Giá trị thị trường du lịch chữa bệnh toàn cầu

Trong khi các nước lân cận như Singapore, Thái Lan hay Malaysia đã củng cố được vị trí trên bản đồ du lịch chữa bệnh thế giới thì thị trường này vẫn chưa được Việt Nam khai thác đúng tiềm năng.

Theo một nghiên cứu gần đây của Công ty Tư vấn Deloitte, có khoảng 40% người Mỹ cho biết sẽ xem xét khả năng điều trị ở nước ngoài nếu chi phí thấp hơn 1/2 so với ở Mỹ mà chất lượng vẫn đảm bảo. Trong bối cảnh chi phí chăm sóc sức khỏe khá cao, cộng với sự quá tải của hệ thống bệnh viện công ở Mỹ cũng như các nước phát triển, du lịch chữa bệnh đã mở ra cơ hội cho các nước đang phát triển.

Công ty Tư vấn Frost & Sullivan cho hay, giá trị của thị trường du lịch chữa bệnh toàn cầu đạt xấp xỉ 78,5 tỉ USD vào năm 2010 và dự kiến ở Đông Nam Á sẽ đạt khoảng 4,4 tỉ USD vào cuối năm 2012. Các nước láng giềng của Việt Nam đã có những bước tiến mạnh ở phân khúc du lịch này.

Theo báo cáo của Deloitte, từ năm 2005, Thái Lan đã đón 1,28 triệu lượt khách quốc tế đến chữa bệnh, thu được hơn 1 tỉ USD. Số lượng bệnh nhân nước ngoài đến Malaysia vào năm 2006 là 300.000 người, đem lại cho nước này khoảng 59 triệu USD. Singapore cũng thu hút được 410.000 du khách đến chữa bệnh trong năm đó. Theo báo cáo của tổ chức Globalization & Health (Anh), trong năm 2007, 3 nước này đã đón 2 triệu lượt khách du lịch quốc tế đến chữa bệnh, thu được tổng cộng 3 tỉ USD. Để thu hút được lượng khách quốc tế này, các nước láng giềng của Việt Nam đã đầu tư cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực có chuyên môn cùng với chiến lược giá cả hợp lý.

Chi phí cho một ca điều trị ở Đông Nam Á, với chất lượng tương đương với các nước phát triển, nhiều khi chỉ bằng 1/4 mức phí mà bệnh nhân phải trả ở các bệnh viện Anh hay Mỹ. Theo Deloitte, phẫu thuật thay van tim ở Mỹ có giá 160.000 USD/ca, trong khi đó bệnh nhân sẽ chỉ phải trả trên dưới 10.000 USD nếu điều trị ở Thái Lan. Mức phí này chưa bao gồm phí di chuyển, ăn và ở, nhưng vẫn chấp nhận được bởi vì du khách có thể kết hợp điều trị với nghỉ dưỡng.

Từ đầu những năm 2000, chính phủ Thái Lan đã quyết tâm đưa nước này trở thành trung tâm du lịch chữa bệnh hàng đầu thế giới. Ông Thaksin Sinawatra, cựu thủ tướng Thái Lan, từng chỉ đạo đẩy mạnh quảng bá du lịch kết hợp chữa bệnh, đồng thời nới lỏng chính sách hạn chế y bác sĩ nước ngoài đến làm việc tại Thái Lan. Nhờ vậy thị trường du lịch chữa bệnh ở Thái Lan có tốc độ phát triển rất tốt và được dự kiến sẽ đạt giá trị 3,3 tỉ USD vào năm 2015, theo báo Guardian của Anh.

