Những tưởng quan hệ Mỹ-CHDCND Triều Tiên sau chuyến thăm Bình Nhưỡng của cựu Tổng thống Mỹ Bin Clin-tơn (Bill Clinton) tháng 8-2009 sẽ tan băng, nhưng thực tế cho thấy, chưa có tín hiệu cải thiện rõ rệt nào trong quan hệ hai nước trong suốt 60 năm qua, kể từ khi sau Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953).

Chiến tranh Triều Tiên được cho là mở màn cho xung đột giữa phe tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa tại châu Á. Mặc dù tham chiến trong thời gian ngắn, Mỹ đã gửi tới chiến trường Đông Bắc Á gần 1,8 triệu quân, trong đó có hơn 36.900 người đã thiệt mạng. Tuy nhiên, thiệt hại về người của Triều Tiên còn lớn hơn nhiều. Nhân kỷ niệm 60 năm Ngày bùng nổ cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), hãng thông tấn chính thức KCNA của Triều Tiên mới đây dẫn một báo cáo nói rằng, thiệt hại do Mỹ gây ra kể từ khi bán đảo Triều Tiên bị chia cắt là 64,96 nghìn tỷ USD. Con số này bao gồm 26,1 nghìn tỷ USD bồi thường cho các hành vi "tàn bạo" của Mỹ làm hơn 5 triệu người Triều Tiên thiệt mạng, bị thương, bị bắt cóc hoặc mất tích. Báo cáo trên cũng cho rằng, tính đến năm 2005, các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Bình Nhưỡng đã làm nước này thiệt hại 13,7 nghìn tỷ USD, trong khi thiệt hại về tài sản ước tính là 16,7 nghìn tỷ USD… Chiến tranh đã lùi vào dĩ vãng được gần 6 thập kỷ, nhưng quan hệ chính trị-kinh tế giữa Mỹ và Triều Tiên vẫn chưa thể được khôi phục. Thực ra, dưới thời cầm quyền của cựu Tổng thống Bin Clin-tơn, quan hệ Bình Nhưỡng – Oa-sinh-tơn đã có những cải thiện đáng kể, một phần cũng nhờ vào quan hệ liên Triều tốt đẹp trong giai đoạn này với việc thực hiện Chính sách Ánh dương năm 1998 dưới thời cố Tổng thống Kim Tê Chung. Tuy nhiên, quan hệ Bình Nhưỡng-Oa-sinh-tơn lại bị đóng băng dưới thời Tổng thống Gioóc-giơ Bu-sơ. Oa-sinh-tơn luôn cho rằng, Bình Nhưỡng vi phạm nghiêm trọng các điều khoản trong nghị quyết của LHQ, đặc biệt là sau vụ Bình Nhưỡng tiến hành thử tên lửa tầm xa năm 2006. Vụ thử tên lửa này dường như đã “khai tử” cho nỗ lực ngoại giao ròng rã suốt nhiều năm qua giữa các bên liên quan. Trong khi đó, Bình Nhưỡng liên tục phản đối chính sách cấm vận của Mỹ, gây khó khăn cho cuộc sống của người dân nước này. Sự kiện ông Ô-ba-ma lên làm Tổng thống Mỹ với chính sách mềm dẻo hơn so với người tiền nhiệm đã được giới chức ở Triều Tiên quan tâm. Bất chấp sức ép từ các nghị sĩ Quốc hội sau một loạt các vụ thử tên lửa tầm trung và tầm ngắn, diễn tập quân sự trên biển Hoàng Hải của Triều Tiên, cũng như tiến trình đàm phán sáu bên về phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên lâm vào bế tắc, ông Ô-ba-ma vẫn tuyên bố không đặt Triều Tiên vào danh sách những quốc gia mà Oa-sinh-tơn cho là bảo trợ khủng bố. Triều Tiên cũng bày tỏ mong muốn cải thiện quan hệ với Mỹ khi có những hành động thiện chí như trả tự do cho hai nhà báo Mỹ bị Triều Tiên bắt giữ với tội danh xâm nhập biên giới trái phép sau chuyến thăm bất ngờ của ông Clin-tơn tới Bình Nhưỡng. Chuyến đi này được giới phân tích hy vọng không chỉ góp phần làm tan băng quan hệ giữa Triều Tiên với Mỹ và các đồng minh, trong bối cảnh chế độ Bình Nhưỡng bị LHQ gia tăng trừng phạt sau những vụ bắn thử tên lửa và thử nghiệm hạt nhân mà còn “mở đường cho đối thoại song phương về chương trình hạt nhân của Triều Tiên”. Nhưng vụ chìm tàu chiến Chơ-nan của Hàn Quốc tháng 3-2010 đã xóa tan những nỗ lực của hai bên khi cả Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản đều cáo buộc Triều Tiên là thủ phạm bất chấp Triều Tiên phủ nhận sự liên quan. Việc Hàn Quốc gửi bằng chứng cáo buộc Triều Tiên liên quan trong vụ đắm tàu lên Hội đồng Bảo an LHQ giống như “giọt nước làm tràn ly”, đẩy quan hệ liên Triều xuống mức thấp nhất kể từ sau chiến tranh Triều Tiên năm 1950-1953. Là một đồng minh của Hàn Quốc, Mỹ đương nhiên ủng hộ quyết định của Xơ-un, buộc "Triều Tiên phải lập tức xin lỗi và trừng phạt những kẻ phải chịu trách nhiệm vụ tấn công”, bằng không sẽ tăng cường cấm vận nước này. Đáp trả lại những tuyên bố mạnh mẽ đó, Triều Tiên cho biết sẽ cân nhắc xử lý tất cả những vấn đề liên quan để đáp trả lại chính sách thù địch chống Triều Tiên của Mỹ… Chưa biết tình trạng đối đầu giữa Mỹ và Triều Tiên sẽ kéo dài đến bao giờ và sẽ đi đến đâu, nhưng giới phân tích cho rằng, cả Mỹ và Triều Tiên đều hiểu rằng, kiềm chế và tiến hành đối thoại là biện pháp hữu hiệu để tránh một cuộc chiến như đã từng xảy ra trên bán đảo Triều Tiên cách đây 60 năm. Linh Oanh