Đôi khi chúng ta không cần phải viết ra những bài báo với hàng trăm, thậm chí hàng nghìn chữ mà chỉ một bức ảnh cũng đủ để nói lên những nỗi đau, mất mát, phản ánh sự thật một cách chân thực nhất. Nhiều bức ảnh trong đó đã trở thành biểu tượng khi nói đến những sự kiện lớn trên toàn cầu khiến trái tim nhiều người phải “rỉ máu”, cộng đồng phải thay đổi cách nhìn về thế giới.

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 1

Aylan Kurdi on a Turkish beach (Hình ảnh cậu bé Aylan Kurdi trên bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ)

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 2

Hàng nghìn những bức ảnh về sự chật vật, tuyệt vọng của người tị nạn cố gắng thoát khỏi quê hương để tìm đến vùng đất an toàn đã được công bố khiến nhiều người cảm thấy xót xa. Tuy nhiên, bức ảnh về cậu bé Syria Aylan Kurdi nằm úp sấp trên bãi biển như đang “ngủ say” tại bãi biển ở Thổ Nhĩ Kỳ chụp ngày 2/9 đã có sức ảnh hưởng lan tỏa trong cộng đồng. Đồng thời, bức ảnh này cũng buộc các nhà lãnh đạo trên thế giới có cái nhìn khác về làn sóng người di cư khiến họ phải suy nghĩ lại hành động của mình về khủng hoảng nhân đạo. Giám đốc các sự kiện khẩn cấp của Human Rights Watch nói về bức ảnh: “Hình ảnh đó gây tác động mạnh với tôi nhất. Chiếc giày nhỏ của cậu bé được cha mẹ đi vào buổi sáng đã đưa em vào hành trình nguy hiểm”.

The vulture and the little girl (Con kền kền và cô gái nhỏ)

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 3

Đây là hình ảnh truyền tải chân thực nhất về nỗi kinh hoàng của nạn đói Sudan. Một con kền kền đang rình rập, chờ đợi “tử thần” cướp đi mạng sống của cô bé đang kiệt sức vì cơn đói. Chính cơ thể yếu ớt này sẽ trở thành thức ăn cho con kền kền khi cô bé qua đời. Phóng viên ảnh người Nam Phi Kevin Carter đã chụp bức ảnh này năm 1993 và đã nhận được giải thưởng Pulitzer - một trong những giải thưởng danh giá trong báo chí. Dù Carter chụp được khoảnh khắc các nhà báo khác đều sợ lây bệnh, nên không dám đến gần các nạn nhân trong nạn đói. Nhưng cuối cùng, ông vẫn bị nhiều người chỉ trích nặng nề vì đã không làm gì để giúp cô bé khốn khổ đó. Do không chịu nổi “búa rìu” dư luận, Carter đã tự sát năm 1994, chỉ vài tháng sau khi “bắt” được khoảnh khắc khiến cả thế giới biết về sự kinh hoàng của nạn đói này.

Napalm girl (Cô gái Napalm)

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 4

Bức ảnh cô gái 9 tuổi Kim Phúc không mảnh vải che thân đau đớn la hét do bỏng bom Napalm ở làng Trảng Bàng đã gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ về cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Phóng viên chiến trường Nick Út - người chụp được bức ảnh này - cho biết: Ông còn có thể nhìn thấy các lớp da bong tróc khỏi cơ thể của Phúc khi cô chạy về phía mình. Sau đó, bức ảnh này đã được vinh danh tại giải Pulitzer. Còn cô bé Phúc giờ đây đã trở thành đại sứ thiện chí của Liên Hiệp Quốc, người sáng lập Quỹ Kim (Kim Foundation International), tổ chức phi lợi nhuận nhằm giúp đỡ trẻ em là nạn nhân trong chiến tranh.

