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của mình, không nhắc nhở, chấn chỉnh ý thức tham gia giao thông của tài xế.

Để rồi khi hậu quả xảy ra thì đã quá muộn. Liên quan đến vấn đề này, thật đau lòng khi nhìn vào số liệu thống kê của Cục CSGT đường bộ - đường sắt (Bộ Công an), chỉ trong vòng 5 ngày từ 4 đến 8/11, cả nước đã xảy ra 348 vụ TNGT, làm chết 148 người và bị thương 234 người. Điều này cũng đồng nghĩa với việc, bình quân mỗi ngày, TNGT đã cướp đi sinh mạng của khoảng 30 người. Đứng trước những nguy cơ tiềm ẩn về TTATGT, TNGT trong dịp cuối năm, nhất là liên quan đến hoạt động xe khách, mới đây, Cục CSGT đường bộ - đường sắt đã triển khai kế hoạch tăng cường lực lượng, phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ tổ chức TTKS, xử lý vi phạm liên tuyến trên một số tuyến quốc lộ như: QL1, QL18. Chạy quá tốc độ; tránh vượt không đúng quy định; đi không đúng phần đường v.v.. là những lỗi vi phạm lực lượng chức năng sẽ tập trung xử lý.

Song song với việc lực lượng chức năng tuần tra kiểm soát, xử lý vi phạm, thực tế cũng cho thấy, việc nâng cao trách nhiệm, văn hóa ứng xử giao thông trong quá trình thực thi nhiệm vụ của lực lượng chức năng cũng cần được đẩy mạnh, chú trọng hơn nữa. Để từ đó, những vi phạm được ngăn chặn kịp thời, hậu quả do tai nạn xe khách gây ra được đẩy lùi