Nếu mùa thu Hà Nội khiến người ta yêu nhất, thì xôi Hà Nội chắc có lẽ là thứ quà sáng gắn bó, nhớ nhất khi đến mảnh đất này.

Nhắc đến Hà Nội , người ta thường chỉ nhớ rằng nơi đó có phở, có bún, có bánh tôm hồ Tây... mà quên mất rằng Hà Nội còn có món xôi dân dã mà ngon tuyệt. Dù cho bây giờ hàng quán ở khắp nơi, bao nhiêu món ngon, bao nhiêu món lạ thì xôi vẫn là thứ tôi thích nhất. Có đi đâu xa thật là xa thì vẫn thèm nghe tiếng rao quà sáng của người Hà Nội, 'ai… cơm nắm, xôi, bánh giò, bánh rán… đây…'.

Sở dĩ thời sinh viên, tôi và bạn bè gắn bó nhiều nhất với xôi sáng vì rẻ. Vừa rẻ vừa ngon lại chắc bụng. Xôi sáng thì dễ kiếm không, lắm lúc chẳng cần tìm đâu xa, chỉ cần ra đường là đã thấy những gánh hàng rong của các bà, các mẹ cũng đã đủ lựa chọn rồi. Bởi vậy hồi sinh viên chúng tôi hay đùa với các cô bán xôi: 'U ơi, U đã nuôi sống tụi con trong những ngày lầm than cơ cực này rồi', cầm bọc xôi trên tay lúc nào mặt cũng hớn hở thấy rõ.

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 1

Xôi Hà Nội là một món quà sáng đặc trưng được nhiều người ưa chuộng.

Xôi mùa nào cũng ăn được, nhưng phải đến cái mùa lành lạnh này, được cầm trên tay một nắm xôi nóng nghi ngút khói sẽ khiến một buổi sáng như được nạp đầy năng lượng, có khi no nguyên cả một ngày. Giờ đi làm rồi, sáng ngủ dậy muộn vội vã sợ trễ giờ làm nhưng vẫn cố đáp vội xe bên vệ đường để mua thêm gói xôi.

Đặc biệt nhất ở Hà Nội là xôi xéo lá sen. Nói gì thì nói, món này chỉ riêng hương vị ở Hà Nội mới có. Mỗi lần mua gói xôi xéo là đôi bàn tay cô bán xôi lại thoăn thoắn, nắm những nắm xôi vàng óng cho vào mảnh lá sen xanh mướt, thơm mùi gạo nếp, cho ít hành khô thơm phức, đậu xanh đồ chín giã mịn, rưới thêm lớp mỡ hành beo béo. Còn gì ngon lành, ngọt ngào hơn thế!

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 2

Xôi xéo - một trong những món xôi được yêu thích nhất.

Cũng chẳng ai lý giải được tại sao xôi xéo lại gọi là xôi xéo, sao không gọi luôn là xôi xối hành mỡ. Có người đoán già đoán non gọi xôi xéo là bởi hành động nắm xôi thuần thục, xắt đậu xanh mỏng mảnh khéo léo của cô bán hàng. Xem ra cũng có lý. Trên gánh xôi xéo của các mẹ có bao nhiêu là thứ, nào xôi xéo vàng ươm, nào mỡ, hành khô, ruốc, cách xa hàng chục mét vẫn thấy ngào ngạt hương thơm.

Bên cạnh xôi xéo thì còn xôi ngô, bánh khúc. Xôi ngô bung có màu vàng chanh, hạt xôi mềm, dẻo, nở bung, xôi và ngô quyện lấy nhau. Cũng như xôi xéo không thể nào thiếu đậu xanh, nắm thành nắm trong lá hoặc tờ báo cũ.

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 3

Ngoài xôi xéo, còn có xôi lạc, xôi gấc, xôi bánh khúc...

Xôi bánh khúc cũng là một món khiến người ta phải nhớ, hầu như sáng nào, đêm nào cũng có chiếc xe đạp cũ cọt kẹt đi qua xóm trọ với lời rao 'Xôi lạc, bánh khúc đây'. Thứ xôi dậy mùi thơm rất đặc trưng của lá khúc, vị cay nồng của hạt tiêu, vị dẻo, căng mịn của hạt xôi và quyện trong vị ngạy ngậy của đậu xanh nữa, mùa lạnh mà cắn một miếng nóng hổi thì không khỏi xuýt xoa.

Giờ thì ở Hà Nội người ta có thêm nhiều loại xôi mới nữa rồi. Được cái lại lắm thứ ăn kèm, nào chả, nào trứng kho, trứng rán, cá rô đồng, xúc xích, thịt gà, xá xíu, lạp xưởng… Khi mua nhớ dặn rưới thêm một ít nước thịt kho hay sốt chua ngọt thơm thơm, thêm đĩa dưa chuột muối đặt thêm trên bàn ăn cũng ngon hết sẩy.

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 4

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 5

Xôi được đựng trong những chiếc thúng nhỏ, mỗi tầng một là một loại xôi khác nhau.

Xuân hạ thu đông, cứ thế nhàng nhàng, từ lúc trời còn chưa rõ mặt người đã nghe những tiếng rao êm ru, lướt qua từng con ngõ nhỏ. Xôi Hà Nội là món quà sáng truyền thống bình dị, đơn giản đã cùng biết bao thế hệ lớn lên theo thời gian. Cũng may món xôi này không trở thành hoài cổ, nên mỗi sáng vẫn mỉm cười khi nhìn thấy những gánh hàng rong, nào xôi xéo, xôi ngô, xôi thịt…

Sáng nay ra đường hít hà không khí thu đầy lồng ngực, dù vội vã đến chỗ làm vẫn không quên gọi: 'U ơi, cho con gói xôi xéo!'.

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 6

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 7

Tùy lựa chọn của người ăn, mỗi gói xôi đều được gói gọn gàng.

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 8

Ăn kèm với xôi là hành khô thơm phúc, ruốc hoặc vừng.

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 9

Người hán hàng khéo léo đùm xôi thành từng bọc nhỏ. Trong cùng là một lớp lá xanh (lá chuối hoặc lá rong), sau đó mới đến lớp giấy báo và túi nilon để giữ nhiệt.

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 10

Người bán hàng chuẩn bị sẵn gia vị đi kèm để phục vụ khách hàng.

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 11

Xôi được bán ở khắp mọi nơi, trước của những công ty, trường học, trên hè phố...

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 12

Trước những cửa hàng tạp hóa...

Xoi Ha Noi - Qua sang binh di rat rieng cua nguoi Ha thanh - Anh 13

Ngay trước cửa nhà...

Ảnh: Nguyễn Việt Anh

Theo Dung Nhi/Baodatviet.vn