QĐND - Quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sắc, toàn diện tới nhiệm vụ rà, phá bom, mìn (RPBM) sót lại sau chiến tranh, vừa qua, tại Binh chủng Công binh, Bộ Quốc phòng đã tổ chức hội nghị toàn quân để rút kinh nghiệm công tác RPBM, vật nổ giai đoạn 2004-2014. Qua hội nghị này, nhiều kết quả, kinh nghiệm đã được tổng kết nhằm đẩy mạnh, nâng cao chất lượng công tác RPBM góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH) của đất nước…

Nỗ lực làm sạch những “vùng đất chết”

RPBM là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển KT-XH, bảo đảm an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội của đất nước. Công việc khó khăn, nguy hiểm, độc hại này được Chính phủ, Bộ Quốc phòng giao cho lực lượng công binh trực tiếp đảm nhiệm, với sự quan tâm chỉ đạo sát sao, quản lý hoạt động chặt chẽ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả, an toàn. Thiếu tướng Nguyễn Xuân Tùng, Phó tư lệnh Binh chủng Công binh cho biết: Từ năm 2004 đến nay, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, lực lượng công binh toàn quân và các doanh nghiệp quân đội được Bộ Quốc phòng cấp giấy phép RPBM đã hoàn thành nhiệm vụ rà, phá, giải phóng hàng vạn héc-ta đất đai bị ô nhiễm bom, mìn, bảo đảm an toàn cho người dân và góp phần quan trọng phục vụ phát triển KT-XH đất nước.

Lực lượng Công binh Trung tâm Công nghệ xử lý bom mìn triển khai RPBM tại huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.

Công tác RPBM 10 năm qua được triển khai thực hiện tập trung trong 4 nhóm dự án là: Nhóm dự án phân giới, cắm mốc trên đất liền với các nước có chung đường biên giới với nước ta kéo dài từ năm 2001, đến nay, chỉ còn tuyến biên giới Việt Nam - Cam-pu-chia là chưa hoàn thành. Nhóm dự án phát triển kinh tế vùng biên giới Việt Nam - Trung Quốc và hai tuyến đường Tuần tra biên giới, Trường Sơn Đông, tiến hành từ năm 2013 hiện đang tiếp tục thực hiện. Nhóm dự án thứ ba là các dự án RPBM trực tiếp phục vụ phát triển KT-XH, tập trung trong các công trình giao thông, thủy lợi, điện lực, xây dựng cơ sở hạ tầng… Nhóm dự án thứ tư nằm trong tổng thể Chương trình 504 của Chính phủ, với mục tiêu huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực trong nước và quốc tế để đẩy nhanh tiến độ RPBM phục vụ phát triển KT-XH của đất nước.

Những năm qua, nhiều “vùng đất chết” rộng lớn, cùng lượng lớn bom, mìn, vật nổ sót lại sau chiến tranh đã được lực lượng công binh rà, phá, xử lý an toàn. Điển hình như: Quân khu 1, 2, 3 đã phối hợp với Ban Chỉ đạo phân giới, cắm mốc các tỉnh hoàn thành RPBM phục vụ phân giới cắm mốc diện tích hơn 4.050ha. Tương tự trong công tác này, lực lượng công binh các Quân khu: 2, 4, 5 đã phối hợp với Ban Chỉ đạo phân giới, cắm mốc các địa phương hoàn thành RPBM phục vụ phân giới, cắm mốc trên tuyến biên giới Việt-Lào với diện tích hơn 1.855ha. Lực lượng công binh các Quân khu: 5, 7, 9 đã phối hợp với Ban Chỉ đạo phân giới, cắm mốc các tỉnh trên tuyến biên giới Việt Nam - Cam-pu-chia hoàn thành RPBM trên diện tích hơn 2.245ha. Công tác RPBM trong các dự án phát triển KT-XH đã hoàn thành 4.796 dự án, với diện tích 312.565ha, tổng trị giá đạt 8.262 tỷ đồng. Triển khai thực hiện Chương trình 504 của Chính phủ, công tác RPBM bước đầu đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc huy động nguồn lực từ chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế để khảo sát, điều tra lập bản đồ ô nhiễm bom, mìn, hỗ trợ trang thiết bị, kinh nghiệm trong RPBM…

