Tôi muốn gọi huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) là "Đảo Tỏi”. Bởi bây giờ ngoài nghề đi biển chủ yếu dành cho đàn ông, cây tỏi đã khoác cho Lý Sơn một thương hiệu mới: Vương quốc tỏi. Cây tỏi ở đây đã góp phần cải thiện đáng kể đời sống của cư dân huyện đảo nằm cách đất liền chừng 30km này.

Điều làm cho vị tỏi Lý Sơn trở nên riêng biệt

chính là được trồng trên cát

Đi một vòng đảo lớn (gồm 2 xã An Hải và An Vĩnh), dễ dàng bắt gặp niềm tự hào không giấu giếm của người dân. Tỏi có lúc được ví như "vàng trắng”, giúp nhiều hộ gia đình trở nên có của ăn của để. Ông Phạm Duyên - một nông dân trồng tỏi ở thôn Đông (xã An Hải) bảo, dù nghề trồng tỏi còn nhiều nhọc nhằn nhưng năm nay nhà ông được mùa, tỏi to đều mang ra chợ đổ buôn cũng đã được 50.000 đến 55.000 đồng/kg. Đặc biệt, tỏi Lý Sơn còn trở nên nổi tiếng hơn, với loại "tỏi cô đơn” (còn gọi là "tỏi mồ côi” hay "tỏi một”). Đây là sản vật quý, riêng có ở Lý Sơn được trồng trên đất đảo Lý Sơn - vùng đất được hình thành do quá trình hoạt động núi lửa và sự bồi đắp của cát biển, đá san hô biển tạo nên. Khác các loại tỏi thường mỗi củ có rất nhiều tép, "tỏi cô đơn” mỗi củ chỉ có duy nhất một tép, tròn trĩnh. Không phải cứ mang giống "tỏi cô đơn” đi trồng là sẽ được thu hoạch. Chính vì con người không thể tác động, "tỏi cô đơn” có được hoàn toàn do tự nhiên nên giá của tỏi này thường rất cao. Vào đúng vụ thu hoạch đã khoảng 400.000 đến 500.000đ/kg; còn vào dịp Tết, cao điểm có khi tới gần 2 triệu đồng/kg. Sở dĩ có giá như vậy, ngoài việc số lượng có hạn, "tỏi cô đơn” có công dụng rất đặc biệt, có thể dùng ngâm rượu làm thuốc phòng ngừa được các bệnh như: trị cảm cúm, đau lưng nhức mỏi, ôn thận tráng dương, tư âm bổ thận, đổ mồ hôi chân tay, cao huyết áp, giảm mỡ máu, ăn khó tiêu, dạ dày, sốt, viêm xoang…

"Tỏi cô đơn”

Lý Sơn những ngày này thực sự đúng với biệt danh "vương quốc của tỏi”. Cả huyện đảo Lý Sơn rộng gần 10km2, đi tới đâu cũng gặp những ruộng tỏi, ruộng hành xanh trên cát trắng. Bước vào bất kể gia đình nào cũng đầy sân tỏi. Hiện toàn huyện đảo Lý Sơn có khoảng 310ha trồng tỏi, mùa thu hoạch từ tháng 2 đến tháng 3 hàng năm. Mỗi năm Đảo tỏi Lý Sơn cung cấp ra thị trường được khoảng 2 tấn tỏi khô.

Hàng bán đồ đặc sản ở Lý Sơn, trong đó,

hành và tỏi luôn được đặt ở vị trí dễ thấy nhất

Cha con ông Phạm Duyên đang phân loại tỏi

Tỏi, hành Lý Sơn được kết thành hình tứ linh rất độc đáo

Hoàng Thu Phố