The Falling man (Người đàn ông “rơi tự do”)

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 5

Thảm kịch ngày 11/9/2001 đã trở thành nỗi ám ảnh và kinh hoàng của người dân nước Mỹ. Nhiều bức ảnh khiến nhân loại xót xa, đau lòng trước những mất mát, đau thương đã xảy ra trong ngày đen tối đó. Một trong những bức hình lột tả sự đau thương của thảm họa này phải kể đến The falling man do phóng viên ảnh của hãng AP, Richard Drew chụp lại.

Hình ảnh chụp người đàn ông nhảy khỏi tòa tháp phía bắc theo phương thẳng đứng dọc theo những cột cửa sổ của tòa tháp từ độ cao hơn 400m đã nói lên sự tuyệt vọng, bất lực của những con người không muốn chờ cái chết từ từ gặm nhấm họ khi bị bao vây bởi biển lửa.

Ước tính có khoảng 200 người lựa chọn trở về với cát bụi theo cách này. Người chụp tấm ảnh này cũng đã bị chỉ trích khi thực hiện cú bấm máy. Các tờ báo cũng đã phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đăng tải bức hình này vì sợ động đến nỗi đau của nhiều người dân Mỹ. Hiện nay, danh tính của người đàn ông này vẫn chưa được xác định. Nhưng hình ảnh bị thời gian “đóng băng” này sẽ sống mãi và khiến thế giới cảm nhận được sự bi thảm của sự kiện này.

Torture at Abu Ghraib (Tra tấn tại nhà tù Abu Ghraib)

Cánh tay dang rộng nối với những dây diện là một trong những cách tra tấn phi nhân đạo tại nhà tù Abu Ghraib. Người đàn ông trong ảnh là Ali Shallal al-Qaisi (người Iraq) cho biết: Ông sẽ bị điện giật chết nếu không đứng vững và bị trượt chân khỏi chiếc hộp đang đứng.

Hình ảnh này tố cáo hành vi lạm dụng tra tấn một cách dã man các tù nhân tại nhà tù tại Iraq dưới sự cai quản của quân đội Mỹ và CIA trong cuộc chiến tranh Iraq. Sau đó, nhiều hình ảnh tra tấn khác như đống thi thể khỏa thân, người đàn ông đội mũ trùm đầu bị quấn dây xích, nhiều tù nhân bị buộc phải thực hiện các hành vi tình dục…được lan truyền năm 2004 khiến dư luận phẫn nộ.

Vụ bê bối này không chỉ khiến cựu Tổng thống Mỹ George W Bush khi đang còn tại vị phải xin lỗi công chúng. Nhiều nhân sự cấp cao và những người thực hiện hành vi tra tấn này bị phạt tiền, giáng chức, nhưng cũng không thể lấy lại hình ảnh đã bị hoen ố của Hoa Kỳ sau vụ việc trên.

Tank man (Người đàn ông “xe tăng”)

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 6

Trong chiếc áo sơ mi trắng, quần sẫm màu, tay xách túi, người thanh niên đã đơn độc dũng cảm đối mặt với đoàn xe tăng trang bị vũ khí của quân đội Trung Quốc tại Quảng trường Thiên An Môn (Bắc Kinh) năm 1989. Tuy chỉ xuất hiện tĩnh trong khoảnh khắc, nhưng người thanh niên này đã trở thành một trong những biểu tưởng vĩnh cửu của cuộc đấu tranh vì dân chủ tại Trung Quốc. Dù bị kiểm duyệt nghiêm ngặt và không được lan truyền rộng rãi tại Trung Quốc, nhưng bức ảnh được coi là một trong những “tin tức vĩ đại nhất mọi thời đại”. Cũng giống như bức ảnh The falling man, đến nay, danh tính và số phận của người thanh niên trong bức ảnh Tank man vẫn chưa được xác định.

