Nghị định 62/2014/NĐ-CP của Chính phủ về xét tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân trong lĩnh vực Di sản văn hóa phi vật thể vừa có hiệu lực từ ngày 7/8/2014 đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ của công chúng bởi sự thiếu hợp lý.

CôngThương - Theo Nghị định, những người đủ tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân” phải tâm huyết với nghề, có cống hiến to lớn, tiêu biểu cho sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể; có thời gian hoạt động trong nghề từ 20 năm trở lên và đã được nhà nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”… Những yêu cầu này cho thấy, muốn trở thành Nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân buộc phải đạt danh hiệu nghệ nhân ưu tú. Điều này liệu có vô lý khi mà lớp các bậc nghệ nhân lão thành hiện nay đã ở tuổi “gần đất xa trời”?

Bên cạnh những bất cập về các tiêu chuẩn xét tặng thì chế độ cụ thể đối với nghệ nhân được phong tặng danh hiệu như: khoản tiền thưởng, chế độ ưu đãi bảo hiểm y tế… cũng là dấu hỏi chấm, không được quy định rõ trong nghị định.

Nhà nghiên cứu văn hóa Bùi Trọng Hiền- Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam- cho rằng, có quá nhiều bất cập trong tiêu chuẩn và thủ tục xét tặng danh hiệu. Việc các nghệ nhân phải có giải thưởng mới được xét tặng là không phù hợp thực tiễn. “Ở phía Nam, nhắc đến đờn ca tài tử là nhắc đến những cái tên Bảy Bá, Ba Tu, Văn Giỏi- những bậc thầy về đàn, những danh cầm nổi tiếng, nhưng không tham gia các cuộc thi để lấy giải thưởng. Cụ Nguyễn Phú Đẹ cũng là bậc thầy về đàn đáy, danh cầm ca trù cuối cùng còn lại của lớp nghệ nhân thế kỷ XX… nhưng chưa bao giờ đi thi, lấy đâu ra giải thưởng để làm hồ sơ” - ông Hiền phân tích.

Phú Thọ là vùng đất có rất nhiều nghệ nhân dân gian dồn hết tâm huyết truyền dạy cho lớp thế hệ sau, với mong muốn bảo tồn môn nghệ thuật của cha ông - hát Xoan. “Nghị định 62 là cơ sở pháp lý để tôn vinh, động viên và trả nghĩa cho những người đã cống hiến trong việc giữ gìn, bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc”- ông Phạm Bá Khiêm- Phó giám đốc Sở VH-TT&DL Phú Thọ- cho hay. Tuy nhiên, tiêu chí xét tặng quy định: Các nghệ nhân phải tích cực biểu diễn, truyền dạy. Với thực tế, rất nhiều nghệ nhân ở Phú Thọ lớn tuổi, nhiều cụ đã trên 100 tuổi, sức khỏe kém thì yêu cầu này rất khó áp dụng. Chưa kể đến việc, nghệ nhân phải tự làm hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác chuẩn bị hồ sơ đề nghị xét tặng; trong hồ sơ cần phải có băng, đĩa hình mô tả tri thức và kỹ năng đang nắm giữ… Đây là những yêu cầu mà nhiều nghệ nhân sẽ gặp lúng túng- ông Khiêm nhấn mạnh.

Thanh Tâm

PHẢN HỒI