Tuyên bố của Mặt trận Giải phóng Hồi giáo Moro (MILF) ngừng bắn từ ngày 25.7.2009 đã dọn dẹp trở ngại chính cho việc nối lại đàm phán hòa bình với chính phủ và như vậy mở ra cơ hội mới cho hòa bình và hòa giải ở Philippines. Tiến trình đàm phán hòa bình chưa hẳn đã dễ dàng nhanh chóng kết thúc thành công, nhưng triển vọng xem ra rất thực tế.

Trong hơn 40 năm qua kể từ khi MILF tiến hành đấu tranh vũ trang chống lại chính phủ trên đảo quốc này để thành lập một nhà nước Hồi giáo ở miền nam, hai bên đã nhiều lần tiến hành đàm phán hòa bình và cũng đã không ít lần đạt được thỏa thuận ngừng bắn cũng như giải pháp chính trị, nhưng rồi đều không được thực hiện nghiêm chỉnh. Ngay đến cả thỏa thuận đạt được năm ngoái về việc mở rộng quyền tự trị cho chính quyền trên đảo Mindanao cũng bị Tòa án Tối cao hủy bỏ. Theo số liệu thống kê không chính thức, cho tới nay đã có hơn 120.000 người dân trên đảo quốc này bị thiệt mạng bởi sự đối đầu vũ trang giữa MILF và quân đội chính phủ trong hơn 40 năm qua. Những thiệt hại về người và của cũng như tổn hại đến hình ảnh và triển vọng phát triển của đất nước tạo áp lực ngày càng tăng đối với cả Chính phủ Philippines và MILF. Cơ hội hòa bình và hòa giải mới lần này có được nhờ chính phủ đã chủ động có bước đi đầu tiên để thể hiện thiện chí và gây dựng lòng tin với việc đơn phương tuyên bố ngừng bắn. Bằng cách đó, chính phủ vừa khích lệ lại vừa tạo áp lực từ phía dư luận để MILF chấp nhận ngừng bắn và đi vào đàm phán. MILF là tổ chức chính trị và vũ trang lớn nhất của cộng đồng người theo đạo Hồi ở Philippines. Cuộc xung đột này ở Philippines về bản chất giống như cuộc nội chiến ở Sri Lanka, nhưng lại khác về mức độ đối kháng và triển vọng giải pháp chính trị, và nhẹ về sắc tộc mà nặng về tôn giáo. Vì thế mà giải pháp chính trị vừa cấp thiết hơn lại vừa khả thi hơn. Thảo Nguyên