Năm Tỵ thì những món ăn chơi liên quan đến các loài mãng xà, từ cao trăn, máu-mật-pín rắn hổ chúa đến rượu ngâm tam xà, ngũ xà, cửu xà… được thiên hạ dành cho sự ưu ái đặc biệt. Đến năm Dần, năm mà chúa sơn lâm cầm tinh thì chao ơi, dân có chút đỉnh máu dị đoan hay người khoái chơi hàng độc ùn ùn đua nhau săn nanh hổ, móng cọp để làm bùa trừ tà. Riêng mấy ông hám mạnh hám sung thì cứ pín hùm với cao hổ cốt mà làm tới.

Năm Giáp Ngọ 2014 này là năm loài ngựa cầm tinh nên các món ăn chơi liên quan đến loài này cũng được bá tánh "chiếu cố" rầm rộ. Săn các mẻ cao ngựa được quảng cáo ầm ĩ giữa đời thực và trên các trang mạng ảo chưa đã, nhiều người còn tích cực săn cá ngựa hay hải mã, loài cá duy nhất được ngành y học cổ truyền ghi nhận tốt cho các ông về cái khoản… ấy!

Theo chân các môn đồ của loài cá có tên ngựa vì sở hữu phần đầu với cấu hình rất giống cái loài chân khỏe-sức dai-hí vang-phi nhanh, chúng tôi đến thành phố biển Nha Trang thơ mộng. Cảm giác "ngộp" toàn tập khi mục kích nhiều hình ảnh các ông, các bà ra sức tuyển hải mã về luyện nội công. Cũng từ trào lưu săn hải mã nhân năm Giáp Ngọ này, chúng tôi ghi nhận nhiều tình huống oái oăm, bi hài đến cười ra nước mắt.

Gặp dân sành sỏi các món tăng lực tráng dương này nọ, nếu hỏi nơi đâu có cá ngựa hay hải mã được bày bán nhiều nhất, tin rằng câu trả lời của mười người chẵn chục chính là phố biển Nha Trang. Thật vậy, tại thủ phủ của xứ trầm hương này, đâu đâu cũng thấy người ta bày bán cá ngựa, từ "hàng" phơi khô đến tươi sống hoặc đã ngâm rượu. Tại Nha Trang, người ta bày bán cá ngựa ở các kiốt hải sản trên nhiều con đường có đông khách du lịch lại qua, tại chợ hay các điểm du lịch.

Không dừng lại ở đó, một người bạn là dân sở tại bật mí không ít quán nhà hàng đặc sản ở Nha Trang còn đưa cá ngựa chễm chệ trên danh sách thực đơn với các món chiên giòn, hấp cuộn rau sống hay chưng thuốc bắc. Lạ kỳ hơn, không chỉ thu hút dân du lịch quốc nội, cá ngựa hay hải mã còn có hấp lực mãnh liệt với không ít khách phương Tây. Bạn còn cho biết tại Nha Trang, hình ảnh mấy ông Tây túm tụm bên bàn nhậu với nghêu-sò-ốc-hến và cùng đưa cay với những ly rượu ngâm hải mã thì chẳng có gì lạ!

1. Trước khi tìm đến Nha Trang nói riêng, tỉnh Khánh Hòa nói chung, người viết thử làm phép tính nhẩm về những sản vật trứ danh ở miền đất này. Phàm đã là dân Khánh Hòa, hầu như ai cũng nằm lòng câu vè nói về các món ngon, món "độc" ở quê hương mình, xin chép để bạn đọc được rõ: "Yến sào Hòn Nội/ Vịt lội Ninh Hòa/ Tôm hùm Bình Ba/ Nai khô Diên Khánh/ Cá trầu Võ Cạnh/ Sò huyết Thủy Triều…".

Chỉ một câu vè ngắn mà đã có đến 6 món ngon ở Khánh Hòa được vinh danh. Nếu xét trên bình diện rộng thì 6 món ngon, món lạ kia chỉ là con số khiêm tốn so với "kho" sản vật ở "xứ trầm hương" này. Khánh Hòa được mệnh danh xứ trầm vì có nguồn trầm hương, kỳ nam phong phú, khí chất rất đượm. Ngoài ra người ta còn biết đến Khánh Hòa là quê hương của loài cây tô hạp cũng cho hương thơm quyến rũ đến lạ kỳ. Và mới đây, tên tuổi của Khánh Hòa nổi như cồn với cây xáo tam phân phát hiện tại xã đảo Ninh Vân (thị xã Ninh Hòa) được Viện Dược liệu - Bộ Y tế công nhận tiêu diệt được 5 dòng tế bào ung thư!

