Tôm chết vì đâu?

Trước khi có đơn kiện của chủ các trại giống, các ngành chức năng ở Bạc Liêu đã lấy mẫu thức ăn (hiệu Frippak) gửi đi xét nghiệm, theo đơn yêu cầu của các đại lý và công ty nhập khẩu loại thức ăn này. Tuy nhiên, kết quả trả lời của Trung tâm kỹ thuật tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng 3 (thuộc Tổng cục Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng) vào ngày 19-5-2009 lại không nhận được sự đồng tình của các chủ trại giống. Bởi, theo nhiều cán bộ và người dân cho rằng, khi tôm chết hàng loạt trên diện rộng mà ngành chức năng lại đi xét nghiệm mẫu theo chỉ tiêu công bố chất lượng của công ty sản xuất thức ăn Inve là không thuyết phục, chỉ "bảo vệ" nhà sản xuất, xem nhẹ quyền lợi chính đáng, cũng như những thiệt hại của các chủ trang trại và hàng nghìn hộ nuôi tôm trong, ngoài tỉnh. Muốn tìm được nguyên nhân tôm chết phải xét nghiệm trong thức ăn cho tôm có tạp chất, các chất gây hại hay không? Vì thế, 16 chủ trại tôm giống đồng lòng gửi đơn yêu cầu lấy mẫu và xét nghiệm lại. Để làm sáng tỏ những bất thường về việc tôm giống chết hàng loạt ở huyện Đông Hải, mấy ngày vừa qua, đại diện Thanh tra Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT), công an tỉnh, các ngành chức năng liên quan của Bạc Liêu đã có buổi làm việc với các đại lý của các công ty nhập khẩu thức ăn Frippak, Công ty Inve và các chủ trại giống thiệt hại. Tại buổi làm việc, ông Ngô Văn Nam, chủ đại lý Nhật Nam và ông Nguyễn Trọng Ngân, chủ đại lý Trọng Nhi (thị trấn Gành Hào, huyện Đông Hải) đề nghị công an tỉnh, Thanh tra Sở NN và PTNT cần xác minh, điều tra làm rõ tôm giống chết có phải do thức ăn kém chất lượng hoặc có độc tố hay không? Ông Nam và ông Ngân sẵn sàng chi tiền để ngành chức năng lấy mẫu xét nghiệm, vì theo hai ông, qua sự việc trên, không chỉ các chủ trại giống mà các đại lý cũng bị thiệt hại nặng nề. Hiện sản phẩm Frippak bán ra thị trường rất ít, những trại giống trước đây thiếu tiền mua thức ăn nay không chịu trả vì họ cho rằng thức ăn kém chất lượng. Ngoài ra, hai đại lý trên còn "ôm" một lượng lớn loại thức ăn này do bị các trại giống trả lại. Cần kết quả xét nghiệm khách quan Ông Phan Hữu Đức, chủ trại tôm giống Đức Dũng, ấp 4, thị trấn Gành Hào (Đông Hải), một trong 16 chủ trại giống có đơn cầu cứu các ngành chức năng, cho biết: Khoảng từ cuối tháng 2-2009 đến nay, các trại sản xuất giống ở thị trấn Gành Hào và một số xã trong tỉnh đã bị thua lỗ rất nhiều do tôm giống bị chết hàng loạt không rõ nguyên nhân. Tổng thiệt hại của các trại tôm giống và nhiều hộ nuôi tôm ở Bạc Liêu và một số xã lân cận thuộc huyện Đầm Dơi (Cà Mau) ước tính lên đến hàng chục tỷ đồng. Họ đều cho biết có mua thức ăn hiệu Frippak (loại lon 500 g, giá 800.000 đồng/lon) tại hai đại lý thức ăn Trọng Nhi và Nhật Nam (thị trấn Gành Hào) cho tôm ăn. Đây là loại thức ăn thủy sản cao cấp do Công ty TNHH Thương mại - dịch vụ sản xuất Ngọc Trai (tỉnh Khánh Hòa) nhập khẩu từ Công ty Inve (Thái-lan). Theo ông Đức, khi cho tôm giống ăn