Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm hợp tác xã nông nghiệp Lai Sơn, xã Cộng Hòa (Tam Dương, Vĩnh Phúc) ngày 30 - 3 - 1958. Ảnh: TL

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, một bộ phận (thậm chí là không nhỏ) cán bộ đảng viên đã không còn giữ vững được phẩm chất, không nâng cao được năng lực của mình làm cho uy tín của Đảng trong quần chúng bị suy giảm. Những điều đó đang đặt ra trước Đảng Cộng sản Việt Nam những yêu cầu tự nâng cao mình về nhiều mặt để giữ vững vị trí và vai trò lãnh đạo cách mạng của mình. Đây là một cuộc đấu tranh khó khăn, phức tạp, quyết liệt nhưng là bước vận động tất yếu để phát triển.

Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, bằng thuyết phục và nêu gương. Nêu gương chính là nêu những gương về đạo đức để mọi người tin tưởng và noi theo. Đạo đức của Đảng phải tiêu biểu cho đạo đức xã hội. Đảng lãnh đạo xã hội nhưng Đảng cũng ở trong xã hội, đạo đức của Đảng cũng nằm trong đạo đức xã hội chứ không phải ở đâu đó xa vời và trừu tượng. Những giá trị tốt đẹp trong đạo đức truyền thống của dân tộc cần được kết hợp những giá trị đạo đức cách mạng mới được Đảng xây dựng và gìn giữ hơn 80 năm qua: tinh thần xung phong, gương mẫu; trung thành với lý tưởng; tinh thần tự giác chấp hành kỷ luật, hăng hái thi đua, tác phong giản dị, khiêm tốn, cầu thị... để hình thành nên những giá trị đạo đức Việt Nam trong giai đoạn mới.

Điều cần nhấn mạnh và phát triển trong đạo đức người đảng viên là sự gương mẫu, tính tiên phong, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước Đảng, trước dân, không vun vén lợi ích cá nhân. Người đảng viên ở cương vị lãnh đạo càng phải gương mẫu “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”. Cương vị càng cao càng phải gương mẫu nhiều hơn, bên cạnh những yêu cầu khác đối với người lãnh đạo.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu tấm gương sáng cho toàn Đảng, toàn dân về đạo đức của người cách mạng. Người cũng chỉ rõ cho chúng ta căn nguyên sâu xa của mọi triệu chứng suy thoái, biến chất về đạo đức nói riêng và các loại suy thoái nói chung là chủ nghĩa cá nhân. Những nguyên tắc xây dựng nền đạo đức mới được Người vạch ra như những định hướng để Đảng lãnh đạo và cũng là việc rèn luyện hằng ngày của mỗi cán bộ đảng viên là:

- Nói phải đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức.

- Xây phải đi đôi với chống

- Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời.

Những định hướng này vẫn cần được Đảng quyết tâm thực hiện để xây dựng Đảng là đạo đức là văn minh.

Nhìn vào thực trạng đạo đức của cán bộ đảng viên hiện nay có thể nhận ra bên cạnh những giá trị đạo đức đã và vẫn được thừa nhận, những nhân tố mới đã nảy mầm và phát triển để theo kịp và hòa nhập với thời đại: tinh thần năng động, ham học hỏi, tiếp thu cái mới; ý chí vươn lên làm giàu chính đáng; ý thức yêu quý và bảo vệ môi trường... Chưa thể nói một nền đạo đức mới đã hình thành trong giai đoạn mới nhưng những yếu tố mới sẽ xây dựng nên nó đã manh nha phát triển trên cái nền vững chắc của truyền thống đoàn kết, nhân ái, tinh thần uống nước nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa...

Tuy nhiên cũng phải thấy rằng, bức tranh hiện tại còn nhiều mảng tối. Thực trạng suy thoái đạo đức trong cán bộ, đảng viên được Đảng nhìn nhận là nghiêm trọng với nhiều biểu hiện phức tạp. Có những tệ nạn đã trở thành quốc nạn, gây nhiều bất bình trong nhân dân. Những vụ tiêu cực bị phát hiện đã làm chúng ta “mất” nhiều cán bộ đảng viên, “mất” nhiều tổ chức đảng đã bị tham nhũng và lộng quyền làm tha hóa, làm suy giảm lòng tin của quần chúng vào sự gương mẫu của đảng viên và vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng.

Nhìn thẳng vào thử thách, Đảng đã khẳng định quyết tâm chống suy thoái đạo đức qua nhiều văn kiện, tổ chức Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh sâu rộng trong toàn Đảng và cả xã hội, tổ chức tự phê bình và phê bình nghiêm túc theo Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 4 (khóa XI). Kết quả của quyết tâm đó trong thời gian qua thể hiện ở việc phát hiện và kiên quyết xử lý những vụ việc tiêu cực, những cán bộ đảng viên thoái hóa về mặt đạo đức (kỷ luật đảng đồng thời truy tố trước pháp luật khi có hành vi phạm tội). Nhưng những cố gắng đó vẫn chưa thể coi là đủ. Nhân dân vẫn mong muốn Đảng có những chủ trương cụ thể hơn để tăng cường việc kết hợp chống suy thoái đạo đức từ bên trong bộ máy tổ chức Đảng từ cơ sở đến Trung ương - thông qua cơ chế kiểm tra đánh giá cán bộ thường kỳ và đột xuất, thông qua việc thực hành tốt cơ chế tập trung dân chủ trong tổ chức và sinh hoạt Đảng, thông qua việc thường xuyên trung thực tự phê bình và phê bình - với việc tăng cường những cơ quan độc lập từ bên ngoài trong việc xem xét đánh giá tư cách đạo đức của cán bộ đảng viên, tăng cường vai trò của nhân dân cùng với Đảng chống lại nguy cơ này, đáp ứng yêu cầu làm trong sạch Đảng và lành mạnh hóa đời sống đạo đức xã hội, đáp ứng sự tin cậy và mong mỏi của nhân dân.