Sau tất cả các thành công đã gặt hái được ở mùa bóng năm nay, bóng đá Đức xứng đáng với những lời khen ngợi. Tuy nhiên, sẽ là rất phiến diện nếu nhìn tất cả mọi thứ ở Bundesliga qua một lăng kính màu hồng.

Thắng lợi vừa phải

Cuộc cách mạng bóng đá của người Đức trong thập niên vừa qua đã mang lại những thành quả không thể chối cãi. Chung kết Champions League trở thành cuộc chơi nội bộ của Bundesliga lần đầu tiên trong lịch sử, giải VĐQG Đức đứng trước cơ hội lớn leo lên vị trí thứ 2 trong BXH hệ số của UEFA, bóng đá Đức trình làng một lứa cầu thủ trẻ trung, đầy tài năng và chơi thứ bóng đá vô cùng hiện đại như Reus, Goetze, Mueller, Kroos…. và Mesut Ozil thậm chí đã bị coi là cựu binh ở tuổi 24(!). Vì thế, cũng dễ hiểu khi dư luận khắp thế giới liên tục dành cho Bundesliga hàng đống từ ngữ có cánh, nhưng có vẻ như một số lời nhận xét đã đi hơi quá đà. Đúng là bóng đá Đức sở hữu hệ thống đào tạo trẻ tuyệt hảo, đúng là họ vừa giành được chức VĐ châu Âu lần đầu tiên sau 12 năm, đúng là các đội bóng ở Bundesliga đã xây dựng được một môi trường vô cùng thân thiện với CĐV, nhưng mọi chuyện cũng chỉ có thế. Ở Đức vé xem bóng đá đắt hơn người ta tưởng, lượng khán giả đến sân không hoàn toàn vượt trội và phương pháp quản trị CLB còn rất nhiều vấn đề phải bàn. Khán giả là khán giả nào?

Mùa bóng vừa qua, các trận đấu ở Bundesliga đón chào bình quân 42.421 khán giả/trận, một thành tích thoạt nhìn có vẻ rất đáng nể so với mức 35.903 người ở Premier League, càng không cần nói tới những giải đấu ít khán giả như La Liga, Serie A hay Ligue 1. Nhưng hãy bình tĩnh nhìn nhận vấn đề sâu hơn một chút: Bundesliga chỉ có 34 vòng đấu, trong khi Premier League có tới 38 vòng, vậy tổng số CĐV đến sân ở Bundesliga có thực sự vượt trội hay không? Xin thưa là không. Tổng cộng, các CLB thuộc giải hạng nhất Đức đón chào 14,42 triệu khán giả trong mùa giải 2012/13, tức chỉ nhỉnh hơn chút xíu so với 13,64 triệu người tại Anh quốc (đó là chưa tính đến số trận đấu “phụ trội” của các CLB Premier League ở Cúp Liên đoàn, chiếc Cúp không nằm trong hệ thống thi đấu của người Đức). Chưa hết, nước Đức có tới 81,8 triệu dân còn Anh chỉ có 53,01 triệu, nghĩa là tỷ lệ (tổng số NHM đến sân/tổng dân số) ở Bundesliga chỉ đạt 17,6% so với mức 25,7% của Premier League. Những con số kể trên nói lên điều gì? Nói lên rằng khả năng thu hút khán giả của Bundesliga đúng là tương đối tốt, nhưng không thực sự nổi bật như những gì người ta vẫn tung hô.

