Theo thống kê, từ đầu năm 2014 đến nay, liên Bộ Tài chính - Công thương đã có 13 lần điều chỉnh giá xăng và 19 lần điều chỉnh giá dầu (trong đó, xăng có năm lần tăng giá, tám lần giảm giá; dầu đi-ê-den có bốn lần tăng giá, 15 lần giảm giá). Mặc dù giá nhiên liệu giảm mạnh, nhưng giá cước vận tải vẫn chưa được điều chỉnh phù hợp. Phải sau nhiều phản ứng gay gắt từ phía người tiêu dùng và các cơ quan chức năng, một số ít doanh nghiệp kinh doanh vận tải trên địa bàn Hà Nội mới giảm giá cước. Cho đến nay mới có 12 doanh nghiệp giảm giá cước vận tải, 15 doanh nghiệp đang làm thủ tục giảm giá. Trong đó, có một số doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách bằng xe ta-xi, như ta-xi Group, Vạn Xuân, Mai Linh, Thanh Nga, Sao Hà Nội… giảm giá cước từ 500 đồng đến 1.000 đồng/km.

Tuy nhiên, theo đánh giá của dư luận, mức giảm giá khá nhỏ giọt, chủ yếu mang tính đối phó. Mức giảm cước vận tải còn thấp so với mức tăng giá trước đây, chỉ giảm từ 5% đến 7%, trong khi cách đây hơn ba tháng, giá cước vận tải hàng hóa đã tăng lên đến 50%. Mặt khác, con số gần 30 doanh nghiệp tiến hành giảm giá cước, trong tổng số hơn 300 doanh nghiệp vận tải ở Hà Nội cũng là tỷ lệ quá nhỏ, chưa đủ tác động đến mặt bằng giá chung trên thị trường này. Nhiều người cho rằng, giá xăng đã giảm gần 20%, giá cước vận tải tính đến thời điểm hiện tại cần giảm từ 15 đến 20% mới hợp lý và công bằng, mức giảm giá cước từ 5% đến 7% là quá ít.

Lý do mà các doanh nghiệp vận tải đưa ra nhằm trì hoãn việc giảm giá cước đó là mỗi lần điều chỉnh giá thì doanh nghiệp phải tiến hành kê khai giá cước, in lại vé… Riêng đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ ta-xi thì phải đưa xe đến các cơ quan quản lý Nhà nước làm thủ tục căn chỉnh lại đồng hồ, niêm phong kẹp chì, tốn kém chi phí và thời gian, trong khi thủ tục hành chính rất phức tạp. Rồi giá xăng dầu cứ liên tục thay đổi, nếu cứ điều chỉnh giá lên, xuống như vậy khiến cho doanh nghiệp mệt mỏi và tốn kém... Nhưng qua tìm hiểu của chúng tôi, thì ngoài nguyên nhân nêu trên, lý do mà các doanh nghiệp không chịu giảm cước là vì sắp đến cuối năm, Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán, nhu cầu đi lại của người dân lớn, nhưng phần lớn là đi một chiều, cho nên các nhà xe thường phụ thu thêm tiền vé. Nếu bây giờ doanh nghiệp xin giảm giá vé, đến Tết xin đề xuất tăng hàng chục phần trăm sẽ khó được các cơ quan quản lý chấp thuận.

Trong khi đó, việc quản lý giá cước vận tải còn thiếu chặt chẽ. Cước vận tải đường bộ không bị khống chế ở mức giá trần, mà do chính các doanh nghiệp tự định giá theo cơ chế thị trường. Doanh nghiệp muốn tăng hay giảm giá cước chỉ việc kê khai rồi báo cáo với các sở, ngành. Các cơ quan quản lý nhà nước chưa có chế tài để xử lý nếu doanh nghiệp chậm hoặc không giảm giá. Trước tình trạng này, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô-tô Việt Nam kêu gọi người dân và các chủ hàng hãy tẩy chay những doanh nghiệp vận tải không giảm giá. Nhưng không phải hành khách nào cũng có đủ thông tin để biết rõ, doanh nghiệp nào đã giảm giá, doanh nghiệp nào chưa giảm, trong khi, nhu cầu đi lại của người dân từ nay đến cuối năm thì rất lớn, cho nên phần thiệt thòi vẫn thuộc về phía hành khách.

Để khắc phục tình trạng này, cần có những giải pháp quyết liệt hơn từ phía các cơ quan quản lý, chứ không thể trông chờ vào sự tự giác từ phía các doanh nghiệp, bởi các doanh nghiệp luôn đặt lợi nhuận của họ lên trên hết.

HẢI PHONG