Cuộc đua chế tạo tên lửa tái sử dụng tại Mỹ trở nên khốc liệt khi hãng Blue Origin và đối thủ chính của họ SpaceX liên tiếp tiến hành thử nghiệm.

Cạnh tranh khốc liệt

Theo Sputnik ngày 17/5, Công ty Blue Origin của Mỹ thông báo rằng cuộc thử nghiệm động cơ BE-4 (tương tự như mẫu RD-180 của Nga) đã kết thúc thất bại. "Hôm qua chúng tôi đã mất một bộ thiết bị mẫu dành cho hệ thống nhiên liệu trong một cuộc thử nghiệm BE-4", công ty thông báo trên Twitter microblog.

Dù thử nghiệm thất bại nhưng đại diện công ty này cho biết thêm rằng đây không phải là sự kiện hiếm gặp trong quá trình sáng chế phát triển. Công ty Blue Origin hứa hẹn tái thử nghiệm trong thời gian sớm nhất.

Mặc dù tiết lộ về thử nghiệm thất bại nhưng Blue Origin không cho biết nguyên nhân cũng như quy mô thử nghiệm. Động cơ mới BE-4 được thiết kế để trang bị cho tên lửa New Shepard hoạt động bằng khí nén và oxy lỏng trong tương lai có thể thay thế cho động cơ RD-180 của Nga đang được Mỹ lắp đặt trên tên lửa Atlas V.

Được biết, trước khi thất bại với BE-4, năm 2016, Blue Origin đã thử thành công với tên lửa New Shepard. Thành công này cũng đồng nghĩa với việc hãng chính thức tham gia cuộc đua phát triển tên lửa tái sử dụng với SpaceX.

My dau lan nhau trong cuoc dua ten lua tai su dung - Anh 1

Công ty Blue Origin phóng tên lửa New Shepard.

Được biết, hồi tháng 11/2015, tên lửa New Shepard cũng đã phóng thử thành công khi nó bay cao 100 km (độ cao này gọi là đường Karman, là giới tuyến giữa không gian và bầu khí quyển trái đất, sau đó tên lửa tách bộ phận mô phỏng phi thuyền, rồi quay về lại mặt đất, đáp xuống (với 4 càng tự động bung ra) theo phương thẳng đứng thành công tại bãi phóng ở bang Texas.

Lần này Blue Origin lấy tên lửa đã thu hồi, cho phóng tiếp vào ngày 22/1/2016. Kết quả cũng thành công mỹ mãn khi tên lửa tách tàu vũ trụ ở độ cao hơn 101,7 km rồi quay về, đáp thẳng đứng xuống bãi phóng. Thành công của tập đoàn Amazon đã qua mặt nhiều đại gia đáng gờm khác và cả Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) để cán đích đầu tiên.

Cho tới nay, đối thủ chính của họ - SpaceX, công ty chuyên về nghiên cứu du hành vũ trụ của Elon Musk, nhà đồng sáng lập Tesla Motor và Paypal đã mới có 8 lần hạ cánh thành công trong tổng số 14 lần phóng Falcon 9, kể cả lần phóng cuối tháng 3/2017.

Theo đại diện của Blue Origin, trong chuyến du hành vũ trụ thấp hơn quỹ đạo Trái đất, tên lửa Falcon 9 không di chuyển đủ nhanh để đạt tới vận tốc cần thiết nhằm chống lại lực kéo của trọng lực Trái đất. Điều này đồng nghĩa, nó phải tái xâm nhập bầu khí quyển giống như một tên lửa đạn đạo, nhưng tổn hại rõ nhất đối với tên lửa là phần kim loại bị cháy xém ở phần đế.

Các nhà thiết kế cho biết, tên lửa New Shepard được thiết kế để chở theo 6 hành khách tới độ cao 100km phía trên Trái đất - ranh giới giữa bầu khí quyển và không gian đã được quốc tế công nhận.

