Trong quá khứ, giáo sư Luật Bernhard Schlink từng nhiều lần đến Việt Nam để giảng dạy. Nhưng phải đến buổi giao lưu tại Hà Nội vừa qua, độc giả Việt Nam mới có cơ hội được trao đổi với ông về tác phẩm kinh điển – tiểu thuyết Người Đọc (The Reader).

60 phut cung “cha de” cua Nguoi doc - Anh 1

Nhà văn Bernhard Schlink (bên trái) trong buổi giao lưu cùng độc giả Hà Nội.

Ra đời năm 1995, tác phẩm của nhà văn Bernhard Schlink đã nhanh chóng gây chấn động văn đàn Đức khi đề cập vấn đề rất nhạy cảm là sự tha thứ của thế hệ trẻ nước Đức cho tội ác mà những người thuộc Đức quốc xã đã gây ra trong Thế chiến II.

75% giống Michael Berg

Người đọc kể về cuộc tình giữa Michael Berg - một cậu học sinh 15 tuổi và Hanna Schmitz - người phụ nữ ngoài 30 tuổi trong bối cảnh nước Đức những năm 1960. Hàng ngày, Michael đến nhà người tình để đọc sách cho cô nghe (Hanna không biết chữ) và ngủ lại đó. Mối quan hệ bí mật này kéo dài không lâu khi Hanna đột nhiên biến mất.

Nhiều năm sau, Michael mới gặp lại Hanna. Khi ấy anh đã trở thành một sinh viên trường luật còn cô là một trong những bị cáo trong phiên tòa xét xử những tội ác diệt chủng Holocaust. Cùng một lúc, Michael phải đối diện với hình ảnh của người phụ nữ mình yêu và hình ảnh của một kẻ sát nhân. Anh lặng nhìn Hanna chấp nhận bản án tù chung thân và không sao thoát khỏi nỗi dằn vặt khi nghĩ về việc tha thứ cho cô...

Trong buổi giao lưu với độc giả Việt Nam, nhà văn Bernhard Schlink tiết lộ, ông thấy mình giống nhân vật nam chính Michael Berg đến 75%. Ông là người thuộc thế hệ thứ hai lớn lên sau chiến tranh. Nhà văn người Đức và bạn bè đồng trang lứa ý thức rõ rằng lớp người đi trước đã phạm phải những sai lầm nghiêm trọng. Là sinh viên ngành Luật, ông Schlink đã từng được giảng viên đưa đến các phiên tòa xét xử những người có dính líu đến tội ác của Đức quốc xã. Chính những yếu tố ấy đã dần tích lũy trong nhà văn này để tạo một tác phẩm để đời.

“Tôi luôn bị dày vò bởi câu hỏi, liệu ta có thể yêu thương và tha thứ cho những người đã từng phạm tội ác? Nếu họ là cha mẹ, là anh chị, là người mình yêu thì mọi chuyện sẽ như thế nào?”, ông nói.

Việc tạo nên nhân vật Hanna có tâm hồn đẹp cũng khiến cho “đứa con tinh thần” của ông gặp trắc trở trong những ngày đầu ra mắt. Vào thời điểm ấy, các nhà phê bình văn học thường hiểu lầm rằng Schlink đã cố tình “tô hồng” để mọi người có thiện cảm với nhân vật nữ chính. Họ cho rằng kẻ phạm ác tội diệt chủng như thế phải là một con quái vật thay vì có những cảm xúc rất con người đến như vậy.

Nói về những áp lực khi Người đọc mới ra đời, Bernhard Schlink hóm hỉnh chia sẻ rằng, ông đã bỏ ngoài tai tất cả những lời chỉ trích, trừ nhận xét của... vợ ông.

Sự lựa chọn hoàn hảo

Vốn đam mê môn nghệ thuật thứ bảy, ngay sau khi hoàn thành Người đọc, Schlink đã nghĩ đến chuyện đưa tác phẩm lên màn ảnh rộng. Trong lần đầu gặp đạo diễn Stephen Daldry để trao đổi về kịch bản, ông Schlink đã cảm thấy rất hài lòng để giao phó tác phẩm cho đạo diễn này, dù cho nhiều chi tiết trong tiểu thuyết đã bị cắt bỏ và thay đổi.

Vậy là 13 năm sau khi ra mắt, Người đọc một lần nữa trở thành tâm điểm của những người yêu nghệ thuật trên thế giới khi được đạo diễn Stephen Daldry chuyển thể thành phim. Không chỉ thành công về mặt doanh thu với gần 109 triệu USD, bộ phim còn được nhận năm đề cử giải Oscar. Trong đó, diễn viên Kate Winslet đã giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất cho vai diễn Hanna Schmitz.

Buổi chiếu phim vừa qua tại Đại sứ quán Đức tại Hà Nội là lần thứ bảy mà ông Schlink theo dõi tác phẩm điện ảnh này. Dù vậy, khả năng diễn xuất của Kate Winslet vẫn khiến cho ông rất cảm động.

Tuy nhiên, nhiều người lại cho rằng một cô đào người Anh như Kate Winslet không thể hiện được chính xác hình ảnh của một sĩ quan Đức quốc xã. Thêm vào đó, vẻ đẹp của cô vô tình khiến cho người xem có thiện cảm với nhân vật...

Nói về điều này, “cha đẻ” của Người đọc khẳng định nữ minh tinh này là sự lựa chọn hoàn hảo. Điều mà ông Schlink thích nhất ở Kate Winslet không phải là nhan sắc của cô mà chính là gương mặt thể hiện được rất nhiều sắc thái tâm trạng, từ giận dữ, độc ác cho đến dịu dàng, ngây thơ.

“Việc người Anh hay người Đức đóng vai này đều không ảnh hưởng đến nhân vật. Điều quan trọng là cách mà diễn viên thể hiện. Tôi cho rằng chỉ có Kate mới có thể truyền tải được hình ảnh Hanna chính xác nhất như tôi đã mô tả”, ông Schlink chia sẻ.

Hoàng Quân