Chuyên nghiệp hóa lực lượng, hiện đại hóa trang bị

Cùng với những hiệu quả thiết thực về kinh tế-xã hội, quá trình thực hiện nhiệm vụ là dịp để cán bộ, chiến sĩ lực lượng công binh nâng cao trình độ, tích lũy kinh nghiệm RPBM theo hướng ngày càng chuyên nghiệp hóa. Công tác xây dựng lực lượng, đầu tư hiện đại hóa trang thiết bị RPBM được quan tâm, phát triển cả về số lượng và chất lượng. Hiện nay, cả nước đã có 54 đơn vị, doanh nghiệp được cấp phép với tổng số 280 đội thi công, 7.226 nhân viên, 783 đội trưởng. Tính đến tháng 6-2014, các đơn vị, doanh nghiệp trong toàn quân đã có 1.792 máy dò mìn các loại, 846 máy dò bom, 2 bộ dò tìm, xử lý bom, mìn, vật nổ dưới biển. Các trang thiết bị được đánh giá hiện đại, không thua kém các nước trong khu vực và thế giới. Đại tá Phan Thế Phương, Chủ nhiệm Công binh Quân khu 9 chia sẻ: Chúng tôi đặc biệt quan tâm bồi dưỡng nâng cao trình độ cho cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ RPBM. Đặc biệt chúng tôi đã chủ động hợp đồng với Trường Sĩ quan Công binh tổ chức những lớp đào tạo, cấp chứng chỉ cho các đội trưởng và nhân viên RPBM. Các đơn vị, doanh nghiệp thuộc Quân khu 9 rất tích cực đầu tư, mua sắm bổ sung nhiều trang thiết bị, phương tiện, máy móc hiện đại để nâng cao hiệu quả RPBM, tăng độ an toàn khi thao tác...

Đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng

Nhiệm vụ RPBM trong những năm tới hết sức nặng nề, khó khăn do số lượng bom, mìn sót lại sau chiến tranh trong cả nước hiện còn gần 20% diện tích, tương đương khoảng 6,6 triệu héc-ta, với 7.645 xã bị ô nhiễm bom, mìn. Thực trạng trên tác động, ảnh hưởng lớn đến nhiều mặt trong phát triển KT-XH của đất nước, đặc biệt khi nhu cầu mở rộng diện tích đất đai để sản xuất, triển khai các công trình, dự án càng cấp thiết. Thuận lợi cơ bản hiện nay là Chương trình 504 đang được đẩy mạnh, là bước ngoặt quan trọng giúp huy động nguồn lực tổng hợp trong nước và quốc tế, góp phần giải quyết cơ bản bom, mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh trên đất nước ta. Đề cập đến công tác này, Trung tướng Bế Xuân Trường, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó tổng Tham mưu trưởng khẳng định: Công tác RPBM là nhiệm vụ được Chính phủ giao cho Bộ Quốc phòng quản lý và là nhiệm vụ quan trọng của quân đội ta. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng và đơn vị cần tiếp tục tham mưu, hoàn thiện các văn bản pháp luật có liên quan đến công tác RPBM, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, sát với tình hình thực tế; củng cố, tăng cường lực lượng, trang thiết bị, công nghệ mới trong tổ chức thi công đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; quản lý chặt chẽ chất lượng RPBM theo các tiêu chuẩn ban hành, chú trọng hiệu quả và bảo đảm an toàn…

Việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong công tác RPBM, trước mắt tập trung hoàn thiện Nghị định của Chính phủ thay thế Quyết định 96/2006/QĐ-TTg của Chính phủ để làm cơ sở triển khai, hướng dẫn thực hiện cho các đối tượng tham gia theo đúng chế độ, chính sách. Về công tác quản lý, Thiếu tướng Nguyễn Xuân Tùng cho rằng: Thời gian tới phải tăng cường công tác quản lý hoạt động RPBM vật nổ đến tất cả các đơn vị, doanh nghiệp, chủ đầu tư, tạo sự thống nhất về đơn giá trên một dự án nếu có các đối tượng cùng tham gia, trên tinh thần tiết kiệm cao nhất ngân sách Nhà nước; xây dựng và thực hiện kiểm tra năng lực của các đơn vị có giấy phép theo đúng tiêu chuẩn đã ban hành, chú trọng năng lực đội trưởng, nhân viên RPBM và các thiết bị đồng bộ để bảo đảm chất lượng, an toàn. Đơn vị, doanh nghiệp nào không đủ năng lực kiên quyết thu hồi giấy phép hoạt động. Cùng với đó, cần tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng dự án theo phân cấp, phấn đấu 100% dự án được kiểm tra, giám định chất lượng.

Bài và ảnh: VŨ XUÂN DÂN