Thời điểm này, các tỉnh thành ĐBSCL đang tập trung xuống giống vụ hè thu, nhưng tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn hoành hành, cộng với giá lúa, gạo liên tục sụt giảm, khiến nông dân hết sức lo lắng.

Giá lúa liên tục sụt giảm khiến nông dân ĐBSCL lo lắng

Giá lúa, gạo đều giảm

Ông Nguyễn Văn Hà (ở xã Mỹ Thành Nam, H.Cai Lậy, Tiền Giang) tỏ ra lo lắng khi giá lúa gạo ở ĐBSCL liên tục sụt giảm. Hiện lúa khô loại thường đã rớt xuống mức 5.000 đồng/kg, lúa khô hạt dài 5.100 đồng/kg, lúa Jasmine 5.600 - 5.700 đồng/kg… Theo ông Nguyễn Văn Phương, một thương lái ở xã Vĩnh Thạnh (H. Lấp Vò, Đồng Tháp), sau khi vừa kết thúc chương trình mua tạm trữ 1 triệu tấn quy gạo vào ngày 31.3, giá gạo đảo chiều giảm mạnh. Hiện gạo 5% tấm giảm xuống mức 6.800 - 6.840 đồng/kg, gạo 15% tấm giá 6.700 - 6.780 đồng/kg, bình quân giảm 150 - 200 đồng/kg so thời điểm đầu tháng 3. Gạo giảm giá cộng với các doanh nghiệp xuất khẩu hạn chế thu mua thêm nên nhiều thương lái ở ĐBSCL chấp nhận “neo ghe” tạm nghỉ. Thương lái ngưng mua khiến nông dân không bán được lúa và giá đi xuống là chuyện hiển nhiên.

Một lãnh đạo Sở NN-PTNT Hậu Giang cho biết tỉnh đã thu hoạch xong 80.024 ha lúa đông xuân, đạt năng suất 7,3 tấn/ha; trong số này có hơn 60% diện tích trồng lúa thơm và lúa chất lượng cao. Thế nhưng thời gian qua, các doanh nghiệp chỉ tập trung mua lúa thường IR 50404, còn lúa thơm và lúa chất lượng cao lại rất ít mua. Theo Sở NN-PTNT Kiên Giang, qua báo cáo của các huyện, lượng lúa tồn đọng trong dân còn đến hàng trăm ngàn tấn, chủ yếu là lúa thơm và lúa chất lượng cao. Tỉnh đề nghị các doanh nghiệp xuất khẩu đẩy mạnh thu mua giúp dân, bởi 290.000 ha lúa hè thu đang đồng loạt xuống giống, nhu cầu kinh phí để tái đầu tư cho vụ mới là rất lớn.

Hệ lụy của xuất khẩu gạo giá thấp

Sở NN-PTNT các tỉnh thành ĐBSCL đều nhìn nhận việc thu mua tạm trữ 1 triệu tấn quy gạo đã đẩy giá lên trong thời gian ngắn và chủ yếu nông dân sản xuất lúa thường loại IR 50404 mới tiêu thụ được. Sau khi thu mua tạm trữ, lúa gạo lại quay trở về mức cũ và tình hình tiêu thụ càng khó khăn hơn, đặc biệt là lúa thơm và lúa chất lượng cao.

Theo các nhà chuyên môn, giá lúa hàng hóa ở ĐBSCL thấp là do tác động của giá gạo xuất khẩu từ đầu năm đến nay. Gạo 5% tấm của Việt Nam được các doanh nghiệp chào giá chỉ 390 - 400 USD/tấn, thấp hơn từ 40 - 50 USD/tấn so với gạo cùng chủng loại của Ấn Độ và thấp khoảng 150 USD/tấn so với gạo của Thái Lan; gạo 25% tấm của Việt Nam được chào bán với giá 360 - 370 USD/tấn, thấp hơn 30 USD/tấn so với gạo cùng chủng loại của Ấn Độ và thấp hơn 10 USD/tấn so với gạo của Pakistan… Các doanh nghiệp chào bán gạo xuất khẩu giá thấp kéo theo giá mua lúa cho nông dân ĐBSCL cũng không thể cao. Do đó, giá lúa năm nay thấp hơn khoảng 1.000 - 1.200 đồng/kg so cùng kỳ năm ngoái là điều khó tránh khỏi.

Thêm một vấn đề bức xúc nữa là trong lúc sản lượng lớn lúa thơm và lúa chất lượng cao tồn đọng thì Bộ NN-PTNT tiếp tục khuyến cáo nông dân ĐBSCL hạn chế sử dụng các giống lúa phẩm cấp thấp, đẩy mạnh gieo sạ các giống chất lượng cao và lúa thơm phục vụ xuất khẩu. Ai cũng thấy việc chuyển đổi sang sản xuất lúa chất lượng cao và lúa thơm vừa để nâng chất lượng hạt gạo, vừa tăng giá trị xuất khẩu, giúp nông dân trồng lúa thu lợi nhuận nhiều hơn. Song, vấn đề trớ trêu là những khuyến cáo cũng như định hướng sản xuất của ngành nông nghiệp lại không được doanh nghiệp xuất khẩu gạo hưởng ứng nhiệt tình. Tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện lúa ĐBSCL cho rằng với những tiến bộ về khoa học kỹ thuật hiện nay, có thể nói sản xuất giống lúa nào cũng đạt năng suất cao. Thế nhưng định hướng nhu cầu thị trường thế giới cần loại gạo phẩm cấp cao, thấp, trung bình… nên ngành công thương và doanh nghiệp xuất khẩu gạo phải nắm cụ thể và “đặt hàng” để ngành nông nghiệp hướng dẫn nông dân sản xuất. Nhưng hiện nay, việc “đặt hàng” của các doanh nghiệp gần như rất hiếm. Vì thế nông dân vẫn phải tự bơi để rồi dẫn đến vòng lẩn quẩn “dội chợ - rớt giá - khó tiêu thụ”.

An Lạc