Trên đây người viết chỉ đề cập đến những sản vật nơi rừng sâu và chốn đồng bằng, nếu nói về sản vật biển, danh sách món ngon vật lạ ở Khánh Hòa có thể nói… dài dằng dặc. Cùng với "Tôm hùm Bình Ba" (rất nhiều tỉnh ven biển miền Trung nuôi tôm hùm nhưng sở dĩ tôm hùm ở xã đảo Bình Ba được lưu truyền trong nhân gian vì thịt và gạch chắc, thơm, ngọt hơn tôm hùm ở các địa phương khác-PV), "Sò huyết Thủy Triều" (sò huyết ở đầm Thủy Triều thuộc huyện Cam Lâm to con, huyết nhiều, thơm, ngọt từng là món ăn được dân miệt biển đãi bạn quý phương xa nhưng nay gần như tuyệt chủng-PV), vùng biển Khánh Hòa còn là quê hương của các loài hải sản trứ danh khác như ốc tù và, trai tai tượng, cá bò giáp, cá bò gù (cá ngừ đại dương), mực ống, mực nang, đẻn (rắn biến)…, có cả các loài cá nóc mà người Nhật rất khoái khẩu. Và trong hằng hà sa số sản vật từ biển kia, sẽ là thiếu sót nếu không nhắc đến loài… hải mã!

Gắn với loài cá có cái tên của con vật cầm tinh năm Giáp Ngọ 2014 này, thiên hạ đã không ngoa ngôn khi "gán" cho Khánh Hòa những biệt danh như "vương quốc cá ngựa", "thiên đường hải mã"… Với lợi thế bờ biển trải dài, lại được bao bọc bởi các rạn san hô, dưới đáy biển có hệ thống cỏ, tảo biển phủ dày, chính những điều kiện tự nhiên này đã tạo nên môi trường sống lý tưởng cho loài hải mã sinh sôi, phát triển.

Hải mã được bán tại chợ Đầm và tại phố cá ngựa Cầu Đá.

2. Trở lại hành trình theo chân cánh dân chơi cùng các môn đồ của loài hải mã. Điểm dừng đầu tiên của chúng tôi là chợ Đầm. Nằm giữa trung tâm thành phố Nha Trang, theo đánh giá của nhiều hướng dẫn viên thuộc các hãng lữ hành tại TP HCM, chợ Đầm là chợ sản vật "khủng" nhất miền Trung: "Ở chợ Đầm, bất kỳ nhu cầu nào của khách về đồ biển đều được các chủ quầy đáp ứng. Nhiều bận đưa khách ra đây săn những món độc, tôi chưa thấy các chủ quầy để khách buồn lòng bao giờ. Ở đây người ta bán đủ loại vỏ ốc mỹ nghệ, bán tổ yến sào, khô cá mực với cả trăm loại. Với những người có nhu cầu sản vật tăng lực này nọ, giới chủ quầy cũng phục vụ chu đáo luôn với các loài đẻn, hải long và đình đám nhất là cá ngựa" - anh Quốc Truyền, hướng dẫn viên Công ty lữ hành Bốn Miền có trụ sở tại TP HCM, chia sẻ.

Bước chân vào khu vực bày bán sản vật biển, chúng tôi hoa cả mắt trước rừng hải sản, đặc biệt là những xâu cá ngựa được các chủ quầy treo toòng teng trước sạp để câu khách. Cá được treo dây chỉ là cá nhỏ, giá dao động từ 150.000-250.000đồng/cặp. Thứ cá ngựa mini này theo bà Quỳnh, chủ sạp khô hải sản ở đầu lối vào chỉ để bán cho khách bình dân. Với khách quý tộc, như các chủ sạp khác, bà Quỳnh sẽ lấy ra cặp cá ngựa khủng dài gần bằng gang tay người lớn với giá bán từ 2-5 triệu đồng/cặp tùy kích cỡ, màu sắc (trắng, vàng hay đen-PV)…

"Cá ngựa còn gọi là cá uyên ương đó em à, bởi lúc nào nó cũng có đôi có cặp, con đực tuy nhỏ hơn con cái nhưng lúc nào cũng bám sát để giữ bạn tình tránh bị tay nào đó bắn tỉa… Khỏi cần phải xem sách, coi thầy gì hết, muốn biết cá ngựa bổ khỏe ra sao cứ việc ghé các làng chài. Dân biển nó sinh toàn con trai, đứa nào đứa nấy chắc nùi nụi cũng nhờ thường xuyên uống rượu ngâm hải mã… Thương hiệu tráng dương bổ thận của cá ngựa phải nói là nhất xứ. Mấy thằng Tây bị vợ chê, vợ khinh cùng đường đã phải thân chinh qua đây cầu cứu hải mã tửu nữa là…".

Đảo qua "chợ hải mã", tôi nghe lắm ông bà chủ khi có khách đứng săm soi mấy xâu cá ngựa đã chào hàng bằng cách pha trò như thế. Thoạt nghe thấy vui tai nhưng ngẫm đi nghĩ lại thấy cũng có lý, vậy là các ông, các bà xì tiền tới tấp để tuyển về những cặp hải mã ngâm rượu dùng cho chính mình hoặc làm quà cho “tướng công” với những mong sau khi "quất" vào rồi sẽ không làm hổ danh hùng binh lúc xông trận… Nếu vì lý do gì đó không thích các cặp cá ngựa treo dây hay đựng trong hộp kiếng, khách có thể chọn mua mấy gói tăng lực gồm hải mã, hải long, sao biển cùng vài loại rễ cây thuốc cả thảy đều bé tí tẹo giá chỉ vài mươi ngàn đồng về đổ vài ba lít rượu vào ngâm. Hàng tăng lực đặc trưng xứ biển mà giá lại "bèo" như vậy nên "mặt hàng" này được các chủ sạp bán rất chạy!