TP.Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đang tích cực hỗ trợ người dân khởi kiện các doanh nghiệp xả thải khiến cá chết hàng loạt. Tuy nhiên, người dân xã Long Sơn, TP.Vũng Tàu vẫn còn nhiều lo lắng khi thủ phạm gây ra tình trạng cá chết là các nhà máy chế biến hải sản vẫn đang còn hoạt động, dù chính quyền địa phương đã cắt giảm công suất hoạt động chỉ còn 10%.

Xem xet khoanh no, xoa no cho nguoi dan ca be Long Son - Anh 1

Hỗ trợ người dân khởi kiện, khoanh nợ, xóa nợ

Ông Lê Xuân Tú - Chủ tịch UBND xã Long Sơn cho biết, hiện nay còn khá nhiều bà con đang gặp khó khăn như thiếu vốn để tái đầu tư, sản xuất. Vụ cá chết hàng loạt liên tục xảy ra thời gian qua khiến bà con rơi vào cảnh nợ nần chưa thể trả ngay lập tức mà phải đóng lãi hàng tháng. Một số hộ thậm chí đã bán hoặc cho thuê bè để có tiền trả nợ hoặc chuyển sang làm công việc khác.

Mới đây, UBND TP.Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã tổ chức đối thoại với người dân bị thiệt hại do cá chết gây ra từ ngày 10-15.10.2016 và thông báo kết quả điều xác định ban đầu nguyên nhân cá chết hàng loạt, đồng thời hướng dẫn người dân các thủ tục để xác minh thiệt hại, nhằm cung cấp bằng chứng cho tòa án khi khởi kiện.

Cơ quan chức năng đã hướng dẫn người dân kê khai, thống kê thiệt hại. Đại diện cơ quan chức năng cho biết, việc hỗ trợ người dân kê khai nhằm giúp họ có chứng cứ để chứng minh thiệt hại khi vụ việc được đưa ra tòa án giải quyết. Để tạo thêm sức nặng căn cứ pháp lý, sau khi người dân kê khai, UBND tỉnh BRVT sẽ tổ chức một đoàn phúc tra, khảo sát lại thiệt hại của người dân. “Người dân cần chứng minh được lý do vì sao cá chết, chứng minh số lượng, thiệt hại thực tế, từ đó kê khai gửi UBND xã Long Sơn tổng hợp” – ông Trần Văn Cường – PGĐ Sở NNPTNT tỉnh BR-VT cho biết. Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng đề nghị các hộ dân tiếp tục tổng hợp các khoản vốn vay ngân hàng gồm cả tiền vay gốc, tiền lãi, cụ thể ở ngân hàng nào cùng các chứng từ chứng minh, nhằm xem xét giúp người dân khoanh nợ, giãn nợ, thậm chí xóa nợ cho những hộ dân gặp khó khăn. Sau đó cho người dân vay ưu đãi.

Người dân rất ủng hộ việc kê khai thiệt hại, nhưng lại băn khoăn với bản kê khai do cơ quan chức năng lập ra với nội dung: “Phiếu kê khai thiệt hại do thiên tai…” là chưa chính xác, có thể gây thiệt hại cho người dân sau này. Theo ông Đoàn Văn Cóc, người dân xã Long Sơn, có nhiều nguyên nhân khiến cá chết, trong đó nguyên nhân chính là do các nhà máy xả thải ra cống thải số 6 khiến cá chết hàng loạt. Do đó, nếu nói thống kê cá chết là do thiên tai là chưa đúng.

Ông Trần Văn Cường – PGĐ Sở NNPTNT tỉnh BR-VT giải thích: “Đây chỉ là mẫu chung, chúng tôi hướng dẫn, người dân nếu thấy không đúng thì gạch bỏ và điền theo ý mình. Tuy nhiên, nếu xác định nguyên nhân thiệt hại là do thiên tai thì cũng sẽ có bồi thường thiệt hại cho người dân theo chính sách của Nhà nước”.

Theo thống kê, từ ngày 10-15.10.2016, có 254 tấn cá của 90 hộ dân xã Long Sơn, TP.Vũng Tàu bị chết, chủ yếu là cá Chim, cá Bớp đang vào giai đoạn thu hoạch. Ước tính giá trị thiệt hại khoảng 29 tỷ đồng. Hiện nay tình trạng cá chết vẫn đang diễn ra trên các bè cá của người dân nên các cơ quan chức năng đang tiếp tục theo dõi, thống kê.

Xem xet khoanh no, xoa no cho nguoi dan ca be Long Son - Anh 2

Cuôạc sống người dân gặp nhiều khó khăn. Ảnh tư liệu

Bao giờ giải quyết tận gốc bài toán “cá chết”?

Tại buổi đối thoại với người dân mới đây, ông Trần Văn Cường-PGĐ Sở NNPTNT tỉnh BR-VT cho rằng, để giải quyết tình trạng cá chết diễn ra liên tục, ngoài việc di dời các nhà máy đang diễn ra – khu vực di dời đang được xây dựng thì người dân cũng nên nuôi lồng bè với mật độ thưa để không xảy ra tình trạng cá chết. Tuy nhiên, thời điểm di dời các nhà máy này vẫn chưa được xác định, người dân vẫn tỏ ra rất bức xúc vì họ cho rằng đây là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng cá chết.