loại thức ăn này, chỉ sau thời gian ngắn thì phát hiện tôm chết hàng loạt. Không chỉ có 16 chủ trại giống phản ánh có tôm chết, mà hầu hết các trại sản xuất giống tại các địa phương nêu trên đều có số lượng tôm chết hàng loạt trên diện rộng, số lượng rất lớn. Trại sản xuất giống của ông Đức bị chết hơn 40 triệu con, ước tính thiệt hại hơn 400 triệu đồng. Ông Đức bức xúc nói: "Tôi đã sử dụng thức ăn Frippak cho tôm giống ăn hơn mười năm, tuy nhiên mới đây, khi cho tôm ăn thức ăn này chỉ sau 2-3 phút thì tôm chết hàng loạt, không còn một con. Ban đầu không nghĩ tôm chết do thức ăn, vì vậy, đợt sản xuất giống vụ tiếp theo tôi lại tiếp tục cho tôm ăn thức ăn Frippak, và tất cả tôm trong hồ đều bị chết sạch, lúc này tôi mới nghi ngờ tôm chết do thức ăn...". Còn theo bà Nguyễn Kim Ngân, một chủ trại sản xuất giống ấp 4, thị trấn Gành Hào (Đông Hải): "Trại của tôi có 50 hồ sản xuất tôm giống, qua hai đợt có hơn 20 triệu con tôm giống chết, thiệt hại gần 300 triệu đồng. Tôm giống ương thuần trong các hồ rất khỏe mạnh, phát triển bình thường, không có biểu hiện gì bất thường. Tuy nhiên, khi cho tôm giống ăn thức ăn Frippak chỉ sau thời gian ngắn thì tôm chết hết". Hàng loạt chủ trại sản xuất tôm giống ở thị trấn Gành Hào đều có hàng chục triệu con tôm giống bị chết. Ông Hồ Văn Chiến, Giám đốc kỹ thuật, đại diện Công ty nhập khẩu thức ăn Frippak tại TP Hồ Chí Minh cho rằng, công ty sẵn sàng hợp tác các ngành chức năng để tìm ra nguyên nhân dẫn đến tôm chết. Ông Chiến cho biết, ông nghi ngờ có người phá hại, có sự cạnh tranh không lành mạnh của công ty thức ăn khác. Theo ông Chiến, hiện sản phẩm Frippak cung cấp cho hơn 100 đại lý từ Đà Nẵng đến tận Cà Mau, duy chỉ có khu vực các huyện Đông Hải, Hòa Bình (Bạc Liêu) và một số xã huyện Đầm Dơi (Cà Mau) mới có hiện tượng bà con phản ánh là thức ăn gây ra tôm chết. Theo ông Chiến, nếu xét nghiệm thức ăn Frippak có độc tố dẫn đến tôm chết, ông sẽ đề nghị nhà sản xuất hỗ trợ "một phần" thiệt hại cho bà con (!?). Còn nếu xét nghiệm thức ăn bảo đảm chất lượng, không nhiễm kháng sinh, hóa chất dẫn đến tôm chết thì đề nghị công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để "minh oan" cho công ty, và để bà con tín nhiệm tiếp tục sử dụng thức ăn Frippak cho tôm. Trong vụ việc trên, các trại sản xuất khẳng định tôm chết là do thức ăn; còn công ty nhập khẩu thức ăn lại khẳng định sản phẩm của mình có chất lượng. Trong khi đó, các ngành chức năng ở Bạc Liêu lại lúng túng vì không biết "nghe" bên nào. Người nuôi tôm kiện nhà sản xuất thức ăn thủy sản là chuyện hiếm thấy từ trước đến nay ở Bạc Liêu. Vụ việc diễn biến khá phức tạp. Chính quyền và các ngành chức năng ở Bạc Liêu cần sớm có biện pháp làm rõ vụ việc nêu trên, sớm kết luận chính thức có hay không tạp chất hoặc các loại hóa chất gây tôm chết hàng loạt trên diện rộng ở địa phương thời gian qua, bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của người tiêu dùng, cũng như của các nhà sản xuất thức ăn cho tôm. Bài, ảnh: TRỌNG DUY và CHÂU KHÁNH