Báo Nhân Dân nhận được đơn thư của nhiều bạn đọc đang sinh sống ở khu tập thể Nhà máy xay cũ (phường Lê Hồng Phong, TP Thái Bình, tỉnh Thái Bình) phản ánh việc chính quyền địa phương thực hiện di dời các hộ dân sống trong khu tập thể một cách cưỡng ép khi chưa thống nhất được mức đền bù hỗ trợ di dời thỏa đáng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân nơi đây.

Xem xet, giai quyet quyen loi chinh dang cua nguoi dan - Anh 1

Lợi dụng phòng, chống bão để giải phóng mặt bằng

23 giờ ngày 17-8-2016 , khi người dân sinh sống tại khu tập thể (KTT) Nhà máy xay cũ thuộc tổ 1, phường Lê Hồng Phong (TP Thái Bình) đang ngon giấc thì nhận được lệnh của chính quyền địa phương phải khẩn trương di dời đến nơi an toàn để bảo đảm công tác phòng, chống bão số 3 và sẽ quay trở về nhà sau khi bão tan. Ngay trong đêm đó, các hộ dân được các lực lượng chức năng của thành phố đưa đến sống tạm tại một khách sạn trong thành phố. Sáng hôm sau, các hộ dân trở về nhà thì phát hiện toàn bộ KTT đã được các cơ quan chức năng của thành phố tiến hành dựng hàng rào tôn, lập chốt bảo vệ, cắt điện, nước, đồng thời gắn biển “Khu vực công trình nguy hiểm, không nhiệm vụ cấm vào”. Được biết, việc di dời người dân ra khỏi KTT Nhà máy xay cũ diễn ra giữa lúc chính quyền và người dân sinh sống ở đây chưa thống nhất được phương án đền bù, di dời tái định cư.

KTT Nhà máy xay cũ là một khối nhà ba tầng, được xây dựng và đưa vào sử dụng năm 1974. Những hộ dân sống trong KTT chủ yếu là người lao động công tác tại Nhà máy xay. Tháng 1-2016, Sở Xây dựng tỉnh Thái Bình tiến hành kiểm tra và kết luận công trình xuống cấp nghiêm trọng, không bảo đảm an toàn cho người sử dụng cũng như các công trình lân cận (nguy hiểm mức độ D). Tháng 3-2016, UBND thành phố Thái Bình thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện di dời các hộ dân sống trong KTT, đồng thời lập phương án hỗ trợ di dời các hộ dân. Theo Quyết định số 3297/QĐ-UBND, ngày 4-7-2016, của UBND thành phố Thái Bình, mức bồi thường đối với 48 hộ dân đang sống tại đây là: hỗ trợ di chuyển chỗ ở 10 triệu đồng/hộ, hỗ trợ thuê nhà mức 1,5 triệu đồng/hộ/tháng trong thời gian 12 tháng, hỗ trợ tài sản xây dựng cơi nới bằng 80% giá trị xây dựng cơi nới. Tuy nhiên, sau nhiều lần người dân kiến nghị, tiền bồi thường chi phí tài sản cải tạo, sửa chữa cho các hộ được nâng lên mức 100% giá trị xây dựng mới.

Mức hỗ trợ di dời được thống nhất và được người dân đồng tình ủng hộ, nhưng sự việc trở nên phức tạp khi các hộ dân trong diện di dời đề cập vấn đề tái định cư. Theo Quyết định số 1203/QĐ-UBND, ngày 10-6-2015 , của UBND tỉnh Thái Bình phê duyệt cơ chế hỗ trợ di dời, giải phóng mặt bằng bố trí nhà ở mới cho các hộ gia đình, cá nhân đang sinh sống tại các khu chung cư xuống cấp thuộc sở hữu Nhà nước trên địa bàn TP Thái Bình, đối tượng được hỗ trợ gồm các hộ gia đình, cá nhân được thuê nhà hoặc nhận chuyển nhượng nhà hợp lý và hợp pháp tại các khu chung cư đã xuống cấp gồm: KTT phường Lê Hồng Phong; KTT Nhà máy xay cũ; KTT 39, 40 phường Quang Trung (TP Thái Bình). Theo quyết định này, ngoài tiền hỗ trợ di dời, tiền hỗ trợ đối với phần diện tích cơi nới và tiền thuê nhà trong thời gian thực hiện dự án nhà ở xã hội, các hộ gia đình, cá nhân được hỗ trợ không phải trả tiền phần diện tích bằng diện tích nơi ở cũ theo tỷ lệ 1:1 (1m2 nhà cũ = 1m2 nhà mới), phần diện tích chênh lệch do diện tích nhà mới lớn hơn diện tích nhà cũ (nếu có) thì hộ gia đình, cá nhân phải mua theo giá xây dựng nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Hiện tại, các hộ dân KTT 39, 40 phường Quang Trung đã hoàn thành thủ tục hỗ trợ nhà ở mới theo Quyết định 1203/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Bình. Trong khi đó, các hộ dân tại KTT Nhà máy xay cũ không được hỗ trợ về nhà ở mới theo quyết định này. Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Thái Bình Phạm Đức Học, 48 hộ dân KTT Nhà máy xay cũ không được hỗ trợ nhà ở mới theo Quyết định 1203/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Bình vì không có giấy thuê nhà, giấy chứng nhận chuyển nhượng nhà hợp lý, hợp pháp. Sau 12 tháng hỗ trợ tiền thuê nhà, 48 hộ dân phải tự lo chỗ ở và nếu có nguyện vọng thuê, mua nhà ở xã hội sẽ được UBND thành phố Thái Bình xem xét giải quyết.