Theo người dân, nguyên nhân dẫn đến tình trạng cá chết trắng bè như vừa qua là do các doanh nghiệp chế biến hải sản xã Tân Hải (huyện Tân Thành) được hoạt động trở lại và đã xả thải cống số 6 chảy ra sông Chà Và gây nên tình trạng ô nhiễm. Ông Nguyễn Công Biên (người dân) cho rằng, cơ quan chức năng cho phép một số cơ sở hoạt động lại với công suất 10% nhưng thiếu giám sát chặt chẽ. Một số người dân chưa thỏa mãn với cách trả lời của Sở TN&MT tỉnh cho rằng các hoạt động của nhà máy đã được kiểm soát thông qua số điện, số nước! Bởi lẽ, nếu doanh nghiệp thuê xe bồn chở nước từ bên ngoài vào và sử dụng máy phát điện thì làm sao kiểm soát được?

Trong khi đó, ở một diễn biến khác, thanh tra của UBND tỉnh BRVT cũng đã có kết quả báo cáo thanh tra việc thực hiện quy định về bảo vệ pháp luật môi trường, đất đai và xây dựng tại 22 tổ chức, cá nhân hoạt động chế biến thủy hải sản và bột cá trên địa bàn xã Tân Hải, H.Tân Thành, tỉnh BRVT, vào cuối năm 2015, nhưng có 1 cơ sở đang tháo dỡ nên hoạt động thanh tra chỉ diễn ra trên 21 cơ sở. Trong đó, có 12 cơ sở chế biến hải sản và 9 cơ sở sản xuất bột cá. Tất cả 21 cơ sở này đều được cấp giấy đăng ký kinh doanh hoặc có giấy phép đầu tư do tỉnh cấp.

Trong quá trình kiểm tra, thanh tra phát hiện có 5 cơ sở sản xuất đông lạnh và surimi và một cơ sở chế biến bột cá đều có công suất thiết kế nhà xưởng, công suất thiết kế sản xuất thực tế của cơ sở vượt quá công suất thiết kế cho phép đã được phê duyệt. Các cơ sở này không lập lại thủ tục môi trường khi tiến hành mở rộng sản xuất theo quy định. Có 8/20 doanh nghiệp không thực hiện giám sát môi trường định kỳ, 12/20 cơ sở thực hiện không đầy đủ về tần suất, vị trí giám sát, thông số giám sát như đã cam kết. Thanh tra UBND tỉnh BR-VT cũng đã kiến nghị tổ chức cưỡng chế phá dỡ đối với 9 cơ sở bị xử lý theo quy định về xây dựng. Xem xét xử phạt đối với 5 cơ sở bị đình chỉ hoạt động có thời hạn và 5 cơ sở xả thải vượt quy chuẩn… Tuy nhiên, từ thời điểm đó đến nay các doanh nghiệp vẫn đang hoạt động.

Liên quan đến vụ cá chết hàng loạt vào thời điểm trước đây (9.2015), sau khi có kết luận của các cơ quan chức năng về nguyên nhân, người dân đã khởi kiện các doanh nghiệp xả thải tại xã Tân Hải, H.Tân Thành ra tòa đến nay cũng chưa được giải quyết dứt điểm. Ngày 26.10, TAND TP.Vũng Tàu đã tiến hành buổi hòa giải thương lượng đền bù giữa 33 hộ dân với 12 doanh nghiệp chế biến hải sản xã Tân Hải. Theo đơn khởi khiện của người dân, hồi tháng 9.2015, 14 doanh nghiệp chế biến hải sản đã xả thải ra môi trường khiến cá nuôi lồng bè chết hàng loạt, gây thiệt hại 18 tỷ đồng. Vừa qua đã có 2 doanh nghiệp thỏa thuận đền bù với người dân thành công, còn lại 12 doanh nghiệp chưa đồng ý nên tòa tiếp tục tổ chức thương lượng, hòa giải giữa hai bên.

Trong buổi thương lượng, luật sư và các hộ dân kiến nghị tòa án yêu cầu các doanh nghiệp đền bù 76% tổng thiệt hại. Vụ việc xảy ra từ tháng 9.2015 cho đến nay người dân vẫn chưa được đền bù gây ảnh hưởng tới cuộc sống và kinh doanh sản xuất.

Về phía các doanh nghiệp, một số doanh nghiệp cho rằng, cơ sở của mình không xả thải và đã cung cấp chứng cứ cho tòa xem xét, còn một số thì lại cho rằng kết quả báo cáo của Sở TNMT tỉnh đánh giá 76% nguyên nhân cá chết là do xả thải là chưa có cơ sở, chưa thực sự khách quan. Chính vì vậy các doanh nghiệp chỉ hỗ trợ người dân 20% tổng số thiệt hại.

Không đồng tình với phương án hỗ trợ của doanh nghiệp, các hộ dân vẫn giữ nguyên quan điểm yêu cầu các doanh nghiệp phải bồi thường 76% thiệt hại nên buổi thương lượng không thành.

TAND TP.Vũng Tàu cho biết, do buổi thương lượng không đạt được kết quả như mong muốn nên TAND đã yêu cầu các bên liên quan cung cấp các chứng cứ bổ sung để sớm đưa vụ án ra xét xử trong thời gian sớm nhất.

MINH CHÂU