Nó gồm 2 thành phần: một khoang chứa phi hành đoàn ở đầu gắn với một khoang đẩy tên lửa sử dụng một động cơ BE-4 do Mỹ chế tạo. Lúc cất cánh, BE-4 tạo ra sức đẩy 49.895kg. Trong lúc bay lên, các nhà du hành vũ trụ sẽ trải nghiệm lực hút gấp 3 lần trọng lực Trái đất khi tên lửa tăng tốc xuyên qua bầu khí quyển.

Trong lần thử nghiệm hồi năm 2016, khoang chở phi hành đoàn đã tách khỏi bộ phận đẩy và trượt xuống trong không gian, mang tới vài phút không trọng lượng. Khi hạ thấp độ cao, khoang này tái xâm nhập bầu khí quyển và các nhà du hành vũ trụ sẽ trải nghiệm lực hút mạnh gấp 5 lần trọng lực trước khi bung 3 dù chính để hạ cánh.

Mặc dù không có người nào trên tên lửa, nhưng khoang chở phi hành đoàn vẫn tách ra và trở về mặt đất đúng kế hoạch, trong khi phần thiết bị đẩy cũng quay trở lại bệ đáp.

Trước khi hạ cánh, phần tên lửa đẩy tái kích hoạt động cơ mà nó đã giảm tốc xuống còn 7km/h để đi xuyên qua những cơn gió thổi với vận tốc 192km/h ở trên cao và đáp xuống một cách nhẹ nhàng, theo phương thẳng đứng, giúp tên lửa có thể tái sử dụng cho lần sau.

Theo doanh nhân Bezos, việc có khả năng tái sử dụng tên lửa sẽ giảm đáng kể chi phóng tàu vào không gian - yếu tố được dự đoán sẽ làm thay đổi cuộc chơi trong ngành công nghiệp du hành vũ trụ.

Người sáng lập Amazon tuyên bố đã thành công trong kế hoạch tái sử dụng tên lửa đẩy thay vì phải vứt bỏ chúng sau một lần dùng như thông lệ lâu nay trên khắp thế giới. Thông thường, các thiết bị đẩy tên lửa giai đoạn 1 sẽ rơi xuống đại dương.

Lý do Mỹ dùng RD-180

Dù Mỹ đang đứng trước tương lai đầy tươi sáng dùng động cơ nội địa nhưng trong hiện tại động cơ tên lửa Nga sản xuất đang là cứu cánh cho chương trình không gian của Mỹ. Và để tiếp tục dùng RD-180, Mỹ đã có lý do khá thuyết phục.

Lầu Năm Góc đang xem xét vấn đề này cùng Bộ Tài Chính để đáp ứng yêu cầu Thượng nghị sĩ John McCain sau khi Nga cải cách phương pháp quản lý các công ty không gian của họ, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Frank Kendall cho biết.

Trước đó ngày 10/2, Chủ tịch Ủy ban Quân lực Thượng viện Mỹ, Thượng nghị sĩ John Maccain trong một lá thư đã đề nghị Không quân và Lầu Năm Góc làm rõ vấn đề tại sao Mỹ tiếp tục giao dịch với NPO Energomash, công ty Nga chế tạo động cơ tên lửa RD-180.

Ông Kendall cho biết trong cuộc làm việc với Bộ Tài Chính Mỹ, kết quả sơ bộ cho thấy lệnh trừng phạt (Mỹ áp dụng với Nga) không áp dụng với động cơ tên lửa đẩy RD-180. Vì vậy, việc Mỹ tiếp tục mua và sử dụng động cơ này của Nga là chuyện hoàn toàn bình thường.

Theo kế hoạch được công khai, từ nay đến năm 2022, Mỹ sẽ tiếp tục mua ít nhất 18 động cơ loại này từ Nga.

Clip tên lửa New Shepard thử nghiệm thành công hồi năm 2016

Thùy Dung