Trong khi các hộ dân gửi đơn kiến nghị chính quyền và các ngành chức năng xem xét giải quyết bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình thì việc di dời đã được TP Thái Bình khẩn trương thực hiện thông qua một quyết định phòng, chống bão lụt. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết KTT Nhà máy xay cũ có diện tích hơn 500m2 giữa trung tâm thành phố, được nhiều người ví như khu “đất kim cương”. Hiện nay, nhiều nhà đầu tư đề nghị được đầu tư xây dựng tại đây một khu nhà cao tầng kết hợp trung tâm thương mại hiện đại.

Cần bảo đảm lợi ích chính đáng của người dân

Tiếp xúc với chúng tôi, các hộ dân sinh sống tại KTT Nhà máy xay cũ hết sức bức xúc trước lối hành xử của chính quyền và các cơ quan chức năng TP Thái Bình trong việc di dời người dân ra khỏi KTT. Theo các hộ dân, việc UBND thành phố di dời các hộ dân ra khỏi KTT đã xuống cấp để bảo đảm tính mạng, tài sản của người dân được họ đồng tình ủng hộ. Tuy nhiên, cách thức di dời của chính quyền lại khiến người dân không tán thành. Bên cạnh đó, việc thực hiện chính sách hỗ trợ về nhà ở đối với các hộ dân chưa được các cấp chính quyền và các ngành chức năng tỉnh Thái Bình xem xét nghiêm túc, thấu đáo, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Nhiều hộ dân cho biết, họ vào ở những căn nhà trong KTT ngay từ khi KTT được đưa vào sử dụng năm 1974 và sinh sống ổn định từ đó đến nay. Bà Nguyễn Thị Lý cho biết, nhà bà đã bốn thế hệ làm việc tại Nhà máy xay. Bố mẹ bà vào ở KTT từ năm 1974, bản thân vợ chồng bà vào ở KTT từ năm 1991 khi bà bắt đầu vào làm việc tại Nhà máy xay cho đến nay. Thời gian đầu vào ở KTT, cùng với chính sách về nhà đất thời điểm đó, các hộ là công nhân Nhà máy xay được giao nhà và sinh sống ổn định từ đó đến nay và không nhận bất cứ giấy tờ gì, cũng như không phải nộp tiền thuê nhà. Bắt đầu từ năm 2008, các hộ dân phải nộp tiền thuê nhà và có hợp đồng thuê nhà với Nhà máy xay. Sau khi phải di dời khỏi KTT, cả gia đình nhà bà gồm bốn thế hệ phải đi thuê nhà hoặc ở nhờ nhà họ hàng, cuộc sống rất khó khăn vì chưa biết sẽ phải sống ở đâu. Cùng cảnh ngộ với bà Lý, bà Phạm Thị Phúc cho biết, bà và mẹ của bà đều làm công nhân Nhà máy xay và được giao nhà trong KTT từ khi vào làm việc. Do những thay đổi trong chính sách về nhà đất cũng như sự thiếu trách nhiệm của lãnh đạo Nhà máy xay qua các thời kỳ khiến gia đình bà không nhận được các giấy tờ nhằm chứng minh việc giao nhà. Tuy nhiên, việc gia đình bà ở trong KTT là hoàn toàn hợp pháp và việc chính quyền TP Thái Bình đòi hỏi người dân phải cung cấp giấy chứng nhận giao nhà là đẩy khó khăn về phía người dân.

Lý giải về việc các hộ dân sinh sống trong KTT từ nhiều năm nhưng không được cấp giấy giao nhà, Giám đốc Công ty cổ phần lương thực Thái Bình (tên cũ là Nhà máy xay) Phạm Đức Chỉnh cho rằng, việc cho thuê nhà như vậy đã có từ các đời lãnh đạo trước đó, các đời lãnh đạo sau tiếp quản và thực hiện đúng vậy. Việc Công ty cổ phần lương thực Thái Bình cho các hộ dân thuê nhà thông qua các bản hợp đồng là đúng sự thật và có danh sách cụ thể.

Những bất cập trong cơ chế chính sách về nhà đất và sự tắc trách của các cấp lãnh đạo Nhà máy xay cũ qua các thời kỳ đã ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của những người dân đang sinh sống tại KTT này. Chính quyền và các ngành chức năng tỉnh Thái Bình cần xem xét thấu đáo, cụ thể từng trường hợp cụ thể nhằm đưa ra quyết định phù hợp thực tế, bảo đảm nguyên tắc công bằng giữa các hộ dân đang sinh sống trong các khu chung cư xuống cấp trên địa bàn TP Thái Bình theo đúng Quyết định 1203/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Bình, bảo đảm đời sống người dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.