Để dễ dàng chối bỏ hoặc đưa người lao động (NLĐ) vào thế bất lợi, nhiều doanh nghiệp (DN) đã nghĩ ra những cam kết vi phạm quyền, lợi ích hợp pháp của NLĐ vào HĐLĐ. Khi xảy ra tranh chấp, NLĐ đành “ngậm bồ hòn làm ngọt” cho qua mà không biết rằng, dù NLĐ có ký kết nhưng nếu điều khoản đó trái luật thì sẽ bị tòa tuyên vô hiệu!

Khi nguoi lao dong bi buoc ky cam ket trai luat! - Anh 1

Công nhân ngừng việc phản đối chính sách tăng ca quá giờ.

Không được kiện dù chuyện gì xảy ra!

Mới đây, anh T.V.Tuấn sau 3 ngày gửi đơn đến Báo Lao Động và Đời sống kêu cứu về việc người thân đi giúp việc nhà ở Ảrập Xêút bị ngược đại đã vội vàng rút đơn về, mặc dù trước đó, anh đã đề nghị phóng viên phải vào cuộc ngay lập tức. Theo trình bày của anh Tuấn, người nhà anh phải làm việc nhiều giờ liền, bị đánh đập, làm việc liên tục không được nghỉ ngơi… Trong khi đó, HĐLĐ với Cty V.C (Hà Nội) nêu rõ là chị làm việc 8 tiếng/ngày cho một gia đình… Sau khi tiếp nhận đơn, phóng viên liên hệ làm việc thì anh Tuấn rút lại đề nghị giúp đỡ với lý do: “Trong hợp đồng với Cty, phía Cty yêu cầu là không được kiện, khiếu nại với bất kỳ lý do gì”.

“Người nhà tôi cho biết, do mắt mũi kém, lại không hiểu luật, hợp đồng lại dài mấy trang giấy nên chị ấy không đọc kỹ, Cty yêu cầu ký thì chị ký. Người nhà tôi đồng ý không kiện cáo, lại lăn tay vào đây rồi nên gia đình tôi không kiện nữa”, anh Tuấn nói.

Không chỉ yêu cầu NLĐ không được kiện cáo dù có bất cứ chuyện gì xảy ra, một số Cty khi ký HĐLĐ lại đặt ra những yêu cầu hoặc có những phụ lục vi phạm pháp luật nhưng vì cần việc, NLĐ vẫn ký kết. Anh L.V.Phong - lái xe cho Cty P.Tú (quận 12, TPHCM) - cho biết, khi anh xin vào làm công việc lái xe, Cty yêu cầu anh thử việc 3 tháng và ký bản cam kết tự nguyện nộp hồ sơ, bằng cấp gốc và đóng tiền thế chân 5 triệu đồng (cho trả góp hằng tháng). Bản cam kết cũng quy định, trong thời gian thử việc, nếu anh nghỉ việc phải báo trước 1 tháng và sau 2 tháng mới được trả lại bằng cấp, hồ sơ gốc và tiền thế chân...

Làm việc với cơ quan chức năng, đại diện Cty cho biết đã nhận thấy thời gian thử việc và những thỏa thuận trong bản cam kết ký với NLĐ là trái pháp luật nên Cty sẽ đều chỉnh thời gian thử việc, thu hồi bản cam kết và trả lại bằng cấp gốc cho NLĐ!

Tự nguyện tăng ca đến 1.000 giờ/năm

Pháp luật quy định, NLĐ được tăng ca, làm thêm nhưng không quá 200 giờ/năm và trừ những trường hợp đặc biệt, pháp luật quy định cụ thể thì NLĐ mới được tăng ca 300 giờ/năm. Tuy nhiên, để hợp thức hóa việc tăng ca, một số Cty ép CN trước khi vào tăng ca phải ký vào “Đơn xin tự nguyện tăng ca” với tổng số giờ tăng ca lên đến 1.000 giờ/năm.

“Ngày nào, Cty cũng yêu cầu CN phải tăng ca đến 20h-21h mới được về. Ngày chủ nhật cũng phải đi làm. Ai không đi làm thì bị trừ tiền chuyên cần. Trong khi đó, tiền chuyên cần là tiền dành cho CN làm đủ ngày công với 8 giờ/ngày. Khi chúng tôi phản ứng, Cty lại trưng cái giấy “Đơn xin tự nguyện tăng ca” ra để đối phó với lời biện minh: “CN xin tự nguyện tăng ca chứ Cty không ép, cơ quan chức năng cũng không can thiệp được đâu”. Nghĩ mà tức anh ách”, chị Ngọc - CN Cty P&C (Bình Tân, TPHCM) - nói.

Theo lời của CN, “Đơn xin tự nguyện tăng ca” là Cty ép CN phải ký. Mỗi buổi chiều, các chuyền trưởng mang từng đơn phát cho CN, yêu cầu ký vào rồi đi tăng ca. CN nào không ký vào “đơn tự nguyện” thì phải lên gặp giám đốc giải trình, giám đốc đồng ý thì mới phòng hành chính mới cấp cho giấy ra về. Nếu giám đốc không đồng ý, không có giấy thì dù không muốn tăng ca cũng phải ở lại trong Cty! Quá bức xúc, CN Cty đã tổ chức ngừng việc phản đối.

HĐLĐ là sự thỏa thuận giữa NLĐ và người sử dụng lao động về việc làm có trả lương, điều kiện làm việc, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Việc hai bên thỏa thuận thêm “phụ lục cam kết” nhằm đảm bảo điều kiện làm việc không được trái pháp luật quy định. Nếu hai bên cam kết những nội dung trái luật thì toàn bộ hoặc từng phần của HĐLĐ sẽ vô hiệu. NLĐ có quyền yêu cầu thanh tra lao động, tòa án xem xét phần HĐLĐ vô hiệu. Khi HĐLĐ bị tuyên bố vô hiệu từng phần thì xử lý như sau: Quyền, nghĩa vụ và lợi ích của các bên được giải quyết theo thỏa ước lao động tập thể hoặc theo quy định của pháp luật (Điều 51, 52) - Luật sư Hồ Nguyên Lễ (Đoàn Luật sư TPHCM)