Còn ở Việt Nam, chưa có một chủ trương, chính sách nào của nhà nước về việc phát triển du lịch chữa bệnh như Thái Lan. Tuy vậy, đã có một số nhà đầu tư bước chân vào thị trường này. Bệnh viện đa khoa Pháp - Việt, bệnh viện chuyên khoa tim Tâm Đức (TP.HCM), hay mới đây nhất là bệnh viện Vinmec của Tập đoàn Vingroup (Hà Nội) là những ví dụ. Mẫu số chung của các mô hình đầu tư này là cơ sở vật chất hiện đại cộng với đội ngũ y bác sĩ đến từ nước ngoài và thị trường mục tiêu là người Việt có thu nhập cao và người nước ngoài. Nhưng theo đánh giá của ông Damien Duhamel, Giám đốc Điều hành Công ty Tư vấn Chiến lược Sáng tạo và Tiếp thị Solidiance, các bệnh viện cao cấp tại Việt Nam vẫn chưa thể cạnh tranh được với hệ thống bệnh viện tư ở các quốc gia lân cận trong vòng ít nhất 10-15 năm nữa. Vì sao lại như vậy?

Đầu tiên, Việt Nam chưa định vị được hình ảnh của mình trên thị trường du lịch chữa bệnh thế giới. Một trong những nguyên nhân là đa số các bệnh viện tư hiện nay dù đầu tư tốt nhưng chưa có gì nổi bật. Trong khi đó Thái Lan đã nổi tiếng khắp thế giới như là trung tâm chuyên về thẩm mỹ và chuyển đổi giới tính, còn Singapore hay Malaysia được biết đến nhờ các phương pháp chữa bệnh hiện đại về tim mạch, thần kinh hoặc điều trị bằng tế bào gốc.

Kế đến, nhà đầu tư chưa biết biến thế mạnh của y học trong nước trở thành lợi thế cạnh tranh cho mình. Chúng ta đã có vị giáo sư, bác sĩ Nguyễn Tài Thu nổi tiếng khắp thế giới về châm cứu. Viện Châm cứu Trung ương mỗi năm vẫn đón một lượng ổn định bệnh nhân nước ngoài đến điều trị. Đã từng có một số công ty của Nhật muốn hợp tác với Việt Nam tổ chức tour du lịch chữa bệnh tại khu rừng thuốc Đông y ở Đồng Tháp Mười vài năm trước. Tuy nhiên, cho đến nay việc hợp tác vẫn chưa thành chỉ vì phía Việt Nam thiếu kinh phí. Những cơ hội bị bỏ lỡ như vậy càng làm cho những người có tâm huyết không khỏi suy nghĩ. Thay vì bắt chước mô hình các nước láng giềng đã phát triển tốt từ lâu, tại sao chúng ta lại không xây dựng cho Việt Nam một thương hiệu du lịch chữa bệnh bằng Đông y và thảo dược?

Cuối cùng, sự thiếu tin tưởng của bệnh nhân đối với khả năng y học nước nhà cũng như chất lượng các dịch vụ đi kèm chưa tốt đã hạn chế sự phát triển của thị trường du lịch chữa bệnh tại Việt Nam. Hiện nay, nhiều bệnh nhân trong nước vẫn ra nước ngoài để trị bệnh, cho dù nhiều thủ thuật y khoa phức tạp đã được các bệnh viện Việt Nam thực hiện thành công. Số liệu gần đây của Bộ Y tế cho thấy hằng năm có khoảng 40.000 người Việt ra nước ngoài để chữa bệnh, tốn xấp xỉ 1 tỉ USD/năm. Chính sự yếu kém trong khâu quảng bá thông tin và hình ảnh đã khiến cho du lịch chữa bệnh nói riêng và ngành du lịch Việt Nam nói chung vẫn chưa đuổi kịp các nước trong khu vực.

Muốn thành công ở bất kỳ thị trường nào, các doanh nghiệp đều cần có một chiến lược dài hơi hơn là sao chép một mô hình đang thành công. “Việc đưa một mô hình kinh doanh đã thành công ở Mexico, Ấn Độ hay Thái Lan vào Việt Nam chưa chắc sẽ đem lại hiệu quả như mong đợi. Và việc đầu tư thiếu tầm nhìn chắc chắn sẽ dẫn đến thất bại cho chính những nhà đầu tư”, ông Damien cho biết.