(TT&VH) - Như TT&VH đã phản ánh trong kỳ trước, lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi viết tự truyện dành cho các phạm nhân mang tên Sự hối hận và niềm tin hướng thiện do Tổng cục Cảnh sát thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp - Bộ Công an tổ chức đã diễn ra chiều qua (1/11) tại Hà Nội. Lễ trao giải thưởng không có sự góp mặt của các tác giả đoạt giải vì họ vẫn đang trong thời gian thụ án.

Chắc chắn, mỗi người trước khi đặt bút đều phải suy nghĩ, dằn vặt… Họ phải tự vượt lên sự mặc cảm quá khứ tội lỗi và chiến thắng chính mình.

Nhiều câu chuyện đời xúc động

Người đọc sẽ dễ dàng đồng cảm, khi nhận ra một số tác giả từng là “nhân vật nổi tiếng”, là “người của công chúng” một thời. Nguyễn Thị Quỳnh Ngọc, hiện đang thi hành án tại Trại giam số 5 - Thanh Hóa (Giải Nhì với tác phẩm “Sự hồi sinh từ trong tuyệt vọng”) là một trong những người như thế.

Trong tác phẩm của mình, nữ phạm nhân này viết: “Mười sáu tuổi, tôi đã có những bước chân kiêu hãnh trên sàn catwalk. Tôi từng được biết đến và nổi danh trong làng người mẫu. Suốt gần 10 năm trong nghề của thập niên 90, tôi đã gặt hái được khá nhiều thành công với những chuyến lưu diễn nước ngoài như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapo… với những đêm diễn đầy ánh hào quang. Từng lọt vào tốp 15 người đẹp với nụ cười quyến rũ, tôi từng bước đi vào lòng người hâm mộ…”.

Nữ phạm nhân Nguyễn Thị Quỳnh Ngọc (thứ 2, từ phải qua), từng là một người mẫu nổi tiếng thập niên 90, lọt vào “Tốp 15 người đẹp với nụ cười quyến rũ”. Ngọc đoạt Giải Nhì với tự truyện “Sự hồi sinh từ trong tuyệt vọng”

Tốt nghiệp Học viện Quan hệ Quốc tế, sử dụng thành thạo Tiếng Anh, rồi về làm việc tại Ban Đối ngoại của một đài Truyền hình… Sự nghiệp thăng tiến với một cô gái trẻ tưởng không còn gì hơn, nhưng giờ đây Quỳnh Ngọc lại đang chấp hành án phạt 20 năm tù giam vì tội danh “lừa đảo, chiếm đoạt tài sản”.

Trừ một số ít phạm nhân viết tự truyện với mục đích thanh minh cho tội lỗi (những bản thảo này, sau khi thẩm định và xác minh đã bị BGK loại khỏi cuộc thi), còn hầu hết đều viết với thái độ hối hận và hướng thiện thực sự.

Phạm nhân Đặng Văn Thế cho biết: Để có tác phẩm dự thi, anh phải chật vật viết trong 15 đêm liền, mỗi đêm tranh thủ khoảng 2 tiếng đồng hồ, trước khi ngủ. Thế mới học hết lớp 4, do tay phải bị tật từ nhỏ, nên anh ta viết bằng tay trái, đánh vật với trang giấy vất vả như cày cuốc. Chữ xấu và khó xem, nên Thế đã phải nhờ một người bạn tù chép lại bản thảo trước khi gửi đi…

Phạm nhân Trần Thị Hoàng Mai, với trình độ văn hóa lớp 9/12, lại ốm đau liên miên, chị vừa chống lại bệnh tật, vừa tranh thủ giờ nghỉ, say sưa cần mẫn viết trong gần một tháng trời. Hoàng Mai cho biết thực ra là chị đã ghi hàng trăm trang nhật ký về cuộc đời mình, nhưng tiếc là cuốn sổ đó đã mất, nên chị phải vừa nhớ lại, vừa viết, viết xong trang cuối, thấy nhẹ cả người.

Tác phẩm Bước về phía mặt trời của Trần Thị Hoàng Mai đã khiến cho nhiều thành viên Giám khảo bất ngờ, bởi nó chứa đựng một dung lượng thông tin lớn về quan hệ giữa người với người trong gia đình và xã hội; cuộc đời và thân phận của nhân vật chính đầy kịch tính và đậm chất tiểu thuyết.

Cuộc thi Sự hối hận và niềm tin hướng thiện kết thúc, Nhà xuất bản CAND đã quyết định ấn hành những tác phẩm đạt giải. Những tác phẩm mở ra một cách tiếp cận mới cho một đề tài, từ lâu được cho là nhiều “bí hiểm”, bởi nhiều câu chuyện đời xúc động đã vượt ra khỏi khuôn khổ của những cuốn sách thông thường.

Cuộc thi như là sự “khoan hồng” cho các phạm nhân

Vì biết rằng, các tác giả đoạt giải không thể có mặt trong Lễ trao giải, nên trước khi diễn ra buổi lễ này, nhà thơ Đặng Vương Hưng, thành viên BGK với chiếc máy quay cá nhân đã “bí mật” mang tin vui đoạt giải đến cho một số tác giả và ghi lại cảm xúc của họ.

Giành giải Nhất với bài viết Lời sám hối của một tử tù, phạm nhân Đặng Văn Thế xúc động nói: “Tôi quá xúc động vì đây là lần đầu tiên trong đời tôi nhận được một giải thưởng. Dù giá trị về vật chất của giải thưởng không lớn nhưng về tinh thần thì giải thưởng lại vô cùng ý nghĩa vì cuối cùng tôi cũng làm được một việc có ích cho bản thân, cho mọi người. Cuộc thi như là sự “khoan hồng” cho tôi được sám hối với gia đình, người thân và xã hội!”

