Dù không trực tiếp tham gia tranh giành chủ quyền đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, song Mỹ lại đang trở thành "cái gai" trong mắt Trung Quốc khi đưa ra những tuyên bố mang tính bảo vệ Nhật Bản. Ngày 20/1, tại Bắc Kinh, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Tần Cương cho biết, nước này hết sức bất bình và kiên quyết phản đối bình luận gần đây của Mỹ về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.

Ông Tần Cương nói: "Chúng tôi hối thúc phía Mỹ có thái độ trách nhiệm liên quan đến vấn đề quần đảo Senkaku/Điếu Ngư". Trong khi đó, báo chí Trung Quốc cũng đồng loạt mở một chiến dịch chỉ trích Mỹ. Bài xã luận đăng trên Tân Hoa xã ngày 19/1 còn tuyên bố, những cảnh báo ngầm của Mỹ liên quan đến quyền kiểm soát của Nhật Bản đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư là "sự bội tín".

Theo bài báo này, Mỹ đã "không khôn ngoan hỗ trợ từ phía sau cho Nhật Bản đối với những đảo tranh chấp với Trung Quốc. Lập trường không cân bằng đã phản bội chính ý định trung lập của Mỹ trong vấn đề này. Bài xã luận có đoạn viết: "Những lời cảnh báo ngầm của Mỹ rằng Bắc Kinh không được thách thức quyền kiểm soát của Nhật Bản đối với quần đảo tranh chấp đã khuyến khích chính phủ thiên hữu nguy hiểm ở Tokyo và phản bội lại cam kết giữ lập trường trung lập của Washington về vấn đề này".

Tàu thuyền Nhật Bản - Trung Quốc từng có những cuộc rượt đuổi nhau ở gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.

Một số tờ báo khác còn có những bài viết khá gay gắt về phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton tại cuộc họp báo cùng người đồng cấp Nhật Bản Fumio Kishida hôm 19/1 tại Washington, trong đó, bà Clinton nói khu vực quần đảo Senkaku/Điếu Ngư nằm dưới thẩm quyền quản lý của Nhật Bản và được bảo hộ theo một hiệp ước an ninh của Mỹ với nước đồng minh.

Ngoại trưởng Mỹ còn nhấn mạnh: "Chúng tôi phản đối bất kỳ hành động đơn phương nào hòng tìm cách làm suy yếu thẩm quyền của Nhật Bản". Đáng chú ý là tuyên bố này được đưa ra đúng vào thời điểm mà Trung Quốc dường như đang thử nghiệm việc kiểm soát các đảo không người này ở biển Hoa Đông.

Trên thực tế, tiếp nối những sự kiện xảy ra năm 2012, vấn đề biển Hoa Đông vẫn đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của dư luận thế giới, nhất là trong bối cảnh cả Trung Quốc và Nhật Bản đều gia tăng hoạt động để khẳng định vị thế và chủ quyền của mình đối với quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư.

Hơn thế nữa, quan điểm không thương lượng trong vấn đề quần đảo Senkaku/Điếu Ngư của tân Thủ tướng Nhật Bản cũng khiến nhiều người e ngại "súng có thể nổ" trên vùng biển Hoa Đông. Cụ thể, khi Trung Quốc vẫn tiếp tục cho các máy bay đi vào vùng không phận của quần đảo này, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Itsunori Onodera đã tuyên bố, Tokyo sẽ "phản ứng bằng biện pháp nhanh phù hợp với tiêu chuẩn toàn cầu".

Thậm chí, ông Itsunori Onodera cũng không loại trừ khả năng bắn cảnh cáo bất kỳ máy bay Trung Quốc nào phớt lờ cảnh báo qua radio hoặc các cảnh báo khác và không chịu rời không phận Nhật trên vùng biển quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Ngoài việc thành lập nhóm đặc biệt chuyên trách về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, Nhật Bản cũng vẫn giao cho Lực lượng phòng vệ (SDF) quyền được đối phó với các hoạt động được cho là gây nguy hại đến an ninh của Nhật Bản tại quần đảo tranh chấp. Trung Quốc đương nhiên cũng không chịu lép vế.

Hôm 16/1, một tướng thuộc quân đội giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) đã khẳng định nước này sẽ phản công nếu Nhật Bản nổ súng trước. Chưa hết, Trung Quốc vẫn tiếp tục đưa thêm các tàu diễu qua, diễu lại quanh vùng biển quần đảo Seankaku/Điếu Ngư