(LĐ) - Hiện đang là thời điểm bùng phát sốt xuất huyết mạnh ở Bắc Trung Bộ. Thời tiết thất thường, sáng nắng chiều mưa thuận lợi cho muỗi phát triển; thêm nữa, ý thức người dân còn chủ quan, khiến cho dịch có thể sẽ còn lan rộng.

Dân chủ quan mắc bệnh là do ngã nước Ngay cơn bão số 3, những bệnh nhân sốt xuất huyết đầu tiên ở huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh) xuất hiện và đến nay đã có 11/19 xã trong huyện ghi nhận có dịch. Tuy nhiên, trên địa bàn huyện đến nay chưa thể phun đợt hóa chất diệt muỗi nào, mà lý do theo BS Trịnh Khắc Huệ - GĐ TT Y tế dự phòng huyện - cho biết: Sáng nắng và chiều lại mưa, nếu phun thuốc sẽ bị trôi rửa nhanh chóng. Vì vậy, biện pháp hiệu quả duy nhất có thể phòng, chống dịch lan rộng là trông chờ người dân tự diệt lăng quăng, bọ gậy bằng việc không để nước lưu lâu ngày. Anh Hoàng Hồng Khanh - 18 tuổi, ở xã Xuân Giang - vừa được về nhà sau một tuần nằm tại Trạm y tế xã. Trước đó, vừa nhập trường được 10 ngày, về nghỉ cuối tuần, anh bắt đầu có biểu hiện sốt, đau hạ sườn, chảy máu cam và đã được chẩn đoán là mắc sốt xuất huyết. Ngày 1.10, cùng Trạm trưởng Trạm y tế Nguyễn Thị Hạnh, chúng tôi tới nhà anh Khanh và vẫn thấy chum làm mắm tôm vứt chỏng chơ ngoài vườn, có rất nhiều lăng quăng, cán bộ y tế phê bình, bà Trần Thị Năm - mẹ bệnh nhân Khanh - đành cười trừ: Tôi quên mất! Tính đến 30.9, Hà Tĩnh đã ghi nhận 770 ca bệnh, rải rác ở 7 huyện. Tuy nhiên, phần lớn bệnh nhân mắc týp virus dengue 2 nhẹ, hơn nữa có tới 95% số người bệnh không có triệu chứng điển hình, nên người dân vẫn còn chủ quan. Đây cũng một lý do khiến dịch lây lan nhanh. Trẻ em mắc bệnh ngày càng nhiều hơn. Quy luật muỗi sốt xuất huyết hoạt động lúc sáng sớm và chiều tối, các cháu bé ít được cha mẹ chú ý cho phòng bệnh nên bị muỗi cắn và mắc bệnh. Thậm chí, theo BS Võ Viết Quang - Trưởng phòng Nghiệp vụ y, Sở Y tế Hà Tĩnh - khi điều tra hiểu biết của người dân ở xã Thạch Kim, huyện Lộc Hà, nhiều người dân vẫn nghĩ sốt xuất huyết là do ngã nước, thay đổi thời tiết chứ không phải do muỗi mang mầm bệnh cắn. Tuyên truyền chung chung: Phản tác dụng Bác sĩ Phạm Đình Du - PGĐ Trung tâm Y tế dự phòng Nghệ An - dẫn chứng: Người dân được tuyên truyền là diệt bọ gậy bằng cách đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt, thả cá để ngăn muỗi phát triển. Thế nhưng, ở mỗi vùng có những thói quen sản xuất và sinh hoạt khác nên cán bộ y tế cần có chỉ dẫn rất cụ thể, người dân mới có thể làm theo chứ không thể chỉ tuyên truyền chung chung. Người dân xã Diễn Kim, huyện Diễn Châu phát triển nghề nuôi tằm, họ thường đặt dưới nong tằm các bát nước để ngăn kiến bò lên cắn tằm. Đây là vùng từ vài năm nay đều có dịch sốt xuất huyết; nhưng không thể phun thuốc diệt muỗi, bởi thuốc sẽ làm tằm chết. Vì thế, cần chỉ dẫn cho người dân thường xuyên thay nước ở các bát kê này. Tại những quán sửa xe, bên hông nhà thường treo lốp cũ, chỉ cần sau một cơn mưa sẽ trở thành ổ nuôi bọ gậy. Mới chỉ 10 phút đi thực địa, BS Du đã chỉ cho chị Nguyễn Thị Thành - ở xã Diễn Hạnh, Diễn Châu - những nguy cơ ổ bọ gậy trong khuôn viên gia đình chị. Các dụng cụ chứa nước, khi thay nước cũng cần lau chùi miệng để loại bỏ trứng muỗi thường được đẻ ở đó. Hoặc những chén nước, lọ hoa trên bàn thờ, nếu không được để ý thay nước thường xuyên cũng sẽ là các “trung tâm” nuôi muỗi. Thậm chí, chỉ một vài vỏ thạch mà trẻ em đã ăn được vứt ra vườn, không bị chọc thủng đáy thì dù đã úp xuống, một cơn gió thoảng qua, cũng sẽ bị lật miệng và lại tiếp tục đọng nước mưa. Trước đó, chị Thành nói đều không biết những điều đó. Cùng bùng phát dịch sốt xuất huyết sau cơn bão số 3, những bệnh nhân đầu tiên ở Nghệ An, Hà Tĩnh đều là người mang mầm bệnh từ tỉnh/TP khác về. Không thể phủ nhận khó khăn từ khách quan là thời tiết hiện nay thuận lợi cho muỗi bệnh phát triển. Nhưng dịch sốt xuất huyết ở 2 địa phương này vẫn đang lan rộng, cũng một phần là do có nơi cán bộ y tế còn chưa thực sự sát thực tế, bám sát tập quán sinh hoạt của từng vùng để hướng dẫn người dân, và bản thân người dân còn chủ quan. Vì thế, nhiều ổ bọ gậy bị bỏ lọt và làm dịch lan rộng. Vẫn đang là mùa mưa bão, nhiều người dân đi làm ăn xa cũng về quê tạm nghỉ và đây vẫn tiếp tục sẽ là những nguồn bệnh nếu không được quản lý tốt - BS Du cảnh báo. Quang Duy