Nữ phó tổng thống Zimbabwe, bà Joice Mujuru bị dính vào âm mưu ám sát Tổng thống Mugabe, theo báo Sunday Mail thuộc nhà nước Zimbabwe hôm 16.11. Đây là diễn biến mới nhất trong cuộc đấu đá giữa các bè phái của đảng Liên hiệp quốc gia Zimbabwe châu Phi - Mặt trận giải phóng (ZANU-PF) cầm quyền, ngay trước thềm đại hội đảng này vào tháng 12 tới.

Phó tổng thống Mujuru và Tổng thống Mugabe

Tờ Sunday Mail khẳng định Rugare Gumbo, người phát ngôn ZANU-PF là chủ mưu. Ông là một đồng minh của bà Mujuru, người được cho là sẽ kế ngôi tổng thống nếu như ông Mugabe (90 tuổi) từ chức hoặc qua đời. Hai ông bà từng cùng tham gia cuộc chiến tranh du kích để giành độc lập khỏi Anh.

Bộ trưởng Tư pháp Emmerson Mnangagwa cũng là một ứng cử viên sáng giá, nhưng Đệ nhất phu nhân Grace Mugabe cũng muốn kế ngôi của chồng. Người trong cuộc nói ông Mugabe nay chỉ toàn nghe lời khuyên của vợ. Bà Grace cũng được gọi là “Grace buôn vua” trong đảng cầm quyền.

Bà Grace đang muốn một suất phó tổng thống để có thể kế ngôi của chồng bà, đã liên tục chỉ trích bà Mujuru, công khai tuyên bố rằng bà không muốn Mujuru kế ngôi.

Nhưng một số đảng viên phẫn nộ, cho rằng bà không xứng đáng làm lãnh đạo một quốc gia đang chật vật đối phó nạn thất nghiệp cao cùng những vấn nạn xã hội.

Một chủ mưu vụ ám sát khác là Didymus Mutasa, một cán bộ cấp cao của đảng cầm quyền, theo tờ Sunday Mail.

Không dẫn nguồn tin nào, tờ báo nhà nước này còn nói nhóm âm mưu đã gặp “những sát thủ tiềm năng”ở Nam Phi và Israel.

Ngày 16.11, tờ Herald (thuộc chính phủ Zimbawe) cho biết Bộ chính trị ZANU-PF trong cuộc họp các lãnh đạo cấp cao ZANU-PF đêm 14.11 đã đỉnh chỉ hoạt động đảng 5 năm dối với Gumbo và ủy viên trung ương đảng Enoch Porusingazi, khai trừ đảng đối với cán bộ lão thành Jabulani Sibanda.

Hai người đầu được cho là ủng hộ bà Mujuru, Sibanda bị khai trừ vì ông không chịu về phe bà Grace, người dùng ngân sách quốc gia và trực thăng chính phủ để đi khắp nước, mở những cuộc đả kích đối thủ Mujuru, buộc tội bà này gây chia rẽ trong đảng và âm mưu lật đổ tổng thống Mugabe.

Tờ Daily News dẫn nguồn tin khác từ Bộ Chính trị ZANU-PF, rằng tình báo Zimbabwe đã có một đoạn băng ghi âm làm chứng cứ vụ mưu sát.

Đoạn băng ghi âm có lời được cho là của Gumbo, nói tổng thống Mugabe cần phải chấm dứt chỉ trích bà Mujuru, nếu không thì chính ông Mugabe sẽ bị cất khỏi quyền lực.

Gumbo cũng bị cách chức người phát ngôn của đảng, nói những cáo buộc ông âm mưu ám sát Tổng thống Mugabe là sự vu cáo.

Ông nói ông Mugabe đã mắng ông thậm tệ trong cuộc họp: “Chúng tôi bị kết án âm mưu lật đổ tổng thống và chính tổng thống buông ra lời buộc tội này.

Ông ta bảo chúng tôi đã có sai phạm, phải rời khỏi đảng, nhưng đây là một chiến dịch bôi nhọ để loại bỏ những người ủng hộ phó tổng thống”, theo báo Daily News ở Zimbabwe dẫn lời Gumbo.

Ông nói sắp tới sẽ công bố chi tiết cuộc họp, vốn bàn quy trình bỏ phiếu bất tín nhiệm một số tỉnh trưởng: “Tôi có tham gia tranh luận, nói chúng tôi phải là một đảng đoàn kết vững mạnh, và đó là lúc tổng thống buông ra những lời kết tội gây sốc mọi người.

Tổng thống nói muốn khai trừ tôi, và không ai nhảy vào bảo vệ tôi. Nhưng đừng lo ngại gì cả. Chẳng có vấn đề gì”.

Khi được hỏi các đồng chí có bảo vệ ông trong cuộc họp hay không, Gumbo nói luôn khó bảo vệ ai đó bị cáo buộc âm mưu lật đổ lãnh đạo đảng và nhà nước Zimbabwe.

Gumbo (giữa) từng lắng nghe tổng thống Mugabe (phải)

Trong khi các cán bộ lão thành ZANU-PF quá sợ nên không dám nói tiếp sau vụ cách chức Gumbo, những người biết chuyện xin giấu tên, đều nói ông Mugabe sẵn sàng vô hiệu hóa những đối thủ trong đảng.

Simon Khaya Moyo được chỉ định làm người phát ngôn lâm thời của ZANU-PF, không cho biết lý do cấm Gumbo sinh hoạt đảng.

Nhưng gần như hầu hết các ủy viên Bộ chính trị nói với báo Daily News đều nói: các hình thức kỷ luật này đều vi phạm quy định của đảng.Sibanda bị khai trừ đảng dù không bị đưa ra tiểu ban kỷ luật và không được tự bào chữa.

Ông Mugabe thường tố cáo các thế lực nước ngoài, gồm Anh và Mỹ, tính chuyện lật đổ ông. Các lãnh đạo phương tây thì chỉ trích ông Mugabe (cầm quyền ở Zimbabwe từ năm 1980 đến nay) đã có sự ngược đãi nhân quyền.

Vài tuần qua, ông Mugabe sử dụng các cơ quan an ninh như Tổ chức tình báo trung ương (CIO) và tình báo quân đội để “trừng trị” các đảng viên cao cấp được cho là ủng hộ phó tổng thống Mujuru.

Chiến tranh Lạnh Nga-Mỹ qua ngôn ngữ cơ thể hai Tổng thống Putin-Obama Căng thẳng với Nga, Mỹ phóng thử tên lửa phòng thủ đạn đạo Aegis

Mai Hà (theo AP)