Sáng 25/3, Quốc hội làm việc tại tổ, cho ý kiến về Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2007-2011 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao .

Các đại biểu cho rằng, trong nhiệm kỳ qua, ngành Tòa án và Kiểm sát đã thực hiện các nhiệm vụ được giao trong điều kiện có những thuận lợi nhưng cũng còn không ít khó khăn, thách thức và yêu cầu đặt ra rất nặng nề. Trong tình hình đó, công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp đã có những chuyển biến mạnh mẽ. Tỷ lệ xử lý các vụ án tăng cao; chất lượng truy tố, chất lượng tranh tụng của kiểm sát viên tại phiên tòa có chuyển biến tích cực. Tỷ lệ các vụ án trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng giảm. Tỷ lệ các trường hợp đình chỉ do không phạm tội và Tòa tuyên án bị cáo không phạm tội giảm hàng năm. Về cơ bản, ngành Tòa án cũng đã hoàn thành tốt công tác giải quyết, xét xử các loại vụ án; hạn chế, khắc phục những thiếu sót như việc để án quá hạn luật định, xét xử oan hoặc sai lầm nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận. Việc xét xử các vụ án hình sự về cơ bản đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Trong công tác giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, nhiều vụ việc bức xúc, kéo dài đã được tập trung xem xét, giải quyết dứt điểm. Công tác kiểm tra, giám đốc việc xét xử của Tòa án cấp trên đối với Tòa án cấp dưới cũng được thực hiện thường xuyên, nghiêm túc... Ghi nhận những kết quả đạt được, các đại biểu Quốc hội cũng nêu lên những tồn tại, hạn chế trong công tác của ngành Tòa án và Kiểm sát, trong đó đáng chú ý là vấn đề đổi mới và nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế. Các đại biểu cho rằng, coi trọng công tác cán bộ là một trong những yếu tố quyết định chất lượng, hiệu quả công tác của các ngành. Theo đại biểu Nguyễn Hồng Sơn (Quảng Ngãi), hiện nay công tác tuyển dụng cán bộ ở các ngành nội chính nói chung và ngành Tòa án nói riêng còn hết sức khó khăn. Bên cạnh đó, chính sách đãi ngộ đối với cán bộ 2 ngành này chưa thỏa đáng nên chưa thu hút, động viên được nhân lực có trình độ, năng lực vào công tác, đặc biệt ở những vùng sâu, vùng xa thiếu nguồn tuyển dụng cán bộ. Bên cạnh đó là những khó khăn, khắt khe trong quy trình bổ nhiệm thẩm phán; bất cập trong công tác đào tạo dẫn tới chất lượng thẩm phán chưa cao; kinh phí, cơ sở vật chất tuy đã được nâng lên tương đối khá nhưng so với một số ngành khác chưa phải đã đáp ứng yêu cầu một cách thỏa đáng; trang thiết bị còn tụt hậu. Đối với ngành Kiểm sát, theo đại biểu Nguyễn Hồng Sơn, tuy đã có những tiến bộ trong thực hành quyền công tố nhưng tranh tụng tại tòa vẫn là khâu yếu nhất của ngành. Kiểm sát viên hầu như mới chỉ bám vào cáo trạng, chưa đào sâu nghiên cứu hồ sơ vụ án nên khi bị lý luận lại, thường tỏ ra lúng túng. Đại biểu đề nghị cần tăng cường đào tạo, nâng cao hơn nữa chất lượng Kiểm sát viên. Nhiều đại biểu cũng đồng tình với ý kiến của đại biểu Nguyễn Hồng Sơn khi cho rằng, tình trạng thiếu biên chế ở một số Tòa án địa phương vẫn chưa được giải quyết triệt để. Trong khi đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, năng lực nghiệp vụ cho cán bộ, công chức ngành chưa có sự đổi mới toàn diện nên hiệu quả chưa cao; có lúc, có nơi chưa chú trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng. Đại biểu Trần Việt Hưng (Hòa Bình) nhận xét: công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của hai ngành Tòa án, Kiểm sát chưa thực sự xứng tầm để đáp ứng được yêu cầu; còn xảy ra các trường hợp cán bộ, công chức vi phạm phẩm chất đạo đức, kỷ luật công vụ, thẩm phán, kiểm sát viên có tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ chưa tốt. Cần nghiên cứu chế độ, chính sách đãi ngộ, xây dựng quy định về các chức danh cho phù hợp hơn; chú trọng công tác giáo dục, rèn luyện cán bộ; xử lý nghiêm minh cán bộ vi phạm; xây dựng đội ngũ trong sạch, vững mạnh. Theo đại biểu Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng), mục tiêu lớn nhất của ngành Kiểm sát chính là không để lọt tội phạm và làm oan sai người vô tội. Đại biểu đồng tình cần nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong lĩnh vực hình sự, kiểm sát chặt chẽ việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can, hoạt động điều tra của cơ quan điều tra nhằm hạn chế đến mức thấp nhất việc để lọt tội phạm và người phạm tội, không để oan người vô tội. Muốn làm tốt, trong công tác cán bộ, ngoài nâng cao chất lượng đào tạo còn phải coi trọng áp dụng thực tế. Đại biểu cho rằng, mức đền bù oan sai như hiện nay là chưa thỏa đáng; việc điều tra lại chưa làm tốt nên khi ra xét xử còn có sự vênh nhau; tình trạng khởi tố, truy tố oan còn xảy ra. Một số đại biểu cũng chỉ ra những điểm chưa hợp lý dẫn tới những hạn chế trong công tác của ngành Kiểm sát và Tòa án như: khung hình phạt quá rộng; án treo nhiều; thi hành án dân sự còn nhiều khó khăn. Cho rằng trình độ lý luận của cán bộ tư pháp hiện nay chưa được quan tâm đúng mức, đại biểu Nguyễn Văn Vượng (Thái Nguyên) kiến nghị Nhà nước có một chiến lược đào tạo để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn; đầu tư tương xứng hơn nữa về cơ sở vật chất. Đại biểu cho rằng, phải quyết liệt hơn trong xử lý người làm oan sai, không thể chỉ dừng ở mức khiển trách, cảnh cáo để đảm bảo tính uy nghiêm của pháp luật. Đại biểu Lê Quang Bình (Thanh Hóa) cũng đề nghị, Quốc hội nên giao cho Tòa án chọn người đủ tiêu chuẩn để đào tạo thẩm phán quốc tế, đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền lợi quốc gia, nhất là trong điều kiện hội nhập hiện nay.