Kết quả cuộc thi:

- 2 giải Nhất: Phạm nhân Trần Thị Hoàng Mai (trại giam Thanh Xuân) với bài viết Bước về phía mặt trời; phạm nhân Đặng Văn Thế (trại giam số 6, Nghệ An) với bài viết Lời sám hối của một tử tù.

- 4 giải Nhì: Phạm nhân Nguyễn Thị Quỳnh Ngọc (Sự hồi sinh trong tuyệt vọng); phạm nhân Huỳnh Thị Vân Khanh (Cảm ơn cuộc đời); phạm nhân Hà Thị Lan Anh (Gục ngã và đứng dậy); phạm nhân Nguyễn Mạnh Tùng (Bố ơi! Hãy đến thăm con).

Ngoài ra, BTC còn trao 8 giải giải Ba, 15 giải Khuyến khích. Trong đó Trại 5 là đơn vị có nhiều bài đoạt giải nhất (3 bài), 3 đơn vị có 2 bài đoạt giải, gồm: An Phước, Thanh Lâm, Đồng Sơn và có 20 đơn vị đoạt 1 giải thưởng cá nhân.

Còn phạm nhân Nguyễn Thị Quỳnh Ngọc thì vui mừng với giải Nhì: “Tôi thật sự xúc động và hạnh phúc khi nhận được giải thưởng của cuộc thi. Tôi cảm ơn BTC, BQL trại giam nơi tôi đang thụ án đã cho tôi có cơ hội được trải lòng mình qua từng câu chữ, cho tôi cơ hội để nói lên tất cả nỗi lòng mà trong suốt bao nhiêu năm qua tôi đã kìm nén và không có cơ hội để thể hiện. Qua cuộc thi và qua bài viết của mình, tôi muốn gửi lời xin lỗi đến tất cả những người thân trong gia đình cũng như những người đặt niềm tin cho tôi. Và qua đây tôi cũng muốn gửi tới tất cả các anh em phạm nhân một thông điệp: Không bao giờ là quá muộn để gột sạch quá khứ đau thương để làm lại từ đầu. Đó chính là niềm tin giúp chúng ta có thể hướng tới và tạo cho chúng ta nghị lực vượt qua tất cả để trở về trong vòng tay yêu thương của gia đình cũng như của xã hội”.

Dù không được trực tiếp đến nhận giải nhưng theo như nhà thơ Đặng Vương Hưng trong thời gian tới, BTC sẽ tổ chức công bố, trao giải cho các tác giả đoạt giải ngay tại trại giam nơi các phạm nhân đang thụ án. Nhưng cái quan trọng và ý nghĩa hơn cả, theo ông Hưng là những gì họ đã viết đã được in thành sách, phát hành rộng rãi trong công chúng chắc chắn sẽ được cộng đồng, đón nhận, chia sẻ. Chính những tác phẩm của các phạm nhân, trại viên (hơn 23 ngàn bài dự thi) trong đó có những tác phẩm không chỉ xứng đáng như những tác phẩm văn chương thực sự mà còn góp phần giúp lực lượng công an, các nhà khoa nghiên cứu về tội phạm học, hiểu biết thêm về nguyên nhân, điều kiện, hoàn cảnh phạm tội và diễn biến tâm lý tội phạm..., góp phần đấu tranh hiệu quả đối với các loại đối tượng cũng như công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân.

Hướng thiện cho các phạm nhân bằng sách, tranh

Đại tá Đỗ Tá Hảo, Cục trưởng Cục Giáo dục, Cải tạo và Hòa nhập cộng đồng, thành viên BTC cuộc thi cho biết: “Qua cuộc thi này, có thể có những điều phạm nhân bày tỏ còn non nớt, diễn đạt chưa thật hay và đôi khi chỉ nhìn nhận phiến diện, giản đơn. Song cuộc thi này đã có tác dụng như một cú hích, giúp cho đội ngũ cán bộ, chiến sĩ và phạm nhân, trại viên nhìn lại chính mình. Đồng thời khẳng định đây là hình thức thích hợp, nếu biết tổ chức tốt sẽ khơi dậy được tiềm năng, sáng tạo rất lớn trong phạm nhân, trại viên”.

Cuộc thi kết thúc, nhưng đã mở ra những chủ trương mới, phương hướng mới, nhiệm vụ mới đối với Tổng cục Thi hành án Hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Bộ CA). Cụ thể, trong thời gian tới, Tổng cục sẽ nghiên cứu, đề xuất triển khai thành lập tủ sách Niềm tin hướng thiện ở các buồng giam phạm nhân, buồng ở trại viên; phát động phong trào đọc sách, báo trong phạm nhân, trại viên bằng các hình thức tự đọc, tổ chức theo buồng giam hoặc tổ, đội phạm nhân, trại viên để học tập những gương tích cực trong công việc phấn đấu học tập, cải tạo tiến bộ. Đồng thời phục vụ việc giáo dục, hòa nhập cộng đồng đối với những người đã chấp hành xong án phạt tù!

Ngoài thành lập tủ sách Niềm tin hướng thiện, trong thời gian tới, Tổng cục dự định sẽ tổ chức một cuộc thi vẽ tranh cho các phạm nhân đang sống trong tù nhằm “đánh thức” năng khiếu về hội họa cho các phạm nhân để qua đó hy vọng mang lại niềm tin cho các phạm nhân, trại viên cùng hàng vạn người có quá khứ lỗi lầm có thêm cơ hội để chứng minh, “phô diễn tài năng” và hơn cả là qua đó để họ tự hoàn thiện mình, chuẩn bị tâm thế tái hòa nhập với cộng đồng và quyết tâm sống có ích cho xã hội!

Huy Thông - GK