SGTT.VN - Nhiều cơ sở gây ô nhiễm trong nội ô được di dời, thì một thực tế khác xuất hiện: phạm vi và mức độ ô nhiễm các tuyến kênh rạch ngoại thành ngày càng gia tăng! Ô nhiễm từ nội thành lan ra ngoại thành, len lỏi, hiện diện và tác động nghiêm trọng đến đời sống người dân tại đây.

LTS: Di dời các cơ sở sản xuất ô nhiễm là một chương trình lớn của TP.HCM, được đưa vào nghị quyết của HĐND thành phố. Chương trình được triển khai từ năm 2002, mục tiêu đến năm 2004 sẽ hoàn thành, nhưng sau đó phải gia hạn đến năm 2006. Đến nay, mặc dù ban chỉ đạo đã giải thể, nhưng vẫn còn hàng loạt cơ sở nằm trong danh sách đen giữa nội thành. Điều đáng lo ngại là, nhiều cơ sở dời đi, nhưng không được đầu tư công nghệ, cải tiến trang thiết bị, nên tiếp tục gây ô nhiễm ở nơi đến. Chưa hết một nhiệm kỳ lãnh đạo, những khu vực được coi là ngoại thành, được quy hoạch làm cụm công nghiệp đã trở thành nội ô. Và như thế, ô nhiễm vẫn quanh quẩn giữa lòng thành phố. Sông rạch ngoại thành ngày càng ô nhiễm trầm trọng. Năm qua, thành phố đã xây dựng hẳn chương trình giám sát những điểm nóng, trong đó 8 điểm nóng về ô nhiễm môi trường nghiêm trọng của thành phố đang được giám sát đặc biệt đều ở khu vực ngoại thành: khu vực khu công nghiệp Tân Phú Trung (Hóc Môn); khu vực Lê Minh Xuân – Phạm Văn Hai (Bình Chánh); khu vực kênh Thầy Cai và sông Cần Giuộc giáp ranh Long An (Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh); kênh Ba Bò; rạch Bến Cát; rạch Nước Lên – sông Chợ Đệm (Bình Tân); suối Cái – Xuân Trường; và sông Thị Vải – Cái Mép (Cần Giờ). Ảnh: Lê Quỳnh Chiều ngày 15.9, đang ngồi uống chén nước trong một quán nhỏ ở vùng thôn quê tại xã Hòa Phú, khu vực giáp ranh xã Trung An, huyện Củ Chi, bỗng mọi người ai cũng nhăn mũi. Theo hướng gió, một mùi thúi lùa vào giữa cảnh cây cối xanh mát, ông Hai Tuông, chủ quán phân trần với khách: “Mùi thúi từ kênh ngoài kia đó, thúi lắm, bất kể ngày đêm, dân ở trúng hướng gió nào hưởng mùi hướng đấy”. Ông Hai Tuông cho biết, từ ngày mấy công ty ở nơi khác về quanh đây, vùng quê này đã hết cảnh thanh bình như xưa. Từ công ty sản xuất phân bón, nhuộm, gỗ, sản xuất giấy, cơ khí, giày da… ban đầu rải rác, sau nhiều dần. Tất cả hình thành trong cụm công nghiệp Tân Quy, nằm trên quốc lộ 8 và len lỏi vào sâu khu dân cư, dàn trải qua địa bàn hai xã: Tân Thạnh Đông và Trung An. Ông Hai Tuông kể: dù nằm cách nhà ông gần 2km, nhưng mùi hôi như cá ươn, con mọt phát sinh từ bánh dầu đậu của một công ty sản xuất phân bón cứ theo đợt lại tràn vào nhà ông và người dân xung quanh. “Dân kêu nhiều lần với chính quyền, nhưng có mấy người đến, rồi đi, tình trạng này vẫn không mấy cải thiện”, ông Hai Tuông thở dài nói. Cách đó không xa, tại ấp 4, xã Hòa Phú, ông Phan Văn Vợi ngao ngán: “Nước giếng nhà tui đổi màu hết rồi, uống mùi khó chịu lắm”. Gia đình ông Vợi là một trong số ít gia đình nghèo, nằm kế một công ty giấy từ Hóc Môn dời về sản xuất, được công ty này chủ động đóng giếng “tặng” khi nghe tin dân phản ánh mạch nước ngầm đã bị ảnh hưởng. Theo ông Vợi, xưa dân ở đây đóng giếng chỉ khoảng 10 – 20m, nay phải tự đóng sâu xuống 60m, cá biệt có trường hợp tới 100m. Tại ấp 4, xã Đông Thạnh, Hóc Môn, ông Năm Mường chỉ tay về cánh đồng hoang vắng tiếc nuối: “Sáu năm trước đây, ở đây trồng cấy gì cũng tốt lắm nghen, không thế này đâu”. Ông bảo lúa trồng không được nữa vì nước rạch Dừa đã ô nhiễm bởi các nhà máy, xí nghiệp thải ra từ đầu nguồn hết rồi, “bọn tui kêu muốn thấu trời xanh!” Còn tại xã Tân Phú Trung, Củ Chi, ông Huỳnh Văn Nị, chủ tịch UBND xã cho biết, cứ vài ba ngày, xã lại nhận được phản ánh về ô nhiễm của người dân sống quanh khu vực khu công nghiệp Tân Phú Trung… Bà Phạm Hoàng Thủy Nguyên, phó phòng Tài nguyên và môi trường quận Bình Thạnh cho biết, nằm trong khu dân cư, hiện quận còn năm cơ sở gây ô nhiễm môi trường, trong đó ba cơ sở thuộc công ty nhà nước, chưa di dời được. Như công ty TNHH một thành viên Kỹ nghệ súc sản Vissan, dự kiến sẽ di dời cơ sở đến Bến Lức, Long An, nhưng chưa biết đến khi nào mới đi; công ty cổ phần dệt may Gia Định Phong Phú chưa có kế hoạch di dời ra khỏi khu dân cư vì chưa tìm được mặt bằng. Khả quan hơn, công ty sơn Bạch Tuyết đã đầu tư xây dựng trong khu công nghiệp Hiệp Phước, huyện Nhà Bè, dự kiến cuối năm nay sẽ đi. Xí nghiệp chế biến thực phẩm Nam Phong tại phường 13, đường Nơ Trang Long, quận Bình Thạnh là một trường hợp khác. Nhiều năm nay, người dân tại đây luôn phải sống chung với cảnh xe chạy ra vào ầm ầm vào lúc 3 giờ sáng, mùi khét từ lông heo bốc lên nồng nặc, sáng ngủ dậy bước ra khỏi nhà thấy cả đống huyết heo rơi vãi… Sống trong ô nhiễm tiếng ồn, mùi hôi thối bốc lên quanh năm, người dân đã nhiều lần đề nghị quận và thành phố xử lý, di dời, nhưng đến nay, tình trạng này vẫn chưa chấm dứt. Báo cáo trước đây với quận Bình Thạnh, theo kế hoạch, Nam Phong sẽ di dời về xã Tân Thạnh Tây, huyện Củ Chi với diện tích khoảng 81ha, trong đó khuôn viên nhà máy là 12ha, công suất thiết kế 240 con heo/giờ (2.000 con heo/ngày), với tổng vốn đầu tư là 200 tỉ đồng, dự kiến hoàn thành xây dựng vào năm 2012, nhưng di dời khi nào thì chưa biết. Tại quận Thủ Đức, hiện còn hai nhà máy sữa của công ty cổ phần Sữa Việt Nam và công ty đóng tàu của Vinashin, nhà máy ximăng vẫn đang hoạt động. Các đơn vị này đã hạn chế gây ô nhiễm, nhưng không có chiến lược di dời. Theo ông Phạm Văn Danh, tổ trưởng tổ tài nguyên, phòng Tài nguyên và môi trường quận Thủ Đức, hiện quận này còn 16/79 doanh nghiệp thuộc danh sách di dời của