Chuyên gia lý giải: Chính sách việc làm của địa phương chưa giải quyết được nhu cầu cho người lao động nên khó tránh khỏi việc vào Nam mưu sinh.

LTS: Nhiều năm trở lại đây, làn sóng di cư lao động từ các làng quê miền Trung ngày càng lan rộng. Người đi không hẹn ngày về, làng quê nghèo dường như càng nghèo hơn bởi vắng tiếng nam nữ dập dìu. Người ở lại và ra đi đã được gì và mất gì trong vòng xoáy cuộc đời vốn không bao giờ dễ dàng như họ tưởng. Báo Đời sống & Pháp luật mời bạn đọc theo dõi loạt phóng sự: "Làn sóng thanh niên vào Nam lập nghiệp: Được và mất?"

Trao đổi với Báo Đời sống & Pháp luật, bà Lê Thị Xuân, Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết, di cư lao động vào Nam đã diễn ra ở nước ta từ rất lâu, chủ yếu là di cư từ nông thôn ra đô thị. Lao động di cư tập trung chủ yếu ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thái Bình và nơi họ đến là các tỉnh phía Nam như Bình Dương, TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai,… Hiện nay, một bộ phận lao động đã bắt đầu di cư ra nước ngoài tìm việc làm.

Di cư vì thiếu việc làm, thu nhập thấp?

Theo giảng viên này, nguyên nhân thúc đẩy lao động khu vực Thanh Hóa, Nghệ An,… di cư là sức ép dân số và lao động ở khu vực nông thôn, thiếu tư liệu sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực nông thôn chậm chạp dẫn đến năng suất lao động thấp, thiếu việc làm, thu nhập thấp.

Trong khi đó, khu vực đô thị là trung tâm kinh tế lớn, cơ cấu các ngành kinh tế đa dạng, năng động, tập trung nhiều doanh nghiêp… tạo ra nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm và thu nhập cao.

Theo bà Xuân, xuất khẩu lao động thường tập trung nhiều vào nhóm thanh niên. Ngoài nhu cầu tìm kiếm việc làm thu nhập cao hơn tại điểm đến thì những đặc điểm chủ quan của cá nhân như: có sức khỏe, năng động, ham học hỏi, tìm hiểu khám phá… cũng thúc đẩy thanh niên di cư.

Lan song thanh nien vao Nam muu sinh: "Quy luat tat yeu"? - Anh 1

Lao động di cư. Ảnh minh họa.

Chuyên gia xã hội học Đỗ Văn Quân, Viện Xã hội học cho hay, thanh niên di cư tìm kiếm việc làm là nhu cầu, quy luật tất yếu của xã hội. Thanh niên là những người năng động, họ thường di cư tới những nơi có cơ hội tìm kiếm việc làm nhiều hơn, thu nhập cao hơn, cuộc sống tốt hơn.

Theo chuyên gia, khi sự chênh lệch giữa nông thôn và đô thị, giữa trong nước và nước ngoài còn lớn thì thanh niên di cư tìm kiếm việc làm là điều tất yếu. Tuy nhiên, thanh niên di cư ra đô thị sẽ gây áp lực, mất cân đối giữa đô thị và nông thôn.

Ông Quân cho rằng, các chính sách hỗ trợ của nhà nước chưa giải quyết đươc căn bản nhu cầu việc làm và thu nhập cho người lao động nên vẫn chưa phát huy hết hiệu quả.

Khoảng cách nông thôn - đô thị

Ông Đặng Vũ Cảnh Linh, chuyên gia Xã hội học cho hay, kinh tế phát triển nhanh, thành phố tập trung nhiều khu công nghiệp lớn, việc làm nhiều là yếu tố hấp dẫn thanh niên di cư lao động. Ở miền Trung, do thiếu việc làm, thu nhập thấp, chuyển đổi ngành nghề chậm,… đã thúc đẩy thanh niên di vào Nam để tìm kiếm công việc.

Ông Linh cho rằng, quá trình di cư sẽ tạm thời giải quyết một phần lao động dư thừa tại các địa phương, tạo ra thu nhập cho người lao động, giải quyết công việc phổ thông cho các đô thị. Tuy nhiên, quá trình di cư sẽ làm gia tăng khoảng cách giữa nông thôn và đô thị, gây thiếu hụt lao động và chất xám của khu vực nông thôn.

“Di cư vô hình trung sẽ khuyến khích thanh thiếu niên bỏ học, bỏ quê hương để tìm kiếm công việc với nhu nhập cao hơn, ổn định hơn”, chuyên gia này chia sẻ thêm.

Chuyên gia Linh cho biết, lao động di cư rất khó tiếp cận các dịch vụ công, các chính sách an sinh xã hội, dễ “va vấp” vào các tệ nạn xã hội, điều kiện sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh và an toàn.

Các chính sách nhằm hỗ trợ thanh niên hiện nay rất tích cực nhưng do số lượng người di cư quá đông. Di cư tự phát nên các chính sách vẫn chưa đạt hiệu quả cao. "Các địa phương cũng đã có những chính sách hỗ trợ thanh niên tìm kiếm việc làm ở quê nhà nhưng chưa thỏa đáng nên vẫn chưa phát huy hết tác dụng", ông Linh nói thêm.

Nhân Văn - Nguyễn Tuyết