GS.VS Châu Văn Minh - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ, vừa cho biết, với sự cống hiến của các nhà hóa học Việt Nam, chất thải nguy hại ở các mỏ bauxite tại Tây Nguyên là bùn đỏ, đã trở thành nguyên liệu để sản xuất sắt, thép và vật liệu xây dựng tiên tiến thân thiện với môi trường.

Xoa bo am anh bun do chang? - Anh 1

Ôi, thật là một tin vui khủng khiếp và hiếm có!

Bởi lẽ đã từ lâu, bùn đỏ vẫn luôn luôn là một bóng ma ám ảnh không chỉ với những người dân sinh sống quanh vùng mà còn là nỗi lo của các cơ quan môi trường, của chính quyền nhiều cấp, không chỉ ở Việt Nam mà ở tất cả các quốc gia trên thế giới.

Vậy bùn đỏ là gì nhỉ? Như nhiều người đã biết, bùn đỏ là tên gọi một sản phẩm chất thải của công nghệ Bayer, phương pháp chủ yếu được áp dụng trong quá trình tinh luyện bauxite để sản xuất nhôm...

...Với quy hoạch phát triển bauxite ở Tây Nguyên, hai nhà máy alumin Nhân Cơ và Tân Rai thải ra lượng bùn đỏ khoảng 1,2 - 1,3 triệu tấn/năm.

Người ta chợt nhớ đến vụ vỡ đập chứa bùn đỏ ở Hungary năm 2010. Chỉ khoảng một triệu mét khối bùn đỏ từ một nhà máy alumina ở Hungary đã xả vào các vùng nông thôn xung quanh, làm chết 4 người và làm ô nhiễm một vùng rộng lớn.

Các hãng thông tấn đánh giá, đây là một thảm họa sinh thái mà Hungary chưa từng kinh qua và được cho là thảm họa sinh thái lớn nhất trong lịch sử chế biến nhôm và alumin. Mà thật trớ trêu, việc này lại xảy ra tại một quốc gia có truyền thống và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực này.

Vâng, thế mà nay, theo GS.VS Nguyễn Văn Hiệu - nguyên Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chia sẻ: “Tôi là Chủ tịch Hội đồng cấp Nhà nước nghiệm thu đề tài này nên đã nghiên cứu, tìm hiểu rất kỹ, phải nói đây là công nghệ có trình độ khoa học đứng hàng đầu trong số các nước nghiên cứu xử lý bùn đỏ”.

Thế là rõ rồi, đấy là kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học. Còn việc có biến chúng thành hiện thực hay không, quả là một quãng đường dài.

TS Vũ Đức Lợi - Phó viện trưởng Viện Hóa học, cho biết: “Cách nghiên cứu đột phá của chúng tôi là dùng khí dư của lò cao với hàm lượng CO khoảng 21% trộn với bùn đỏ, hoàn nguyên có kiểm soát từ dạng sắt không từ tính chuyển sang dạng sắt từ. Sau đó, thu hồi quặng sắt có thể làm gang, thép và chế tạo vật liệu không nung phục vụ xây dựng. Nhờ quy trình này mà tiết kiệm được nhiều năng lượng nên dự án có tính khả thi về kinh tế”.

Tuy nhiên, một công trình khoa học có trở thành hiện thực hay không, tất cả đều phải đặt trong một dấu hỏi hy vọng, vì lẽ lâu nay, ý kiến của các nhà khoa học thường chưa được tôn trọng đúng mức.

Cho nên, việc có xóa bỏ được ám ảnh bùn đỏ trong những người dân sinh sống quanh vùng, của các cơ quan môi trường, của chính quyền nhiều cấp... hay không, lại là một sự chờ đợi.

Nguyễn Hoàng Linh