Trả lời chất vấn tại buổi làm việc chiều 17.11, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng đã phân tích một số nguyên nhân dẫn công tác chống buôn lậu chưa cao, trong đó, đặc biệt nhấn mạnh đến việc lực lượng quản lý thị trường thiếu phương tiện kiểm tra nên nhiều khi phải thử phân bón giả bằng miệng, dẫn đến hiệu quả chưa như mong muốn.

Chiều ngày 17.11, Quốc hội tổ chức phiên chất vấn và trả lời chất vấn Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng xoay quanh các vấn đề về công nghiệp hỗ trợ, quản lý thị trường, phát triển công nghiệp chế tạo, sản xuất và chế biến các sản phẩm nông nghiệp, chống hàng giả, buôn lậu…

Quản lý thị trường phải thử phân bón giả bằng miệng!

Đối với công tác chống hàng giả, buôn lậu, gian lận thương mại, đại biểu Nguyễn Thị Khá (đại biểu Quốc hội tỉnh Trà Vinh) cho rằng, công tác chống buôn lậu mà Bộ Công thương triển khai trong thời gian qua đã có kết quả, song chưa quyết liệt. Từ đó bà Khá đặt câu hỏi: liệu Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng có dám cam kết sẽ giảm được buôn lậu trong năm 2015?

Trả lời chất vấn của đại biểu tỉnh Trà Vinh, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho rằng, đây là vấn đề nhức nhối, các lực lượng chức năng đã hết sức cố gắng nhưng kết quả còn hạn chế.

"Trong báo cáo kiểm điểm cá nhân, cá nhân tôi cũng nhận trách nhiệm về hạn chế này. Mặc dù ngành Công thương, Quản lý thị trường đã có nhiều cố gắng, các ngành khác cũng nỗ lực nhưng hiệu quả chưa cao" - Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nói.

Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Bộ Công thương cũng chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Đó là do dung lượng thị trường phát triển ngày càng mạnh, độ mở kinh tế lớn nên sự giao thương hàng hóa ngày càng tăng là một xu thế. Đi liền đó, một số phần tử làm ăn không đứng đắn ở trong nước và nước ngoài đã đưa hàng giả, hàng kém vào thị trường nội địa.

"Thứ hai là do công tác đấu tranh của lực lượng quản lý thị trường về phương tiện, công cụ vừa thiếu lại vừa yếu nên công tác đấu tranh không cao. Đi kiểm tra mà thiếu thiết bị kiểm nghiệm, thiếu phương tiện để thử, nhiều khi phải dùng bằng miệng để thử phân bón. Đây là hiện tượng hoàn toàn có thật và Bộ Công thương đã có kiến nghị đến Chính phủ, Bộ Tài chính để bổ sung thiết bị cho quản lý thị trường. Tất nhiên là trong bối cảnh ngân sách còn eo hẹp thì vấn đề này là rất khó" - Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng bày tỏ.

Nguyên nhân thứ ba mà lãnh đạo ngành Công thương chỉ ra là không loại trừ trong lực lượng quản lý thị trường có sự tiêu cực, làm việc chưa hết trách nhiệm, có thể bao che cho các hành vi sai phạm nên dẫn đến hiệu quả chưa cao.

Thứ tư, do sự phối hợp với các địa phương chưa đều, chưa nhất quán.

"Đại biểu hỏi tôi có cam kết hay không thì tôi xin nói rằng chúng tôi sẽ nỗ lực hết sức, còn khẳng định là sẽ giảm được bao nhiêu phần trăm thì rất khó. Tôi tin với sự ra đời của Ban chỉ đạo 389 chống gian lận buôn lậu sẽ có hiệu quả trong thời gian tới. Chúng ta không có lý do gì mà không tin rằng công tác này sẽ tốt hơn trong năm 2015" - Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng cho biết.

5 nguyên nhân "kìm hãm" công nghiệp hỗ trợ

Liên quan đến lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ đang được nhiều đại biểu và người dân quan tâm, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết, năm 2007 Bộ đã phê duyệt quyết định quy hoạch công nghiệp hỗ trợ đến năm 2010, tầm nhìn 2020. Gần đây nhất, Chính phủ cũng đã phê duyệt chính sách đối với một số ngành công nghiệp hỗ trợ. Và mới đây, Bộ Công thương theo chỉ đạo của Chính phủ đã ban hành quy hoạch ngành công nghiệp hỗ trợ.

"Phải nói là về chính sách, chúng ta đã có, đã quan tâm nhưng do cấp độ pháp lý của các chính sách này còn đang thấp, chưa đạt yêu cầu, chưa đầy đủ nên chưa tạo điều kiện cho công nghiệp hỗ trợ phát triển" - Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho biết.

Theo Bộ trưởng Bộ Công thương, vướng mắc trong chính sách cũng chính là nguyên nhân đầu tiên của sự yếu kém, chậm phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ như các đại biểu Quốc hội đề cập.

Nguyên nhân thứ hai cần phải kể đến là nói đến công nghiệp hỗ trợ chủ yếu nói đến phụ tùng, nguyên phụ liệu. Nhưng để phát triển được những lĩnh vực này thì đòi hỏi phải có quy mô lớn, số lượng nhiều để giá thành có thể cạnh tranh được và tổ chức sản xuất phải thuận lợi hơn.

"Nhưng sản phẩm hàng hóa của chúng ta dung lượng chưa đủ. Ví dụ như ngành ô tô trong nước sản xuất trên dưới 700.000 xe mỗi năm nên khó có doanh nghiệp phụ trợ nào đủ khả năng để cung cấp thiết bị cho 10 nhà máy này với những yêu cầu khác nhau. Hay về da giày cũng vậy, theo số liệu thống kê thì ngành da giày chỉ tự lo liệu được 50% nguyên liệu trong nước. Đây cũng là nguyên nhân khiến công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển" - Bộ trưởng Hoàng nhấn mạnh.

Nguyên nhân thứ ba được tư lệnh ngành Công thương chỉ ra là với xu thế thương mại hóa toàn cầu thì phân công trong chuỗi giá trị gia tăng ngày càng được quyết định bởi các doanh nghiệp lớn. Nên các công ty đa quốc gia khi vào Việt Nam phần lớn sử dụng những công ty vệ tinh để cung cấp chuỗi giá trị cho họ. Còn các doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn mới, sức yếu, kinh nghiệm chưa nhiều nên chưa thể chen chân vào chuỗi giá trị này được.

Nguyên nhân thứ tư cần phải kể đến là ngành công nghiệp phụ trợ luôn đòi hỏi vật liệu mới mà Việt Nam hầu như chưa có, cho nên phải nhập khẩu, từ đó giá thành khó có thể cạnh tranh được với các doanh nghiệp nước ngoài.

Nguyên nhân thứ năm cũng là nguyên nhân cuối cùng, đó là ngành công nghiệp hỗ trợ luôn đòi hỏi tay nghề cao, gần như là nghệ nhân mà Việt Nam hiện nay còn rất thiếu.

"Mặc dù đã rất cố gắng nhưng vẫn chưa thể đáp ứng được. Tôi hy vọng trong thời gian tới, sẽ có nội dung liên quan đến việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực" - Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng cho biết.

Duyên Duyên