Nhóm khởi nghiệp dù có thân thiết đến mức độ nào cũng nên minh bạch quyền lợi, trách nhiệm của các thành viên bằng pháp lý.

Thân thiết đến mấy cũng phải rõ ràng bằng pháp lý

Nhiều vấn đề trong pháp lý có liên quan đến doanh nghiệp khởi nghiệp được chia sẻ tại buổi đào tạo do Saigon Innovation Hub (thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM) phối hợp với cộng đồng Angels 4 US và công ty An Luật thảo luận sôi nổi.

Luật sư (LS) Đinh Thị Quỳnh Như, CEO và giám đốc công ty An Luật cho biết, vấn đề pháp lý với doanh nghiệp khởi nghiệp cần được đầu tư theo “vòng đời” của doanh nghiệp. Các startup cần phải nắm chắc doanh nghiệp của mình đang ở giai đoạn nào để có xác định vấn đề pháp lý nào là quan trọng với mình trong khởi nghiệp.

“Theo tôi, đa số các doanh nghiệp khởi nghiệp hiện nay đang ở giai đoạn thứ nhất là tìm kiếm và kiểm chứng sản phẩm, dịch vụ với khách hàng. Do đó, những vấn đề pháp lý cần được quan tâm đó là: sở hữu trí tuệ, thủ tục đăng ký kinh doanh, pháp lý với nhà đầu tư…”- LS Như cho biết.

Yeu nhau ma cung khoi nghiep cung nen… ky hop dong - Anh 1

LS Đinh Thị Quỳnh Như (bìa trái) là người có hơn 14 năm kinh nghiệm trong việc giải quyết các vấn đề pháp lý hỗ trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và doanh nghiệp khởi nghiệp. Ảnh: Hà Thế An.

Về vấn đề pháp lý cho nhóm khởi nghiệp, LS Như cho rằng, dù mối quan hệ giữa những người cộng sự có thân thiết đến đâu cũng phải rõ ràng, minh bạch về mặt pháp lý.

“Thường các nhóm khởi nghiệp làm việc theo dạng thỏa thuận bằng miệng với nhau. Song, theo tôi, các bạn cần phải có một văn bản thật rõ ràng để xác định cụ thể vai trò, vị trí, trách nhiệm, quyền lợi của mỗi thành viên. Có làm được điều đó thì các nhóm khởi nghiệp mới có một nhóm mạnh”- LS Như chia sẻ.

Theo người sáng lập An Luật, yếu tố then chốt trong thành bại của một dự án khởi nghiệp chính là con người. Dự án khởi nghiệp có hay ho đến đâu, sản phẩm, dịch vụ có tốt đến đâu mà nhóm sáng lập xảy ra “lục đục” thì dự án đó chắc chắn cũng thất bại.

Việc xây dựng một “hành lang pháp lý” cho mỗi thành viên nhóm khởi nghiệp sẽ minh bạch mọi vấn đề liên quan nếu dự án khởi nghiệp xảy ra bất trắc, rủi ro. Đây được xem như công cụ để đo lường hiệu quả trách nhiệm của các thành viên nhóm.

LS Như lấy ví dụ cụ thể về một thành viên trong nhóm cảm thấy dự án đó không có tương lai và rút lui khỏi dự án khởi nghiệp. Sau đó, dự án khởi nghiệp thành công, người rút lui đó cảm thấy “ấm ức” và chia sẻ những thông tin bí mật của dự án trên mạnh, có thể làm ảnh hưởng đến sự phát triển dự án. “Do vậy, cần phải xây dựng những quy định chặt chẽ bằng văn bản để startup có thể chủ động trước những tình huống không hay xảy ra”- LS Như nói.

Cũng về vấn đề nhân sự trong khởi nghiệp, chị Như khuyến nghị các startup nên sử dụng lao động ở dạng hợp đồng dân sự. Khi sử dụng hợp đồng dân sự người sử dụng lao động sẽ được “giải phóng” ở nhiều quy định so với những điều khoản trong hợp đồng lao động.

Đăng ký SHTT khi sản phẩm đã “chín muồi”

Chia sẻ về vấn đề sở hữu trí tuệ (SHTT) LS Quỳnh Như cho biết startup với đặc thù là tạo ra những sản phẩm, dịch vụ hoàn toàn toàn mới và có khả năng tăng trưởng lớn thì hãy đăng ký bảo hộ SHTT. Đây là công cụ để startup tránh xâm phạm quyền SHTT người khác và tránh bị người khác xâm phạm quyền SHTT của mình.

Yeu nhau ma cung khoi nghiep cung nen… ky hop dong - Anh 2

Buổi đào tạo có sự tham gia của rất nhiều đại diện các doanh nghiệp khởi nghiệp và SME. Ảnh: Hà Thế An.

Tuy nhiên, quan trọng nhất là doanh nghiệp khởi nghiệp phải xác định thời điểm nào thì nên đăng ký SHTT. Đó là khi sản phẩm có khả năng tăng trưởng mạnh và chiến lược phát triển đúng đắn.

Cùng với vấn đề SHTT, LS Quỳnh Như cho rằng, startup cần phải xây dựng thương hiệu cho riêng mình bằng cách tạo ra lượng khách hàng sử dụng sản phẩm, dịch vụ. Quá trình xây dựng thương hiệu sẽ tạo ra những cảm nhận rất riêng của khách hàng đối với thương hiệu đó.

“Các doanh nghiệp khởi nghiệp hãy chỉ đăng ký độc quyền về nhãn hiệu khi xây dựng được thương hiệu trong lòng khách hàng bằng những sản phẩm, dịch vụ có giá trị”- LS Quỳnh Như nhấn mạnh.

Luật sư Quỳnh Như cho rằng, doanh nghiệp khởi nghiệp cũng phải minh bạch mọi vấn đề pháp lý với nhà đầu tư như vấn đề phân chia lợi ích, rủi ro khi dự án tạm dừng, các chi tiêu trong quá trình hợp tác, quyền quyết định trong dự án….

“Khi nhà đầu tư bỏ tiền vào các dự án khởi nghiệp cũng là lúc các startup sẽ bị “pha loãng cổ phần”. Trường hợp nhà đầu tư bỏ vốn vào quá nhiều sẽ dẫn đến startup sẽ mất đi quyền quyết định và có nguy cơ bị “thâu tóm”. Do đó, các bạn khởi nghiệp phải xác định mục đích trong quá trình hợp tác của mình với nhà đầu tư là gì để có những quy định rõ ràng với nhà đầu tư ngay từ đầu”- LS Quỳnh Như nói.

Hà Thế An