(PL&XH) - Những năm qua công tác đăng ký và quản lý Hộ tịch TP đã đáp ứng tốt nhu cầu đăng ký các sự kiện hộ tịch của công dân.

Hôm nay (18-4), UBND TP Hà Nội tổ chức tổng kết công tác đăng ký, quản lý hộ tịch và việc thực hiện các văn bản QPPL về hộ tịch trên địa bàn TP.

Theo Dự thảo báo cáo của UBND TP, những năm qua công tác đăng ký và quản lý Hộ tịch TP đã đáp ứng tốt nhu cầu đăng ký các sự kiện hộ tịch của công dân. Trung bình hàng năm toàn TP khai sinh cho hơn 150 nghìn trẻ em; đăng ký kết hôn hơn 59 nghìn đôi nam, nữ; đăng ký khai tử gần 35 nghìn trường hợp (chưa tính các trường hợp đăng ký lại do việc sinh, tử, kết hôn, nhận nuôi con nuôi đã được đăng ký, nhưng sổ hộ tịch và bản chính giấy tờ hộ tịch đã bị mất hoặc hư hỏng không sử dụng được). Ngoài ra việc thực hiện đăng ký nuôi con nuôi; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi, cải chính, bổ sung, điều chỉnh hộ tịch, cấp lại bản chính giấy khai sinh, bản sao giấy tờ hộ tịch ... đều được thực hiện có nề nếp, hiệu quả.

Những năm qua, Hà Nội đã đáp ứng tốt nhu cầu đăng ký các sự kiện hộ tịch của công dân. Ảnh:Thanh Hải

Việc bố trí cán bộ, công chức và tổ chức bộ máy làm công tác đăng ký và quản lý hộ tịch từ TP đến cơ sở luôn được quan tâm củng cố, kiện toàn tăng dần về số lượng và nâng cao về chất lượng. Toàn TP hiện có 714 cán bộ (chiếm 82,93%) cán bộ tư pháp hộ tịch cấp xã được tuyển dụng là công chức cơ sở và 100% cán bộ tư pháp hộ tịch cấp xã được hưởng lương theo ngạch bậc đào tạo. Trong nhiều năm qua, việc giải quyết đăng ký hộ tịch cho người dân trên địa bàn TP cơ bản không để phát sinh những khiếu nại, tố cáo có liên quan đến việc giải quyết các thủ tục hành chính trong lĩnh vực hộ tịch.

Về việc thực hiện các văn bản QPPL về hộ tịch trên địa bàn TP, theo đánh giá, Nghị định 158/2005/NĐ – CP của Chính phủ được ban hành với những thủ tục đơn giản, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ… đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong trong công tác đăng ký và quản lý hộ tịch, đáp ứng kịp thời yêu cầu cải cách nền hành chính công cũng như tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân khi đăng ký các sự kiện hộ tịch. Chẳng hạn, theo quy định của Nghị định 158, cá nhân được ủy quyền đăng ký và cấp giấy tờ hộ tịch với phần lớn các sự kiện hộ tịch; thậm chí không cần phải văn bản ủy quyền nếu người được ủy quyền là ông, bà, cha, mẹ, con, vợ chồng, anh, chị, em ruột của người ủy quyền; được cấp lại bản chính giấy khai sinh; cho thay đổi phần khai về cha mẹ đẻ sang cha, mẹ nuôi khi có sự thỏa thuận của cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi; được kết hợp thủ tục nhận con và đăng ký khai sinh cho con ngoài giá thú trong cùng một thời điểm nếu có người nhận con...

Bên cạnh đó, việc phân cấp mạnh cho Sở Tư pháp và UBND cấp huyện, xã trong việc đăng ký thay đổi cải chính hộ tịch cho người trên 14 tuổi, xác định lại dân tộc, xác định lại giới tính, điều chỉnh, bổ sung hộ tịch; đăng ký khai sinh cho trẻ có cha hoặc mẹ là người Việt Nam định cư ở nước ngoài; thay đổi cải chính hộ tịch cho người dưới 14 tuổi,… đã giúp giảm tải công việc cho cấp TP, tạo sự chủ động cho cấp cơ sở.

Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực nêu trên, theo dự thảo báo cáo, quá trình triển khai thực hiện Nghị định số 158/2005/NĐ-CP vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: Các quy định của pháp luật về hộ tịch quy định rải rác trong nhiều văn bản khác nhau đã gây khó khăn cho đội ngũ cán bộ Tư pháp hộ tịch trong quá trình thực hiện nhiệm vụ cũng như người dân trong tìm hiểu pháp luật về Hộ tịch. Những vấn đề phát sinh trong thực tiễn chưa được cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật mà chỉ dừng lại ở văn bản hướng dẫn nghiệp vụ nên tính pháp lý chưa cao.

Còn quá nhiều cấp có thẩm quyền đăng ký Hộ tịch (UBND cấp tỉnh, Sở Tư pháp, UBND cấp huyện, UBND cấp xã) dẫn đến tình trạng dữ liệu hộ tịch bị phân tán ở nhiều cấp không kiểm soát được; các quy định về thẩm quyền còn bất cập, chưa rõ ràng, thiếu thống nhất dẫn đến tình trạng đăng ký sai thẩm quyền do chưa phân định được thẩm quyền đăng ký. Chẳng hạn, cùng một đối tượng là công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài, nếu là kết hôn thì thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh, nếu cấp lại bản chính giấy khai sinh hay bản sao giấy tờ hộ tịch từ sổ hộ tịch thì thuộc thẩm quyền của Sở Tư pháp, nhưng nếu đăng ký khai sinh cho con thì lại thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã… do đó dễ dẫn dến việc giải quyết sai thẩm quyền do nhầm lẫn trong phân định thẩm quyền.

Một số quy định liên quan đến giám hộ chưa đầy đủ, thiếu thủ tục đăng ký giám sát việc giám hộ. Các quy định về đăng ký quá hạn, đăng ký lại, xác nhận tình trạng hôn nhân, đăng ký khai sinh trong trường hợp không có giấy chứng sinh, nhận cha, mẹ con... lại quá cởi mở, mặt tích cực sẽ tạo điều kiện cho người dân, tuy nhiên dễ bị người dân lợi dụng, cán bộ giải quyết đăng ký tùy tiện. Việc cấp lại bản chính giấy khai sinh quá đơn giản, dễ tạo cho người dân tâm lý không có ý thức giữ gìn giấy tờ hộ tịch, mặt khác làm cho khối lượng việc của cán bộ Tư pháp tăng lên, trong khi đó không quy định cấp lại giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử, dẫn đến người dân gặp khó khăn trong thực hiện các giao dịch có liên quan...

Từ thực trạng trên, Hà Nội đề xuất, việc ban hành Luật về hộ tịch cần tháo gỡ được những bất cập hiện nay trong công tác đăng ký và quản lý Hộ tịch hiện nay. Theo đó, đề xuất việc đăng ký, quản lý hộ tịch cần có Sổ hộ tịch gốc; trong đó có đầy đủ các yếu tố nhân thân cơ bản của mỗi con người về khai sinh, kết hôn, các sự kiện Hộ tịch phát sinh khác và khai tử. Thành phố cũng đề xuất xây dựng mô hình cơ quan đăng ký hộ tịch theo 02 cấp (ở cấp huyện và cấp xã). Trong đó, cấp xã chủ yếu thực hiện công tác đăng ký hộ tịch trong nước; cấp huyện kiểm tra, thanh tra thực hiện công tác đăng ký hộ tịch cấp xã và trực tiếp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài. Cấp tỉnh không giải quyết đăng ký sự kiện Hộ tịch cụ thể mà thực hiện chức năng quản lý nhà nước tại địa phương, chịu trách nhiệm tổ chức hệ thống đăng ký và quản lý hộ tịch tại địa phương, chỉ đạo, kiểm tra, thanh tra, hướng dẫn công tác hộ tịch tại địa phương, xây dựng cơ sở dữ liệu hộ tịch, tổ chức, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cơ sở.

Ngoài ra, các nội dung khác như quy định về chức danh Hộ tịch viên, việc tổ chức, quản lý cơ sở dữ liệu về hộ tịch, cấp mã số cá nhân… cũng đã được TP đề xuất để công tác đăng ký và quản lý hộ tịch có hiệu quả hơn, phục vụ tốt hơn nhu cầu của công dân cũng như đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước về công tác hộ tịch trong thời gian tới.

Thanh Hải