- Mấy ngày gần đây thông tin phóng xạ từ Fukushima có thể đến Việt Nam vào ngày 25/3 đang gây xôn xao trên các phương tiện thông tin đại chúng. Thông tin do Cục An toàn Bức xạ và Hạt nhân, Bộ Khoa học và Công nghệ phát ra dẫn lời chuyên gia Na Uy cho rằng mây phóng xạ có thể sẽ đến miền Nam Việt Nam chiều ngày thứ sáu, 25/3.

Thực chất, đây là một bài toán dự báo khí tượng, mức độ tin cậy rất phụ thuộc vào độ trễ trong dự báo. Dự báo càng sớm, càng xa, càng dễ sai, như ta thường thấy trong dự báo bão ở biển Đông. Mấy ngày nay gió ở vùng đông bắc Tokyo đổi hướng liên tục, nên dự báo xa rất dễ sai một ly đi một dặm. Vì để dự báo đường đi của các khối khí cần phải dự báo trước nhiều ngày bản đồ khí tượng chi tiết trên một không gian rộng lớn trên Trái Đất, một thách thức lớn ngay cả trong thời đại siêu máy tính hiện nay. Kết quả tính toán trực tuyến qua Cơ quan Khí quyển và Hải dương Hoa Kỳ cho thấy ngày hôm nay, 25/3, các khối khí kéo đến miền Nam Trung bộ (như Đà Nẵng) đều xuất phát từ miền đông bắc Trung Quốc hơn 7-8 ngày về trước. Nơi xuất phát ấy cách Fukushima hơn 2000 km về phía Tây. Còn nếu tính quỹ đạo khối khí xuất phát từ Fukushima đi các nơi, thì thấy vào lúc 18h GMT ngày 20/3 (1h khuya ngày 21/3) không khí sẽ đi về hướng nam, đến Philippines sau 7 ngày và rất ít khả năng đi tiếp đến miền Nam Trung bộ (hình giữa). Như vậy, vào ngày 27/3 phóng xạ sẽ đến Philippines, nhưng bị pha loãng rất nhiều sau một hành trình dài gần 4000 km. Tokyo nằm trên đường lan truyền ở gần điểm xuất phát, cách Fukushima 250 km, chắc chắn đã bị ảnh hưởng bởi đường lan truyền này. Có lẽ, phóng xạ từ Fukushima không đến Việt Nam vào những ngày này. Mà có đến thì cũng rất loãng sau một hành trình dài ngày, chẳng những không đáng quan ngại cho sức khỏe, mà các thiệt bị hiện có ở Việt Nam cũng không phát hiện được. Một lý do nữa là nó chỉ ghé thăm trong vài tiếng đồng hồ nên sẽ lại rất ít dấu vết. Những khối khí xuất phát từ Fukushima từ 14h GMT ngày 20/3 về trước lại hướng đến phía đông, sau 6 giờ đến bờ Tây nước Mỹ (hình trái). Và từ 22h GMT trở đi, quỹ đạo xuất phát từ Fukushima lại chếch về hướng đông nam ra giữa Thái bình dương (hình phải). Như vậy khi đến Philippines phóng xạ chỉ làm khách trong 8 giờ, quá ngắn để để lại dấu vết. Nhưng tình hình ở Fukushima có thể diễn biến trầm trọng hơn. Trong mọi trường hợp, phóng xạ từ Fukushima đến nước ta đều rất yếu, nên cần phải có những kỹ thuật quan trắc nhạy hơn rất nhiều mới phát hiện được. Phạm Duy Hiển