Cùng với việc xây dựng các tuyến đường hai tầng, Hà Nội cần phát triển hệ thống đường sắt vận tải hành khách khối lượng lớn, kết hợp với mạng lưới xe buýt nhanh để phát triển giao thông bền vững. Trong đó, đường sắt đô thị (cả trên cao và đi ngầm dưới đất) được coi là xương sống của giao thông công cộng.

Tại Hội thảo quốc tế Phát triển bền vững giao thông đô thị Hà Nội do Hội Khoa học Kỹ thuật cầu đường Việt Nam phối hợp với Bộ GTVT và UBND TP Hà Nội tổ chức hôm qua (25/6), các chuyên gia, nhà khoa học đã đề xuất khá nhiều giải pháp cho bài toán giao thông Thủ đô. Thiếu quy hoạch đồng bộ Theo TS Trần Danh Lợi, Chủ tịch Hội Cầu đường Hà Nội, nguyên nhân dẫn đến tình trạng ùn tắc và tắc nghẽn giao thông trên địa bàn Thủ đô xuất phát từ công tác quản lý giao thông yếu kém về mọi mặt. “Chúng ta quản lý giao thông theo kiểu phân tán, không thống nhất giữa các cơ quan chuyên ngành và vẫn theo kiểu mạnh ai lấy làm”, ông Lợi nói và cho rằng, nếu Hà Nội tiếp tục việc “xẻ” quỹ đất dành cho giao thông để xây dựng nhà ở và không khống chế được chiều cao tòa nhà khu vực trung tâm thì không bao giờ giải quyết được vấn đề ùn tắc. Giám đốc Sở GTVT Hà Nội, ông Nguyễn Quốc Hùng, thừa nhận tình trạng tắc nghẽn trong khu vực nội đô thời gian qua xuất phát từ việc thiếu một quy hoạch tổng thể và đồng bộ. Hiện, thành phố mới có gần 8.500 km đường giao thông, chiếm khoảng 6-7% diện tích đất đô thị. Trong khi đó, các phương tiện cá nhân gia tăng quá nhanh, ngày càng tăng áp lực lên hệ thống giao thông của thành phố. Để giải quyết vấn đề trên, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo cho rằng, giải pháp phù hợp là đi trên cao hoặc “chui” xuống đất. Tuy nhiên, việc mở đường đi trên cao sẽ ảnh hưởng đến không gian khiến trúc của thành phố. Do vậy, giải pháp duy nhất là làm hầm đường bộ và tầu điện ngầm dưới lòng đất. Theo ông Thảo, thời gian tới Hà Nội sẽ lựa chọn phương thức vận tải công cộng là chủ yếu, hạn chế sự gia tăng phương tiện cá nhân. Làm đường sắt cả trên cao lẫn đi ngầm Giám đốc Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại VN, ông Ayumi Konishi, cũng cho rằng tình hình giao thông đô thị của Hà Nội chỉ được cải thiện khi hạn chế được phương tiện cá nhân. Đồng thời, gia tăng khối lượng vận tải hành khách công cộng ở trong khu vực đô, đáp ứng 50% nhu cầu đi lại thông qua các tuyến đường sắt nội đô và hệ thống xe buýt. TS Doãn Minh Tâm, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ GTVT cũng đề xuất: Trong định hướng phát triển giao thông đô thị, Hà Nội cần thiết phải phát triển hệ thống đường sắt vận tải hành khách khối lượng lớn, kết hợp với mạng lưới xe buýt nhanh. Trong đó, xây dựng 8 tuyến đường sắt đô thị dài 284 km, xây dựng các tuyến tàu điện ngầm kết nối từ vành đai 4 vào lõi đô thị trung tâm… Theo TS Lưu Xuân Hùng, Phó giám đốc Ban dự án Đường sắt đô thị Hà Nội, từ nay đến năm 2020, thành phố sẽ nâng tỷ phần vận tải hành khách công cộng lên khoảng 35-45% của tổng nhu cầu đi lại trên toàn thành phố. Trong đó, hệ thống đường sắt đô thị của thành phố sẽ đóng vai là xương sống, chạy theo 5 hướng tuyến khác nhau. Đến nay, có một số tuyến đang triển khai, gồm: Yên Viên - Ngọc Hồi (chạy trên cao, vốn đầu tư một tỷ USD), Cát Linh - Hà Đông (chạy trên cao, vốn đầu tư 500 triệu USD) và Nam Thăng Long - Thượng Đình (vừa trên cao, vừa đi ngầm, vốn đầu tư 1,2 tỷ USD), Nhổn - Hoàng Mai (vừa đi trên cao, vừa đi ngầm, vốn đầu tư 780 triệu USD). Theo Bộ Trưởng GTVT Hồ Nghĩa Dũng, tất cả các giải pháp mà Hà Nội đưa ra thời gian qua dù tạo sự chuyển biến nhất định nhưng chưa có dấu hiệu bền vững và thách thức ùn tắc giao thông ngày càng trầm trọng hơn. Vì thế, quy hoạch giao thông thành phố phải tập trung vào các tiêu chí phát triển bền vững, kiềm chế sự gia tăng phương tiện giao thông cá nhân, kiểm soát lưu thông tại các đô thị lõi, đô thị trung tâm. Đồng thời, quy hoạch giao thông phải đồng bộ với quy hoạch hành chính, dân cư, vùng bảo tồn phố cổ… đảm bảo tính kết nối với đô thị vệ tinh. Theo báo cáo của Sở GTVT Hà Nội, cuối năm 2009, thành phố có 124 điểm nguy cơ xảy ra ùn tắc giao thông, đến thời điểm này đã xóa được 66 điểm. Tuy nhiên, nguy cơ xảy ra ùn tắc giao thông ở Hà Nội luôn tiềm ẩn phức tạp. Quang Phong