TP - Trung thu đã qua nhưng ông Nguyễn Đức Phú ở huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An vẫn vương nỗi buồn từ bữa trăng rằm. Ông Phú kể:

Trung thu năm nay đứa cháu 5 tuổi của tôi ở một xã nghèo đáng lẽ sẽ cười vui dưới trăng rằm nhưng cháu đã khóc. Anh biết vì sao không? Một công ty ở Hà Nội về xóm nghèo của cháu tôi tặng những hộp bánh trung thu đẹp lắm. Nhưng mẹ cháu phát hiện ra hộp bánh trung thu quá hạn sử dụng lâu rồi. Cháu nhất định đòi bóc bánh trung thu, nhưng mẹ không cho. Cháu chưa đủ tuổi để hiểu “hết hạn sử dụng” nghĩa là gì. Cháu cũng chưa đủ tuổi để hiểu đâu là sự vô tình hay cố ý của những người nhân danh lòng thiện. Với tôi, hơn 80 tuổi rồi lại phải chứng kiến chuyện buồn con trẻ. Ông buồn vì lẽ gì? Tôi quá nhiều tuổi để cảm nhận nỗi buồn của trẻ. Tôi chạnh lòng cho thân phận trẻ thơ và thân phận người nghèo... Em thơ, người già và người nghèo luôn dễ tổn thương? Trẻ em, người già, người nghèo ít có khả năng tự vệ, cần được chăm sóc. Bác Hồ ngày xưa rất quan tâm đến trẻ em và người già, “sữa để em thơ, lụa tặng già”. Nhưng anh thấy đấy, bây giờ sữa và thuốc chữa bệnh, hai thứ rất cần cho em thơ và người già bị đẩy giá lên cao quá mức. Người ta kiếm lời từ những mặt hàng mà trẻ thơ và người già không thể thiếu được và họ lại không có khả năng kiểm định. Ai nỡ làm thế! Liệu có ngẫu nhiên và cá biệt? Ấy, tôi cũng mong là chuyện khó tin này không có thật, nhưng chính báo chí các anh đăng tin rất cụ thể chi tiết đây này: “Đoàn y, bác sĩ từ thiện do một bác sĩ ở Bệnh viện Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh làm trưởng đoàn đã lặn lội về vùng sâu, xa tiến hành khám chữa bệnh và phát thuốc... quá đát, thuốc kém chất lượng, không rõ nguồn gốc cho người”, rồi nữa: “650 hộ dân chịu thiệt hại từ cơn bão số 3, ở thị xã Hồng Lĩnh (tỉnh Hà Tĩnh) tá hỏa khi nhận được quà từ thiện quá hạn sử dụng”… Tôi nghĩ còn nhiều thứ quá đát nữa mà người nghèo vì cả tin và vì nghèo nên đã trót sử dụng. Những thứ từ thiện kiểu “quá hạn sử dụng này” cũng cần phải tiêu hủy và lên án. Khác nào ném rác thải vào người nghèo. Nhiều mặt hàng ở thành phố đưa về nông thôn bán cũng quá đát. Họ lừa người nghèo, họ coi thường người nông thôn, vùng sâu vùng xa không quan tâm cái hạn sử dụng trên bao bì... Họ tặng, còn nhận hay không là quyền của mình. Ấy, người nghèo có khi không có quyền từ chối nữa kia. Ai dám phụ lòng tốt, ai biết được lòng tốt cũng “quá hạn sử dụng”. Nếu ông được tặng quà “quá hạn sử dụng” thì ông sẽ làm gì? Tôi hơn 80 tuổi, cũng “quá hạn sử dụng” rồi, làm được gì nữa? Nhưng lòng tốt thực sự không bao giờ “quá hạn sử dụng”... Đúng vậy, Trung thu vừa rồi tôi chỉ muốn cháu đừng có buồn vì gói bánh trung thu quá đát, tôi chặt tre làm cho cháu cái đèn ông sao, hái quả bưởi quả hồng trong vườn, ngồi giữa sân phá cỗ ngắm trăng, niềm vui giản dị mà thật. “Mật ngọt thì ruồi chết tươi; Những nơi cay đắng là nơi thật thà”, ông cha mình nói thế. Ở đời không ai cho không ai cái gì cả. Nếu được ai cho không cái gì thì nhớ: “đọc kỹ hạn sử dụng trước khi dùng”. Phùng Nguyên (thực hiện)