QĐND Online - Sau hai ngày làm việc tích cực với gần 40 tham luận và gần 100 ý kiến thảo luận, chiều 12-11, tại Hà Nội, Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ 5 về Biển Đông với chủ đề “Biển Đông: Hợp tác vì an ninh và phát triển ở khu vực” do Học viện Ngoại giao phối hợp với Hội Luật gia Việt Nam tổ chức đã thành công tốt đẹp.

QĐND Online - Sau hai ngày làm việc tích cực với gần 40 tham luận và gần 100 ý kiến thảo luận, chiều 12-11, tại Hà Nội, Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ 5 về Biển Đông với chủ đề “Biển Đông: Hợp tác vì an ninh và phát triển ở khu vực” do Học viện Ngoại giao phối hợp với Hội Luật gia Việt Nam tổ chức đã thành công tốt đẹp.

Điểm nhấn của từng phiên thảo luận được các chủ tọa điểm lại trước khi kết thúc hội thảo

Phát biểu bế mạc Hội thảo, GS. Lê Minh Tâm, Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam đã nhấn mạnh 5 “đồng thuận lớn” đã đạt được.

Thứ nhất là các đại biểu đều nhất trí hòa bình, ổn định và tự do hàng hải ở Biển Đông là lợi ích chung của tất cả các bên liên quan và của cộng đồng quốc tế nói chung.

Thứ hai, vấn đề Biển Đông không chỉ thuần túy là vấn đề tranh chấp chủ quyền và quyền chủ quyền, mà còn liên quan đến các vấn đề rộng lớn hơn là các chuẩn mực và nguyên tắc của quan hệ quốc tế và sự vận hành của hệ thống luật pháp quốc tế. Vì vậy, các bên liên quan đến tranh chấp Biển Đông phải ứng xử một cách thận trọng và có tinh thần trách nhiệm cao.

Thứ ba, các đại biểu mong muốn luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật biển của Liên hợp quốc năm 1982 (UNCLOS 1982) là cơ sở để các bên xây dựng lòng tin, làm rõ yêu sách, phân định, thu hẹp các yêu sách vùng biển chồng lấn và thúc đẩy các biện pháp hợp tác ở Biển Đông.

Thứ tư, có nhận thức chung rằng, nếu các bên liên quan có thiện chí hợp tác và nghiêm túc tôn trọng các chuẩn mực, nguyên tắc hợp tác của luật pháp quốc tế thì hoàn toàn có khả năng tìm kiếm giải pháp hợp tác cho vấn đề Biển Đông.

Và đồng thuận cuối cùng là mong muốn ASEAN, với vai trò là tổ chức an ninh ở khu vực, có vai trò trung tâm trong các cơ chế hợp tác an ninh khu vực, sẽ đóng một vai trò to lớn hơn trong việc tạo ra môi trường thuận lợi để các bên liên quan đối thoại, xây dựng lòng tin, kiểm soát tranh chấp và tìm kiếm giải pháp cho vấn đề Biển Đông.

“Một ASEAN đoàn kết và có tiếng nói chung sẽ đóng góp tích cực cho tình hình Biển Đông, vì vậy, các bên liên quan, nhất là các nước lớn, có lợi ích chung trong việc giúp ASEAN củng cố đoàn kết và thống nhất”, GS. Lê Minh Tâm nhấn mạnh.

Qua hai ngày hội thảo trong không khí cởi mở, thẳng thắn và thực chất với mong muốn đóng góp thiết thực vào việc thúc đẩy hợp tác vì hòa bình, ổn định ở Biển Đông và khu vực, dù đánh giá tình hình Biển Đông năm 2013 có phần được cải thiện, nhưng nhiều học giả cho rằng vẫn tiềm ẩn nguy cơ bất ổn và trong những năm tới, Biển Đông vẫn tiếp tục là khu vực tồn tại tranh chấp, bị tác động của sự cạnh tranh Trung-Mỹ. Vì vậy, ASEAN cần duy trì đoàn kết và giữ vững vai trò trung tâm của mình.

Trong khi tranh chấp chưa được giải quyết hoàn toàn, các bên cần thúc đẩy việc thảo luận Bộ Quy tắc ứng xử (COC) để quản lý căng thẳng và ngăn ngừa xung đột tại Biển Đông. COC cần có các quy định rõ ràng theo các lĩnh vực và các bên có lợi ích liên quan nhằm điều chỉnh các hành vi trong các khu vực biển chồng lấn, đồng thời có cơ chế rà soát và báo cáo để giám sát quá trình thực hiện của các bên.

Liên quan đến quá trình thực thi DOC và triển vọng đàm phán và ký kết COC, các học giả nhận định đã có những tiến triển tích cực, Trung Quốc và ASEAN đã thống nhất được Hướng dẫn thực thi DOC và trên cơ sở đó các dự án hợp tác bước đầu đã được triển khai. Tuy nhiên, các học giả cũng nhận định rằng, các quy định của DOC chưa đủ sức mạnh để tạo ra một khuôn khổ pháp lý điều chỉnh các hành động của các bên tại Biển Đông. Vì vậy, song song với quá trình đàm phán tiến tới COC, các học giả cũng đề xuất các biện pháp hợp tác nghề cá, thành lập một công viên biển hòa bình, tiến hành nghiên cứu khoa học chung, khảo sát về các điều kiện địa lý tại các đảo trong Biển Đông ... trong khi chờ đợi một giải pháp cuối cùng cho tranh chấp và biện pháp để bảo tồn tài nguyên thiên nhiên ở Biển Đông.

Hội thảo quốc tế về Biển Đông lần thứ 5 đã khép lại, nhưng GS. Lê Minh Tâm hy vọng rằng, mỗi kỳ hội thảo sẽ mở rộng hiểu biết chung và đồng thuận chung để có thêm nhiều hành động chung đóng góp cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung cho các nước trong khu vực và cho cộng đồng quốc tế nói chung.

MAI HƯƠNG-VĂN DUYÊN