thành phố trước đây chưa chịu đi. Dù quận Thủ Đức đã vận động các doanh nghiệp này vào các khu công nghiệp, nhưng khó, do các công ty không đủ khả năng về vốn… Do vậy, theo ông Danh, hiện quận chỉ kiểm tra quản lý các cơ sở này có chấp hành luật môi trường hay không, nếu cơ sở vi phạm sẽ xử phạt theo nghị định 117 mới ban hành. Rút tên vẫn chưa quên xả lén Theo quyết định 64 của Thủ tướng Chính phủ, TP.HCM có 37 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng cần xử lý triệt để. Đa số cơ sở trong 37 cơ sở này đồng thời cũng nằm trong danh sách chương trình di dời của thành phố. Theo báo cáo mới đây của sở Tài nguyên và môi trường, 19/37 cơ sở đã thực hiện xử lý ô nhiễm xong, nhưng chưa làm thủ tục cấp giấy chứng nhận, hoặc đang được thẩm định, bốn cơ sở đã giải thể, hoặc phá sản. Còn lại bảy cơ sở đang triển khai các biện pháp xử lý ô nhiễm triệt để thì có đến năm “ông” trực thuộc bộ Công thương, bộ Xây dựng, bộ Quốc phòng. Có doanh nghiệp bị điểm danh ngay từ năm 2002 như: công ty liên doanh TNHH tole Posvina, nhưng đến nay, vẫn đang “nỗ lực triển khai xử lý ô nhiễm”. Đáng nói hơn, trong bảy đơn vị đã được chứng nhận hoàn thành các biện pháp xử lý ô nhiễm triệt để, đã được rút tên khỏi quyết định 64 thì mới đây có doanh nghiệp bị bắt quả tang gây ô nhiễm môi trường, như: công ty dệt may Thành Công lén xả nước thải chưa xử lý ra môi trường, bị phạt 45 triệu đồng; lò giết mổ của công ty TNHH một thành viên kỹ nghệ súc sản Vissan xả nước thải và khí thải vượt chuẩn cho phép, đang bị đề nghị xử phạt 55 triệu đồng… Theo quyết định 64 của Thủ tướng Chính phủ, TP.HCM có 37 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng cần xử lý triệt để. Đa số cơ sở trong 37 cơ sở này đồng thời cũng nằm trong danh sách chương trình di dời của thành phố. Theo báo cáo mới đây của sở Tài nguyên và môi trường, 19/37 cơ sở đã thực hiện xử lý ô nhiễm xong, nhưng chưa làm thủ tục cấp giấy chứng nhận, hoặc đang được thẩm định, bốn cơ sở đã giải thể, hoặc phá sản. Còn lại bảy cơ sở đang triển khai các biện pháp xử lý ô nhiễm triệt để thì có đến năm “ông” trực thuộc bộ Công thương, bộ Xây dựng, bộ Quốc phòng. Có doanh nghiệp bị điểm danh ngay từ năm 2002 như: công ty liên doanh TNHH tole Posvina, nhưng đến nay, vẫn đang “nỗ lực triển khai xử lý ô nhiễm”. Đáng nói hơn, trong bảy đơn vị đã được chứng nhận hoàn thành các biện pháp xử lý ô nhiễm triệt để, đã được rút tên khỏi quyết định 64 thì mới đây có doanh nghiệp bị bắt quả tang gây ô nhiễm môi trường, như: công ty dệt may Thành Công lén xả nước thải chưa xử lý ra môi trường, bị phạt 45 triệu đồng; lò giết mổ của công ty TNHH một thành viên kỹ nghệ súc sản Vissan xả nước thải và khí thải vượt chuẩn cho phép, đang bị đề nghị xử phạt 55 triệu đồng…