(Xây dựng) - Việt Nam xếp hạng 23/30 quốc gia chịu tác động lớn nhất của biến đổi khí hậu (BĐKH). Trong đó TP Lào Cai là một trong những địa phương có diện tích lớn, nơi đầu nguồn sông Hồng, mật độ sông suối khá dày đặc, độc dốc lưu vực lớn, địa hình bị chia cắt nên dễ bị lũ quét, sạt lở đất, ngập úng thường xuyên xảy ra. Vì vậy TP đã có kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH, đem lại kết quả và bài học kinh nghiệm cho các TP có vị trí, địa hình tương tự.

Kinh nghiem ung pho voi bien doi khi hau tai Lao Cai - Anh 1

Với những tiềm năng khoáng sản lớn, lại là cửa khẩu quốc tế Vân Nam, có mỏ khoáng sản apatit trữ lượng 1,4 tỷ tấn, grafit trữ lượng 25,5 triệu tấn cũng là nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, giảm khả năng thích ứng với thiên tai và BĐKH, TP Lào Cai cũng như các TP khác cần tăng cường năng lực thích ứng với BĐKH để sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên trong cải tạo, nâng cấp và phát triển đô thị. Đồng thời chú trọng nâng cao khả năng thích ứng của các đối tượng nghèo, ngành, khu vực diễn biến thiên tai nhằm bảo vệ và đảm bảo chất lượng cuộc sống, an ninh và phát triển bền vững, từ đó nâng cao nhật thức về BĐKH và tác động từ địa phương, tăng cường khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng, nhóm cộng đồng ngành, trong đó dự báo thời thiết phải được nâng cao nhận thức đầu tiên.

Bên cạnh đó phối, kết hợp giữa các sở, ngành trong lập quy hoạch, kế hoạch có tính đến BĐKH; lồng ghép BĐKH vào công tác tái định cư, đặc biệt cung cấp các dịch vụ xã hội và hỗ trợ về sinh kế để tăng cường năng lực, chất lượng dự báo, cảnh báo thiên tai cũng là những việc làm cần thiết.

Đặc biệt là xây dựng cơ sở về dữ liệu BĐKH từ thành lập BQLDA, tổ chức chương trình hội thảo để đánh giá tính dự báo thời tiết đến xây dựng báo cáo dự án, triển khai dự án ưu tiên hay xây dựng kế hoạch hành động.

Đối thoại và học hỏi kinh nghiệm, thu thập tài liệu về tình hình phát triển kinh tế - xã hội của TP trong quá khứ, hiện tại và tương lai cũng phải được lên kế hoạch thực hiện.

Định hướng giải pháp thích ứng cho các loại hình thiên tai liên quan đến BĐKH giai đoạn 2014 - 2020 đến 2030 của TP Lào Cai về giải pháp thích ứng với các thiên tai đặc thù của vùng như lũ, lũ quét, ngập úng, sạt lở đất, xói lở bờ sông suối, hạn hán, thiếu nước, rét đậm, rét hại, nắng nóng cục bộ, giông lốc và sét được đưa vào danh mục các nhiệm vụ, dự án ưu tiên cũng như dự kiến kinh phí, nguồn ngân sách, thời gian thực hiện, cơ quan đầu mối, cơ quan phối hợp thực hiện, khả năng phối hợp, gắn kết với các chương trình dự án khác đều phải được lên kế hoạch trong các giai đoạn cụ thể.

Công tác tổ chức thực hiện quy định rõ trách nhiệm của UBND TP Lào Cai, các sở, ngành có liên quan (Sở TN&MT, Sở NN&PTNT, Sở KH&ĐT...) cũng như sự tham gia của các tổ chức xã hội, khối doanh nghiệp và toàn dân.

Từ cơ chế tài chính, vốn đầu tư hay sự giám sát, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch hoạt động đều dựa trên trách nhiệm mỗi tổ chức cá nhân có trọng trách. Cơ sở dữ liệu của TP Lào Cai cho thấy số liệu thời tiết, thiên tai chỉ có từ năm 1991 trở lại đây kịch bản BĐKH của TP trên nền của kịch bản BĐKH của cả nước, chưa sát thực tế, còn thiếu nhiều thông tin. Trong đó nguồn dự án được thực hiện trực tiếp bởi tổ công tác đến từ các sở, ngành tại tỉnh, UBND TP cho thấy vấn đề BĐKH khi triển khai còn thiếu cơ chế lồng ghép BĐKH vào xây dựng, quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội chưa được cụ thể, rõ ràng. Do việc xây dựng kịch bản BĐKH cho TP còn chưa được xây dựng một cách chi tiết, thiếu bản đồ thiên tai ứng với kịch bản BĐKH, công tác tuyên truyền còn nhiều hạn chế.

Từ những khó khăn và thách thức trong quá trình triển khai, Lào Cai đã rút ra những bài học kinh nghiệm để đưa vào thực hiện từ phương pháp tiếp cận khoa học theo hướng từ dưới lên.

Như các cán bộ địa phương thực hiện trực tiếp với hỗ trợ kỹ thuật của chuyên gia chuyển đổi môi trường và xã hội và Viện Chiến lược chính sách KH&CN để lồng ghép triển khai các hoạt động nâng cao năng lực thích ứng cho cộng đồng địa phương.

Các hoạt động can thiệp xuất phát từ những khó khăn, tồn tại phát hiện từ đánh giá khu vực bị tổn thương theo hướng tổng hợp yếu tố khách quan như địa hình, thời tiết, và chủ quan như nguồn lực tài chính, cơ sở hạ tầng, thể chế…

Việc phân tích hiểm họa và thảm họa sử dụng công cụ đồng bộ đến xây dựng bức tranh tổng thể về tính dự báo thời tiết và khả năng thích ứng với BĐKH của TP từ dự án ở quy mô TP trực thuộc cho đến những hoạt động tuyên truyền, tập huấn được thực hiện từ cấp tỉnh, huyện, xã, phường đến người dân phải được phát huy hiệu quả trong khi triển khai. Trong đó việc xác định lợi thế của đô thị trẻ Lào Cai trong thích ứng với BĐKH trong tương lai cũng như định hướng cách thức tăng cường năng lực chống chịu với BĐKH cho TP là những bài học kinh nghiệm tốt cho các địa phương.

Đó là cả một quá trình xây dựng kế hoạch hành động mà TP lào Cai đã thực hiện theo quá trình xây dựng. Quá trình đó đã thu hút được sự quan tâm tham gia của cộng đồng tại khu vực dễ bị tổn thương, chính quyền các cấp, xã, phường, TP Lào Cai thực hiện thống nhất trong các hoạt động triển khai dự án. Tạo tiền đề cho các địa phương có thể cùng thống nhất hành động ứng phó với BĐKH trong hiện tại và tương lai.

Thanh Huyền