LTS: Tòa soạn nhận được bài viết của bạn đọc - tiến sĩ Hoàng Như Phương luận bàn về "Trách nhiệm xã hội và người đứng đầu" trước những vụ việc gây sốc dư luận trong thời gian gần đây.

Theo tác giả, dường như cụm từ "trách nhiệm xã hội" phải chăng còn quá mơ hồ trong tâm thức của không ít quan chức ngày hôm nay. Vì vậy, nhiều sự việc đã đẩy xã hội vào tình thế "chuyện đã rồi". Và điều cần thiết là phải làm rõ trách nhiệm người có quyền khi gây thiệt hại ngân sách nhà nước, bởi đây là tiền của nhân dân. 1. Dự án “Gắn biển gia đình văn hóa” ở quận Hà Đông, Hà Nội Một dự án tiêu tốn hơn 3 tỉ đồng tiền ngân sách nhà nước, để rồi những tấm bảng ấy chỉ hiển hiện trong vòng không đầy một tháng đã trở thành phế liệu. Một dự án với kinh phí lớn như vậy, liên quan đến xã hội và đời sống người dân địa phương, thế mà chính quyền cứ chỉ đạo các ban, ngành liên quan “âm thầm” làm với nhau. Khi những tấm bảng “thành tích” ấy xuất hiện, thì ngay chính những người dân được tấm biển ấy “tôn vinh” cũng phản đối gay gắt vì sự phô trương, lãng phí, phản tác dụng về một phong trào mà Chính phủ đã phát động rộng rãi trong toàn xã hội. Ý kiến bạn đọc tham gia diễn đàn về chủ đề này xin gửi về email: diendanlaodong@gmail.com Báo chí lên tiếng, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch kiểm tra. Thế rồi kết quả thế nào? Có ai bị kiểm điểm về mặt trách nhiệm trước số tiền ngân sách lớn bị “ném qua cửa sổ” và nhân dân quận Hà Đông cũng như xã hội chờ đợi lời “trần tình” của chính quyền quận, chứ chưa nói đến lời xin lỗi... và chờ mãi cũng không thấy. Mọi chuyện lại trôi qua, xã hội lại quên lãng dần, nhưng trong tiềm thức của không ít người, thì đó là sự thiếu trách nhiệm với xã hội, với nhân dân của chính quyền và cao hơn là trách nhiệm của người đứng đầu. 2. Dự án lát đá vỉa hè quanh hồ Hoàn Kiếm Theo kế hoạch, khoảng 2.000m2 đá xanh - thường gọi là đá Thanh Hóa sẽ được lát trên mặt vỉa hè quanh hồ Hoàn Kiếm. Dự án vừa triển khai, lập tức dư luận phản đối gay gắt vì vỉa hè quanh hồ vừa mới được lát bằng gạch, vừa đẹp mắt, vừa tạo sự an toàn cho người đi. Thế nhưng gạch bị bóc để thay vào đó là những phiến đá màu đã không gây ấn tượng, lại dễ gây trượt vì mặt đá trơn. Phó Chủ tịch UBND quận Hoàn Kiếm Lâm Quốc Hùng biện dẫn rằng, khi lát xong khoảng 2.000m2 sẽ đặt thùng thư để nhân dân góp ý, để so sánh sự “được, hơn” giữa gạch và đá. Thêm một dự án lại đặt xã hội vào thế đã rồi, làm tiếp cũng gây lãng phí mà để cùng tồn tại thì chẳng lẽ bộ mặt vỉa hè quanh hồ lại có tới hai “gương mặt” chào đón đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội? Sau khi lắng nghe dư luận, Bí thư Thành ủy Hà Nội cùng Phó Bí thư đi thị sát và quả quyết rằng dừng lát đá là đúng. Nhưng “hậu” lát vỉa hè hồ Hoàn Kiếm vẫn nhức nhối xã hội. Và phải chăng trong dự án này, trách nhiệm lãng phí sẽ không thể quy được về ai. Sự so sánh có thể là khập khiễng, nhưng ai đó đã ví rằng, vài phiến đá lát vỉa hè hồ Hoàn Kiếm giá trị ngang một cây cầu bắc qua sông Pôkô, để người dân nơi đây không còn phải đu dây qua sông nữa. 3. Đề án “Đổi mới thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển ĐH-CĐ” (đề án 2 trong 1) Đề án này trước khi tuyên bố đã đến thời điểm chín muồi để triển khai, Bộ GDĐT đã tổ chức lấy ý kiến đóng góp rộng rãi trong xã hội, của các bộ, ban, ngành, sở GDĐT, các trường ĐH, CĐ và được chỉnh sửa đến 20 lần. Trung tuần tháng 5.2008, Bộ GDĐT khẳng định năm học 2008-2009 là thời điểm để triển khai đề án “2 trong 1”. Trước thời điểm quyết định 1 tháng, bộ lại công bố việc tổ chức gộp 2 kỳ thi sẽ được “lùi” đến năm học tới. Một năm sau, trả lời chất vấn của ĐBQH tại kỳ họp thứ năm, Bộ trưởng Bộ GDĐT lại khẳng định vẫn chưa thể triển khai gộp 2 kỳ thi trong năm học 2009-2010. Trong vòng hai năm, chỉ có một chủ trương mà Bộ GDĐT lại thay đổi quyết định “lúc được, lúc không”, xã hội thì hồi hộp, lo lắng và chờ đợi. Vào năm 2006, tổng kết cuộc thi “3 chung”, Bộ GDĐT phấn khởi tuyên bố là đã giảm được đáng kể tiền của và công sức, đặc biệt tiết kiệm được khoản tiền không nhỏ. Tuy nhiên, bộ cũng đã nhìn thấy hàng tỉ đồng mà các thí sinh “nướng” vào hồ sơ ảo một cách lãng phí, nhưng âm thầm tìm cách để giải quyết bài toán lãng phí đó. Cộng với áp lực xã hội quá lớn khi sĩ tử đổ dồn về TP để thi vào ĐH-CĐ, bộ thấy thêm một tốn kém nữa từ các gia đình và thí sinh, nên đã “dồn sức người, sức của” để thai nghén và cho ra đời đề án “2 trong 1”, vừa không vi phạm Luật Giáo dục (vẫn tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT) đảm bảo tiết kiệm tối đa cho xã hội và gia đình sĩ tử. Thế là bộ tuyên bố thời điểm triển khai. Dư luận lên tiếng không ủng hộ, bộ lo ngại cho dừng, rồi lại tuyên bố triển khai năm học sau (chẳng lẽ vừa công bố lại bỏ), cuối cùng thì đành thừa nhận “chưa biết đến thời điểm nào” bởi một nguyên nhân là những người khởi xướng đề án nay đã nghỉ hưu hoặc chuyển công tác hết. Ôi chao! Chẳng lẽ trước một chủ trương lớn như vậy, một đề án được xây dựng tốn kém công sức, tiền của, ảnh hưởng đến hàng triệu người học lại “chấm dứt” bằng một nguyên nhân đơn giản như vậy sao? Lãnh đạo bộ tuyên bố cứ như... đùa với xã hội. Tựu trung - theo tôi thiển nghĩ, đó là sự thiếu trách nhiệm với xã hội mà không ai thấy bóng dáng trách nhiệm của chính mình. Mọi chuyện lại rơi vào sự lãng quên. Biết đến bao giờ trong xã hội nước ta mới chấm dứt thực trạng “đã rồi”, gây tốn kém tiền bạc và điều mất mát lớn hơn cả đó là niềm tin của nhân dân.