Mùa giải

Bundesliga

Premier League

2000/01

8,69

12,47

2001/02

9,5

13,04

2002/03

9,76

13,46

2003/04

10,72

13,3

2004/05

10,76

12,87

2005/06

11,68

12,87

2006/07

11,51

13,05

2007/08

11,9

13,7

2008/09

12,82

13,52

2009/10

12,79

12,97

2010/11

13,05

13,4

2011/12

15,33

13,1

Tổng số lượng khán giả ở Premier League và Bundesliga trong 10 mùa bóng gần nhất

Đơn vị: triệu người

Vé xem Bundesliga không quá rẻ

Hồi tháng 1 vừa rồi, tờ Guardian (Anh) công bố số liệu thống kê về giá vé xem từng trận và cả mùa của các CLB tại 4 giải VĐQG lớn là Anh, TBN, Italia và Đức. Bình quân, các CLB ở Bundesliga chỉ thu khoảng 12,3 euro/trận và 247,22 euro/mùa đối với vé hạng bét, trong khi những tấm vé tương tự ở Premier League có giá trung bình 28,3 bảng (32,9 euro)/trận và 467,95 bảng (550 euro)/mùa. Như vậy thì giá vé xem bóng đá ở Đức rẻ quá chứ gì nữa? Vâng, lại một lần nữa bạn nên cẩn thận và đừng để những con số đánh lừa. Đầu tiên, các khu khán đài đứng thường chiếm tới 15-20% sức chứa của các SVĐ ở Bundesliga, trong khi các sân bóng tại Premier League đều sử dụng 100% ghế ngồi và vé đứng rẻ hơn vé ngồi là chuyện đương nhiên. Ngoài ra, nhằm tăng tính hấp dẫn thì các CLB thường đưa ra mức giá rất thấp đối với một phần nhỏ số vé trong khi tính giá tương đối cao cho lượng vé còn lại. Ví dụ: giá vé cả mùa rẻ nhất của Dortmund là 303 bảng quy đổi, tuy nhiên mức giá đắt nhất tại Signal Iduna Park cũng lên tới 823 bảng/mùa, tức cao hơn cả Man City (695) và chỉ thấp hơn M.U (950 bảng) đôi chút. Dưới đây là bảng tính toán chi phí mua vé trung bình mà mỗi CĐV phải chịu tại Bundesliga và Premier League, đã được điều chỉnh theo tỷ lệ lạm phát:

Mùa giải

Bundesliga

Tốc độ tăng trưởng

Premier League

Tốc độ tăng trưởng

1999/00

26,02

31,1

2000/01

21,2

-18,5%

31,82

2,3%

2001/02

21,99

3,7%

32,9

3,4%

2002/03

21,89

-0,5%

35,03

6,5%

2003/04

21,69

-0,9%

37,38

6,7%

2004/05

23,88

10,1%

41,76

11,7%

2005/06

28,24

18,3%

41,77

0%

2006/07

28,52

1%

47,26

13,1%

2007/08

29,76

4,4%

44,23

-6,4%

2008/09

29,39

-1,3%

46,4

4,9%

2009/10

30,25

3%

42,58

-8,2%

2010/11

31,48

4%

41,09

-3,5%

Đơn vị: bảng (chi phí ở Bundesliga được quy đổi theo tỷ giá EUR/GBP trong từng năm)

Nhìn vào bảng trên, có thể thấy chênh lệch giữa giá vé ở Bundesliga và Premier League là không quá lớn. Quan trọng hơn, giá vé tại Đức đang có xu hướng tăng dần và cứ đà này thì chỉ 4-5 năm nữa mức chênh lệch này sẽ biến mất. Một dẫn chứng điển hình khác: suốt 3 năm gần đây, năm nào các CĐV Dortmund cũng biểu tình phản đối việc tăng giá vé. Nếu vé vào sân ở Đức thực sự rẻ, tại sao họ lại phải biểu tình?

CLB Đức cũng phá sản như thường

Về cơ bản, mô hình sở hữu “50+1” (tối thiểu 51% quyền sở hữu CLB phải nằm trong tay các CĐV) đã giúp các đội bóng ở Bundesliga duy trì được sự ổn định về mặt tài chính. Nhưng trên thực tế, các CLB này còn nhận được sự hỗ trợ đáng kể của Chính phủ Đức (chi phí xây dựng của khá nhiều SVĐ ở Bundesliga được tài trợ bởi chính quyền địa phương). Những đội bóng hạng dưới thường không có được may mắn đó và đối với họ thì “phá sản” hay “vỡ nợ” không phải là những khái niệm gì xa lạ. Theo tờ Spiegel, chỉ trong vòng 1 năm trở lại đây đã có 32 CLB thể thao nộp đơn xin phá sản, phần lớn số đó là các CLB bóng đá. Những cái tên đáng chú ý có Alemannia Aachen, VfB Lubeck, MSV Duisburg, Kickers Offenbach…

Ngay cả tại Bundesliga thì công tác quản trị CLB chưa hẳn đã được thực hiện một cách hoàn hảo: “Có rất nhiều bằng chứng cho thấy các đội bóng chủ đích sửa đổi số liệu kế toán nhằm gia tăng tổng tài sản và giảm bớt các khoản nợ. Các số liệu chính thức mà DFL (BTC các giải bóng đá Đức) thu thập được đều đã trải qua chỉnh sửa và không phản ánh đúng tình hình thực tế. Chính phủ đã thất bại nặng nề trong việc quản lý hoạt động của các CLB” – trích bài viết của hai nhà kinh tế học người Đức, Helmut Dietl và Egon Franck, trên Tạp chí Kinh tế thể thao (NXB Sage, Mỹ). Nếu bạn nghi ngờ trình độ của hai vị này, hãy nhớ rằng Franck hiện đang đảm nhận vai trò thành viên Ủy ban kiểm soát tài chính CLB của UEFA.