Con sông quê tôi rất rộng, đứng bên này bờ nhìn qua bên kia chỉ thấy một chớn nước màu xanh gờn gợn chạy dài theo vườn cây điệp trùng nối tiếp nhau như không có điểm dừng.

Làng tôi ở bên bồi, còn nơi xanh gờn gợn kia là bên lở, người ta gọi đó là cồn. Từ bên bồi qua bên lở nếu chèo ghe cật lực phải mất hơn một tiếng đồng hồ nếu gió yên sóng lặng. Còn khi có mưa giông, sóng cuộn lên ầm ầm thì chẳng ai dám đi. Nhưng tùy theo mùa vụ, người bên này sông vẫn phải ngày hai buổi đi về bên kia sông để trồng trọt, cấy cày. Những chuyến đi như thế khiến người thân phải ra bãi trông ngóng, khi thấy chiếc ghe chèo nhỏ xíu chở khẳm người xuất hiện mỏng manh như chiếc lá giữa những cơn sóng dữ hướng mũi về bên này mới thực sự yên tâm.

Bãi sông quê tôi đầy cát vàng, dài rộng ra tới mép nước khi thủy triều xuống nên tha hồ giẫm lên không sợ lấm bùn. Trên bãi cát vàng óng ấy vô số họ hàng nhà dã tràng sinh sống, đào hang trú ngụ. Thuở nhỏ tôi và những đứa bạn cùng trang lứa thường ra bãi sông chia phe đá banh, đá chán lại cùng nhau thi rượt đuổi lũ dã tràng xem người và dã tràng ai chạy nhanh hơn. Chơi chán rồi lũ trẻ nhào xuống sông tắm, nước sông bên bồi ngầu đục phù sa nhưng mát rượi, đứa nào cũng lội như rái cá chẳng lo gì hụt chân, lại còn rủ nhau lội ra xa vớt lục bình, đặc biệt là mùa lục bình trổ hoa, cả một mặt sông tím ngát tuyệt đẹp.

Bãi sông làng tôi còn là điểm tập trung của đám đàn bà con gái giặt giũ, gánh nước. Những người đàn bà lam lũ sau một ngày lao động bưng thau quần áo ra bến sông vừa làm vừa trò chuyện râm ran. Các cô gái quê với đôi thùng thiếc, đòn gánh trên vai mặc nguyên bộ đồ bà ba, quần xăn ống cao, chân trần bước hẳn xuống mép nước nghiêng vai nhận đôi thùng cho đầy nước rồi thong thả gánh về. Những đêm trăng sáng khi thủy triều xuống, bãi sông làng là nơi vui chơi lý tưởng của trẻ con, rượt bắt, trốn tìm, nhảy dây…, cũng là nơi hò hẹn của những chàng trai cô gái với mối tình đầu đời. Họ đi xa xa một chút về phía những rặng bần đang mùa bông rải trắng trên những con sóng rì rào, nhấp nhô xô đẩy nhau trườn lên mép cát.

Mỗi lần về quê tôi đều muốn ra bãi sông làng, đi tha thẩn trên bãi cát dọc theo mép nước hay ngồi ở đâu đó trong góc khuất của ánh trăng dưới vòm lá tối để tha hồ xuôi ngược với thời gian tìm lại kỷ niệm đời mình đã ẩn vào lớp cát ướt bãi sông làng. Nhưng thật tiếc nay cái bãi cát rộng dài bừng lên sắc vàng óng khói sương ấy không còn nữa, giờ đã biến thành một bãi bùn đen xỉn. Người ta đã tận thu cát của bãi sông và chở về cho những công trình xây dựng chẳng biết nơi đâu. Bãi sông làng không còn cát, chỉ toàn bùn ngập chân nên chẳng ai thèm ra đó làm gì. Kể cả những cô gái gánh nước thế hệ bây giờ cũng ngại lấm chân.

Tất cả đã lùi vào quá khứ, thành kỷ niệm ngậm ngùi của một thời đã qua. Bãi sông làng đẹp đẽ quê tôi nay chỉ còn trong tâm tưởng.

Từ Kế Tường