GiadinhNet - Từ nguồn thu nhập khủng sau những vụ thu hoạch ngao trước đây, nhiều ngư dân xứ Thanh đã liều mình thế chấp nhà cửa, vay vốn ngân hàng đầu tư tiếp vào con ngao. Nhưng từ giữa năm 2013 lại đây, giá ngao rớt thê thảm, thị trường bó hẹp, dịch bệnh, thời tiết khắc nghiệt… khiến nhiều ngư dân phải bán nhà, bỏ quê đi làm ăn để lấy tiền trả nợ.

Những bãi ngao không còn nhộn nhịp người như trước. Ảnh: N.H

Dốc hết gia tài vào ngao!

Huyện Hậu Lộc là nơi có diện tích nuôi ngao lớn nhất Thanh Hóa, tập trung chủ yếu ở các xã bãi ngang với hơn 600 ha, trong đó Hải Lộc 171 ha, Minh Lộc 88 ha, Đa Lộc 412,4 ha... Từ những năm 2009 đến 2012, ban đầu chỉ ít hộ đầu tư nuôi ngao vì chưa biết lợi nhuận mang lại như thế nào. Nhưng khi các hộ tiên phong “trúng quả”, sức lan truyền về lợi nhuận từ việc nuôi ngao mang lại đã tạo nên làn sóng nuôi ngao. Ngư dân rỉ tai nhau, nhà nhà người người nơi đây vay vốn đầu tư cho con ngao, mong có sự thay đổi vận mệnh. Chỉ trong vòng vài năm, nhiều ngôi nhà tầng đã thay thế cho các ngồi nhà lụp xụp, diện mạo của nhiều thôn, xã bãi ngang thay đổi đến chóng mặt.

Thôn Tân Lộc, xã Hải Lộc có 67 hộ với diện tích nuôi ngao trên 65 ha, đa phần các hộ này những năm đầu đều có siêu lợi nhuận từ việc nuôi ngao. Các hộ đua nhau khai thác địa điểm nuôi ngao, trong xã không còn thì đi xã khác mua bãi nuôi, các xã liền kề hết thì đi huyện khác, miễn sao mua được nhiều bãi để đầu tư. Hộ anh Nguyễn Văn Lợi, thôn Tân Lộc, xã Hải Lộc, là một trong những hộ có diện tích nuôi ngao lớn của vùng, với 3 ha tại bãi tự nhiên của xã và 6 ha mua ở huyện Nga Sơn. Những năm 2011 – 2012 nhà anh đầu tư trung bình 650 triệu đến 700 triệu đồng/ha, với giá bán trên 25 nghìn đồng/kg thì có lợi nhuận tới 50%. Từ hiệu quả mang lại, gia đình anh cũng như nhiều nhà trong xã ra sức phát triển diện tích nuôi ngao, nguồn vốn cũng bỏ ra nhiều hơn.

Xã Minh Lộc không có diện tích bãi bồi tự nhiên như xã Hải Lộc, ngư dân muốn nuôi ngao phải bỏ tiền đầu tư thêm để cải tạo thành bãi nuôi ngao. Nghề nuôi ngao của xã này bắt đầu từ những năm 2003, nhưng đến năm 2010 người dân mới tập trung cao độ. Tiên phong đầu tiên là các hộ Mai Xuân Thiều, Nguyễn Văn Phát ở thôn Minh Hùng và Minh Thắng… Họ đã bỏ ra cả tỷ đồng đầu tư mong làm giàu từ con ngao. Nhưng tất cả đâu biết rằng những rủi ro có thể xảy ra với họ bất cứ lúc nào.

Mớ bòng bong nợ nần

Người dân ngậm ngùi bán ngao với giá rẻ.

Từ đầu năm 2013 trở lại đây, các hộ nuôi ngao ở đây đã lâm vào tình cảnh bế tắc do không bán được ngao. Thị trường co hẹp, giá “lao dốc không phanh” làm các hộ nuôi ngao hoang mang, không biết bấu víu vào đâu khi mà cả “núi tiền” đổ xuống biển giờ thu lại chẳng bao nhiêu. “Bỏ thì thương, vương thì tội”, cố vớt vát lấy vốn, ai cũng tìm cách bán tháo được đồng nào hay đồng ấy, tất cả đều trong một cảnh ngộ khó khăn như nhau.

