Tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, từ đầu tháng 10 đến nay, giá cá tra liên tục tăng mạnh, hiện ở mức 22.200 đến 22.500 đồng/kg. Giá cá tra tăng là do nguồn cung bị giảm sút khi trước đó nhiều hộ bỏ nuôi.

Xuat khau ca tra va chuyen thieu - thua nguyen lieu - Anh 1

Mặt khác do nhu cầu tiêu thụ thủy sản của các nước nhập khẩu đang tăng cao nhằm phục vụ tiêu dùng dịp Giáng sinh và năm mới 2017. Trước tình hình đó, người nuôi trong vùng lại đổ xô nuôi cá tra sau một thời gian “treo ao”. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, diện tích nuôi cá tra tháng 10-2016 tăng đột biến. Tính chung sau 10 tháng của năm 2016, các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã thả nuôi 5.352 ha, tăng 4% so với cùng kỳ. Sản lượng thu hoạch ước đạt 996 nghìn tấn, tăng 9,1% so với cùng kỳ năm 2015.

Dù có mức tăng như vậy, nhưng theo dự báo của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), các doanh nghiệp cá tra vẫn thiếu nguyên liệu cho xuất khẩu thời gian tới. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đã tăng mức giá thu mua nhưng vẫn không có nguồn cung. Điều này không có gì lạ nếu ngược thời gian trở lại vào cuối năm 2015, đầu năm 2016, khi thị trường cá tra trầm lắng, giá cá tra nguyên liệu đã giảm xuống mức kỷ lục, chỉ còn từ 18 nghìn đến 19 nghìn đồng/kg, thấp hơn cả giá thành sản xuất, khiến hộ nuôi điêu đứng. Bỏ ao, chuyển nghề là giải pháp nhiều người dân lựa chọn.

Thiếu - thừa nguồn cá tra nguyên liệu phục vụ xuất khẩu là chuyện không mới, đã lặp đi lặp lại trong nhiều năm, không khác gì cảnh “mất mùa được giá, được mùa mất giá” của nhiều loại nông sản khác, và người nuôi luôn rơi vào tình trạng lỗ nặng. Doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cũng tổn thất nặng nề. Theo VASEP, do thiếu nguyên liệu, trong tháng 11 này, các nhà máy chế biến sẽ phải giảm công suất tới 30% so với tháng trước, trong khi nhu cầu của thị trường từ tháng này trở đi dự báo tăng từ 40% trở lên. Đó cũng là lý do mà mục tiêu đến năm 2016 kim ngạch xuất khẩu cá tra của nước ta đạt 2 đến 2,3 tỷ USD (theo Quyết định số 3885/QĐ-BNN-TCTS về việc phê duyệt quy hoạch nuôi, chế biến cá tra vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn năm 2014) không thực hiện được. Thực trạng này một lần nữa báo động về những bất ổn trong ngành hàng xuất khẩu được coi là mũi nhọn của ngành thủy sản, nhất là vấn đề bảo đảm sản xuất theo quy hoạch, kế hoạch và thích ứng nhanh với thị trường. Chính vì vậy, thời gian tới đây, nhiệm vụ tái cấu trúc ngành cá tra phải đặt việc nghiên cứu thị trường tiêu thụ trở thành một trong những nhiệm vụ hàng đầu, từ đó có quy hoạch chi tiết về diện tích, sản lượng và triển khai thực hiện quy hoạch đó một cách nghiêm túc, ổn định.