Festival lúa gạo diễn ra trong lúc giá lúa gạo thế giới đang nhích lên từng ngày. Giá lúa trong nước cũng tăng, cách đây 2 tháng 3.800 đồng/kg, dân chờ đỏ mắt không có người mua; nay 5.800 đồng/kg, người ta tranh nhau thu gom. Người trồng lúa rỗng bồ chờ vụ mùa mới vui một, những nhà kinh doanh gạo ắp đầy kho vui mười

Niềm vui chắc sẽ còn dài khi Philippines mất mùa do bão lụt, thiếu hụt lương thực trầm trọng, khó xoay xở trong thời gian ngắn; Ấn Độ bị hạn lớn phải nhập gạo thay vì xuất như mọi năm. Nhiều quốc gia vùng Trung Đông, châu Phi cũng lo thiếu ăn nên phải lùng mua gạo sớm. Khi giá gạo thế giới kéo theo giá lúa gạo trong nước tăng cao, VN với tư cách là nước xuất khẩu gạo hoàn toàn yên tâm về an ninh lương thực. Giá gạo tăng mạnh, hơn bất cứ sự khuyến khích nào, sẽ làm nông dân phấn chấn tăng đầu tư, tăng diện tích, tăng vụ; kết quả là sản lượng lúa gạo sẽ tăng đột biến. Cần phải xem đó là cơ hội, nghĩ làm sao khai thác cơ hội này tốt nhất, chứ không phải như đã từng làm. Không thể để nông dân lâu ngày mới có lần ngồi trước đám cỗ mà không được ăn. Các chuyên gia ghi nhận: Vào đầu tháng 11 vừa qua, khoảng cách giá gạo 5% tấm giữa Thái Lan và VN là 140 USD, mức chênh lệch kỷ lục từ trước đến nay. Bán giá thấp như vậy nhưng số lãi của hai tổng công ty lương thực (Vinafood 1 và Vinafood 2) mỗi đơn vị vẫn trên 2.000 tỉ đồng, cũng là con số lãi kỷ lục trong các doanh nghiệp Nhà nước kinh doanh nông sản. Bán rẻ mà vẫn lãi cao như vậy thì chỉ có cách duy nhất là mua rẻ. Đúng là mua rẻ thật bởi ở thời điểm đó, khi giá lúa ở VN thấp hơn 3.800 đồng/kg, Thái Lan đưa ra giá bảo hiểm cho nông dân trồng lúa là 296 USD/tấn lúa, tương ứng 5.200 đồng/kg. Như vậy, giá lúa của nông dân VN chỉ vào hơn 70% giá lúa của nông dân Thái Lan. Một thị trường thông thương và quá trình cạnh tranh bình thường sẽ không thể có khoảng cách chênh lệch quá lớn như vậy. Đó chỉ có thể là hậu quả của cơ chế điều hành xuất khẩu đã can thiệp sai lệch vào thị trường lúa gạo, tạo ra độc quyền và đặc quyền, bất công với nông dân. Festival lúa gạo hôm nay ở Hậu Giang bên dòng kinh Xà No soi bóng các thương hồ và lúa gạo VN ra thế giới ngày trước, nền văn minh lúa nước và nông dân sẽ được ca tụng. Nhưng hạt gạo dẻo thơm đến bốn phương trời ấy vẫn quyện trong đó bao đắng cay, bao giọt mồ hôi thánh thót như mưa của người nông dân nhọc nhằn, chịu nhiều thua thiệt. Khi lâng lâng cất lời ca tụng mượt mà, bay bổng, xin đừng quên vẫn còn đó những nghẹn ức, đau đáu trông mong được đối xử công bằng của hàng chục triệu con người đang được tôn vinh.