“Nghề nuôi ngao đòi hỏi chi phí lớn, nhà nào diện tích nhiều, ngoài tiền giống, thì tiền thuê nhân công nuôi ngao cũng là một vấn đề nan giải. Một nhân công nuôi ngao trong ba năm, chăm từ khi thả giống đến thu hoạch, hưởng lương trung bình 4 triệu đồng/tháng, hết vụ ngao trả mất 120 triệu đồng/người. Đó là chưa tính lao động thời vụ. Hiện nay các hộ nuôi nhiều như gia đình tôi đang điêu đứng vì giá ngao cứ xuống liên tục. Từ mức giá trên 25 nghìn đồng/kg nay chỉ còn từ 10 đến 12 nghìn đồng/kg. Hộ anh Phạm Văn Đảm và hộ anh Mai Văn Lập thôn Đa Phạm, bỏ mức vốn ban đầu là 850 triệu đồng nhưng giờ không bán được, thu hoạch về có 45 triệu đồng, lỗ vốn, gia đình không biết dựa vào đâu, phải bỏ đi làm ăn nơi xa để kiếm tiền trả nợ ngân hàng. “Có cả trăm hộ trong khu vực lâm vào hoàn cảnh khó khăn như gia đình tôi”, anh Lợi chua chát nói.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, ông Vũ Huy Bổ, Phó Chủ tịch UBND xã Minh Lộc cho biết: “Hiện nay ngày càng nhiều ngư dân bỏ bãi, không đầu tư thêm. Bên cạnh đó việc ngân hàng không cho các hộ dân vay thêm vốn để nuôi ngao, đây cũng là khó khăn lớn để cho các hộ muốn vực dậy. Vừa không có tiền cải tạo bãi, không có tiền thuê lao động, càng đẩy các hộ vào bước đường cùng là tha hương nơi khác để kiếm tiền hay bán đất trả nợ. Đây là hiện tượng không chỉ xảy ra trong xã tôi mà còn ở nhiều xã có hộ nuôi ngao trong huyện. Hiện tại, nhiều hộ đang đứng trước nguy cơ không trả được nợ cũng như vốn để tái sản xuất vụ mới”.

Không chỉ Hậu Lộc, các huyện giáp biển của Thanh Hóa như Quảng Xương, Tĩnh Gia… các hộ nuôi ngao cũng lâm vào cảnh ngộ này. Anh Hoàng Văn Giao ở thôn Điền, xã Quảng Nham (Quảng Xương), thở dài: “1ha ngao giống đầu tư khoảng 200 triệu đồng. Năm nay giá ngao giảm, không tiêu thụ được, người nuôi ngao thua lỗ phải bán nhà, bỏ quê để trốn nợ ngân hàng”. Ngồi bên cạnh, anh Vũ Văn Sơn, thôn Thanh, xa Quảng Nham, ngao ngán: “Sau mấy vụ thắng lớn tôi quyết định vay ngân hàng gần 1 tỷ đồng cải tạo bãi bồi, mua giống nuôi 1 ha. Bắt đầu vào thả, giá con giống mua cao, sau hơn 1 năm chăm sóc, khi ngao đến tuổi thu hoạch thì giá giảm mạnh, chỉ còn 12.000 - 14.000 đồng/kg nhưng tiêu thụ vẫn chậm. Hiện gia đình tôi không biết xoay sở tiền đâu để trả ngân hàng”.

Không chỉ anh Sơn, anh Giao, anh Lợi, hàng trăm hộ nuôi ngao ở Thanh Hóa đang bấn bách trong mớ bòng bong nợ nần như thế.

Thanh Hóa có hơn 1.100 ha bãi triều nuôi ngao, với sản lượng hàng năm khoảng hơn 15.000 tấn. Những năm 2010 - 2012, nuôi ngao ở tỉnh Thanh Hóa được coi là nghề mang lại thu nhập cao. Những từ đầu năm 2013 trở lại đây thị trường này bất ngờ “xuống dốc”. Do ngao thương phẩm không có thị trường tiêu thụ, các hộ nuôi ngao lâm vào tình cảnh bế tắc, sản xuất ra mà chẳng biết bán cho ai.

Ngọc Hưng