Migrant Mother (Người mẹ di cư)

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 7

Với vẻ mặt khắc khoải lo lắng và đầy ưu tư, Migrant Mother đã trở thành bức ảnh tiêu biểu trong thời kỳ Đại suy thoái ở Mỹ. Lúc chụp bức ảnh này, nhiếp ảnh gia Dorothea Lange cho biết: Cô đã thấy một người phụ nữ bị bao quanh bởi 7 đứa trẻ ở Nipoma (California) và Lange chỉ biết “cô ấy chỉ bảo với tôi rằng cô ấy 32 tuổi và cô cùng các con đang phải sống nhờ rau quả đông lạnh từ những cánh đồng xung quanh cũng như những con chim mà lũ trẻ bắn về. Cô ấy vừa phải bán cái lốp xe từ chiếc ôtô của mình để mua thức ăn cho các con”. Lúc chụp bức ảnh vào năm 1936, Lange đã quên hỏi tên người phụ nữ này. 40 năm sau, danh tính của cô mới được biết đến là Florence Leona Christie, một góa phụ. Chồng cô đã chết từ vài năm trước vì bệnh lao.

Saigon Execution (Thi hành pháp luật tại Sài Gòn)

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 8

Trong sự kiện Tết Mậu Thân năm 1968, tướng Nguyễn Ngọc Loan đã không chần chừ cầm súng bắn thẳng vào đầu tù binh của quân Giải phóng với hai tay bị trói. Vụ việc đã được ký giả Eddie Adams chụp lại. Người bị bắn trong bức ảnh được cho là Nguyễn Văn Lém (có nguồn tin lại cho rằng là Lê Công Nà). Sau khi bắn, tướng Loan đã nói với ký giả xung quanh: “Tên Việt Cộng này đã giết nhiều người Hoa Kỳ và người của tôi. Những tên này đã giết vô số dân chúng và tôi nghĩ rằng Đức Phật sẽ tha thứ cho tôi”. Hành động nổ súng công khai trên đường phố của tướng Loan mà chưa xét hỏi tù binh đã bị dư luận thế giới lên án mạnh mẽ vì vi phạm Công ước Genève về tù binh chiến tranh khi nghiêm cấm việc xử tử tù binh.

Pale Blue Dot (Dấu chắm trắng xanh)

Cau chuyen dang sau cac buc anh khien the gioi “day song” - Anh 9

Bức ảnh với màu đen làm chủ đạo tưởng chừng không có gì nổi bật này đã thay đổi cách nhìn thế giới của nhiều người. Tên bức ảnh là Pale Blue Dot, chụp ảnh Trái đất của phi thuyền Voyager 1 trước khi hoàn thành sứ mệnh năm 1990. Ở khoảng cách 6,4 km, tàu đã hướng ống kính để chụp hình ảnh Trái đất đang lơ lửng trong vệt sáng của Mặt trời.

Nhà thiên văn học Carl Sagan - người đưa ra ý tưởng chụp hình này - đã nhìn nhận sâu sắc về bức ảnh: “Hãy nhìn kỹ chấm nhỏ đó. Nó là ở đây. Đó là ngôi nhà của chúng ta, là chúng ta. Trên đó là những người bạn thương yêu, những người bạn biết, những người bạn từng nghe đến. Tất cả đều từng có cuộc sống của riêng mình. Toàn bộ niềm vui và nỗi đau của chúng ta. Hàng ngàn tư tưởng, tôn giáo và học thuyết kinh tế. Toàn bộ người đi săn và kẻ cướp, anh hùng và tiểu nhân. Những nhà khai phá và những kẻ hủy hoại nền văn minh. Tất cả vị vua và những người nô lệ. Tất cả các cặp đôi, những người cha và người mẹ, những đứa con của niềm hy vọng, nhà sáng chế và thám hiểm. Tất cả giáo viên đạo đức và nhà chính trị tham nhũng. Mọi “siêu sao” và mọi “nhà cầm quyền tối cao”. Mọi vị thánh và tội nhân trong lịch sử của loài chúng ta đều sống ở đó, trên một hạt bụi treo lơ lửng trong tia nắng Mặt Trời”.

Xem thêm:

Bàn tay hữu hình và sự thật báo chí

Triển lãm “Phóng viên chiến trường” - một góc nhìn về chiến tranh Việt Nam

Hải Băng