(NB&CL) - “Cải cách tiền lương hiện nay vẫn còn hạn chế, lương cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu tối thiểu của cuộc sống. Cải cách đơn vị sự nghiệp còn chậm, từ đó tạo nguồn cải cách tiền lương chưa có đột phá”. Đó là đánh giá của Phó thủ tướng Vũ Văn Ninh - Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia về cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và ưu đãi người có công- tại cuộc họp với nội dung chính là cải cách chính sách tiền lương. Nhưng nguồn chỉ là một vấn đề thôi. Vấn đề lớn hơn là cải cách hành chính và tinh giản biên chế bao năm qua như một chiếc đầu kéo ngược chiều níu giữ bánh xe lộ trình điều chỉnh lương. Cứ sau mỗi lần điều chỉnh mà số lượng những người hưởng lương ngày càng tăng thì ngân sách nào, tốc độ phát triển nào lo cho nổi.

Mức lương cơ sở hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu tối thiểu của cuộc sống.

Báo cáo tại cuộc họp cho thấy hiện mức lương cơ sở cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang được thực hiện từ giữa năm 2013 là 1,150 triệu đồng/tháng, mới chỉ đạt 44,2% so với mức lương tối thiểu bình quân của 4 vùng trong khu vực doanh nghiệp là 2,6 triệu đồng/tháng và tính ra mới đạt 35,6% so với mức chi cho nhu cầu tối thiểu là 3,23 triệu đồng/tháng.

Thực hiện lộ trình tăng lương cơ bản ở các khu vực, thì từ ngày 1/1/2016 Chính phủ sẽ phải điều chỉnh mức lương này. Theo đó, mức lương tối thiểu vùng đảm bảo phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội, khả năng chi trả của doanh nghiệp và đảm bảo nhu cầu sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ. Đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang thì mức lương mới phải bù được trượt giá và có cải thiện từng bước, phù hợp với tăng trưởng kinh tế.

Để tạo nguồn lực cho cải cách tiền lương ở khu vực doanh nghiệp, Phó thủ tướng Vũ Văn Ninh chỉ đạo dứt khoát thực hiện theo một lộ trình tăng lương, tiếp tục rà soát các quy định về tiền lương trong doanh nghiệp để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp hơn. Ngoài ra các bộ, ngành kiểm soát việc tuyển lao động của doanh nghiệp nhà nước để tránh gia tăng biên chế. Đối với khối đơn vị sự nghiệp, Phó thủ tướng nhấn mạnh: “Phải thực hiện quyết liệt việc đổi mới, tự chủ, tự chịu trách nhiệm”. Bởi việc tăng cường tự chủ, tự chịu trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp không chỉ tạo ra nguồn tăng lương mà còn nhằm mục tiêu lớn hơn là nâng cao chất lượng dịch vụ công như giáo dục, đào tạo, y tế,...

Phó thủ tướng cũng giao Bộ Tài chính tính toán cân đối ngân sách giai đoạn 2016- 2020, trong đó, nghiên cứu nguồn để điều chỉnh tiền lương. Nhưng nguồn chỉ là một vấn đề thôi. Vấn đề lớn hơn là cải cách hành chính và tinh giản biên chế bao năm qua như một chiếc đầu kéo ngược chiều níu giữ bánh xe lộ trình điều chỉnh lương. Cứ sau mỗi lần điều chỉnh mà số lượng những người hưởng lương ngày càng tăng thì ngân sách nào, tốc độ phát triển nào lo cho nổi.

Câu chuyện tăng hay không tăng lương cũng không chỉ nên dừng ở đó, mà nó còn liên quan đến nhiều việc khác, trong đó không thể không kể đến chuyện năng suất lao động, bộ máy cồng kềnh và lãng phí trong đầu tư công. Nhắc lại, một nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) gần đây cho thấy, năng suất lao động của người Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương: thấp hơn Singapore gần 15 lần, Nhật 11 lần, Hàn Quốc 10 lần, Thái Lan 5 lần. Năng suất thấp như vậy về nguyên tắc không thể được hưởng lương cao. Nhưng, lỗi đâu phải do người lao động, mà là do cách hành xử mang tính chất tiêu cực kéo dài mấy chục năm qua: người ta nhìn vào những kẻ “mồm miệng đỡ chân tay”mà học theo, cho nên mới dẫn đến hậu quả ngày hôm nay. Trong một đơn vị, người nào chăm chỉ, hiệu quả lao động tốt còn bị ghét, do nhóm người lười tụ bạ công kích. Từ đó, không ai muốn làm thật cả. Trong một cơ quan, giảm đi 30% số người cũng không chết ai. Như vậy là, chí ít thì 1 người cũng đã đủ khả năng làm việc bằng 3. Nhưng có làm thế, chứ có làm hơn thế nữa thì họ có được hưởng bằng 3 không? Câu trả lời đáng buồn vẫn lại là không.

Bộ máy quá cồng kềnh, càng nói tinh giản biên chế thì lại càng tăng, từ đó sinh ra quá nhiều người “ngồi mát hưởng bát vàng”, nhận lương thấp nhưng nhàn thân. Chưa hết, chính những người này lại làm cho thủ tục hành chính thêm rườm rà, gây rối nội bộ, kéo chậm lại sự phát triển và rồi tìm kiếm thu nhập bằng cách tham nhũng vặt, mất hết cả nhân cách.

Cắt giảm đầu tư công những công trình chưa cần thiết, giảm biên chế, thu gọn bộ máy để có tiền tăng lương. Điều đó không nên lùi thêm nữa!

Khánh An